Dier van het jaar 2018: het hermelijn

De hermelijn is een van de twee inheemse wezelsoorten en leeft in landschappen die zo gevarieerd mogelijk zijn.

Daar heeft de vlugge jongen trekroutes nodig die hem voldoende dekking bieden. Want vossen, roofvogels, ooievaars en blauwe reigers jagen op hem. Het leefgebied van de hermelijn is daarom alleen daar waar heggen, beekjes, takkenhopen en stapels stenen het kleine roofdier dekking bieden. Pro Natura waarschuwt met de keuze van de hermelijn als Dier van het Jaar 2018 voor het te ijverig opruimen van landschappen en pleit voor ongestoorde Wildcorridors, waarvan ook kleine wilde dieren zoals de hermelijn afhankelijk zijn. Voor tal van diersoorten zoals de hermelijn zijn de kleine “dingen” in het landschap onmisbaar als bescherming en als voedsel- en broedplaats.

Slank en wezelsnel

Spichtig slank, ongeveer 300 gram zwaar en zo lang als een schoolliniaal: door deze lichaamskenmerken kan de hermelijn gemakkelijk door muizengangen, takkenhopen of struikgewas snuffelen. Maar de spreekwoordelijke wezelsnelle wendbaarheid heeft een prijs. De hermelijn heeft veel energie nodig om warm en fit te blijven. Ongeveer de helft van zijn lichaamsgewicht moet hij dagelijks buitmaken.

Welkome helper van de boer

Hermelijnen zijn in Zwitserland gespecialiseerd in woelratten. Deze mollige woelmuizen leven ondergronds in weilanden en werpen daar de bekende, bij boeren impopulaire hopen op. In de landbouw is de hermelijn daarom als muizenjager zeer welkom. Gemiddeld eet hij een muis per dag. Als zijn lievelingskost schaars is, wijkt het Dier van het Jaar 2018 uit naar andere muizensoorten, vogels en insecten, of proeft zelfs eens een vegetarisch hapje.

Belangrijke trekroutes voor wilde dieren

Niet alleen voor zijn jachttochten is de hermelijn aangewezen op dekkingrijke migratiecorridors. Zijn populaties schommelen sterk afhankelijk van het muizenaanbod. Zijn er heel weinig muizen, dan kunnen hermelijnen lokaal volledig uitsterven. Alleen met intacte “trekroutes voor wilde dieren” – langs heggen, stenen muren, beekjes of kruidenstroken – kunnen hermelijnen uit grotere overlevende populaties weer terugtrekken naar hun oude territoria.

Verwant aan marterachtigen

De hermelijn is naast het wezeltje een van de twee inheemse wezelsoorten. Beide zijn nauwe verwanten van de marterachtigen. Met een lichaamslengte van 20 tot 30 centimeter en een staartlengte van 10 tot 13 centimeter behoren hermelijnen tot de kleinste roofdieren ter wereld. Mannelijke hermelijnen wegen niet meer dan 350 gram, vrouwtjes maximaal 235 gram.

In Zwitserland komt het Dier van het Jaar 2018 buiten bossen en bebouwde gebieden vrijwel overal voor tot op een hoogte van 3.000 meter boven zeeniveau. Hermelijnen leven solitair; alleen moedergezinnen blijven langer samen. Territoria kunnen in Zwitserland tot 40 hectare groot zijn. Dit wordt hardnekkig verdedigd tegen indringers van hetzelfde geslacht.

In de zomer hebben hermelijnen een bruine vacht met een witte buik, witte voorpoten en een zwarte staartpunt. In de herfst begint de vachtwisseling: van bruin-wit naar helemaal wit – alleen de staartpunt blijft zwart. De zwarte staartpunt is dan ook het zekerste onderscheidende kenmerk tussen de hermelijn en het wezeltje, waarvan de hele staart bruin is.

In Zwitserland worden hermelijnen als niet bedreigd beschouwd. Deskundigen gaan er echter van uit dat de populaties vooral in de dalgebieden sterk zijn afgenomen. Hun typische leefgebied – het open cultuurlandschap – is de afgelopen decennia steeds eentoniger en opgeruimder geworden. Barrières zoals wegen, spoorlijnen en bebouwing zijn daarentegen toegenomen. Dit kan lokaal leiden tot het verdwijnen van deze schattige muizenvangers. Meer over dit onderwerp Milieu en natuurbescherming en over de Jacht en biodiversiteit vindt u in onze dossiers.