Edelhert: Pro Natura kiest Dier van het Jaar 2017

Met het Edelhert (Cervus elaphus) kiest Pro Natura een “wilde pendelaar” tot Dier van het Jaar 2017.

De “koning van het bos” trekt veel rond – tussen dag- en nachtverblijf en tussen zomer- en winterleefgebied. Het sterk versnipperde Zwitserse landschap vormt daarbij een steeds groter probleem. Met de keuze voor het edelhert zet Pro Natura zich in voor het overbruggen van door de mens gemaakte obstakels – ten gunste van alle wilde dieren.

De twee bekendste kenmerken van het Dier van het Jaar 2017 zijn zijn majestueuze gewei en zijn oorverdovende burlen in de bronsttijd. Minder bekend is dat edelherten een uitgesproken behoefte aan mobiliteit hebben. Ze leggen vaak lange afstanden af tussen dag- en nachtverblijf en tussen zomer- en winterleefgebied. Deze trekroutes worden in ons door wegen, spoorlijnen en bebouwing sterk versnipperde landschap steeds vaker doorsneden.

Vrij baan voor wilde dieren

Met de keuze voor de “wilde pendelaar” tot Dier van het Jaar wil Pro Natura aandacht vragen voor de trekbehoeften en de nood van veel inheemse wilde dieren. “Wegen, spoorlijnen en bebouwing zijn de belangrijkste obstakels voor wilde dieren op hun dagelijkse of seizoensgebonden tochten. In ons steeds sterker versnipperde landschap zijn dringend weer meer doorlopende faunacorridors nodig, waarlangs dieren zich ongehinderd kunnen bewegen”, eist Andreas Boldt, wildspecialist bij Pro Natura. Daarom start Pro Natura een campagne onder het motto “Vrije doorgang voor wilde dieren!”

Majestueuze last

Het edelhert is een van de grootste inheemse zoogdieren. Bij mannetjes worden schofthoogtes van wel 130 cm gemeten. Vrouwtjes zijn iets kleiner. Bovendien ontbreekt bij hen het bekendste kenmerk van herten: het gewei. Deze hoofdtooi wordt elk jaar tussen lente en zomer opnieuw en groter opgebouwd. Een krachtsinspanning: een dier produceert dagelijks tot 150 gram botmassa. Een volgroeid gewei weegt tot acht kilogram.

Een «groot burlen»

In de paartijd in de herfst gebruiken de dominante herten hun gewei om mannelijke concurrenten weg te houden van de begeerde vrouwelijke soortgenoten. In deze tijd van het jaar valt de «koning van het bos» het meest op – vooral voor het oor. Met hun opgewonden burlen proberen de mannetjes paringsbereide vrouwtjes voor zich te winnen. Tot wel 500 keer per uur brult een hert in bronsttijd zijn longen uit zijn lijf.

Jachtwet heeft geholpen

Halverwege de 19e eeuw was het edelhert in Zwitserland uitgeroeid. De terugkeer vond vanaf 1870 plaats vanuit Oostenrijk. Met de federale Jachtwet van 1875 werden voor de edelherten beslissende verbeteringen doorgevoerd: jachtbanngebieden, waar de dieren nog steeds bescherming vinden, beperkte jachttijden en de bescherming van vrouwelijke dieren. Tegenwoordig leven er weer ongeveer 35.000 edelherten in Zwitserland.

Van oost naar west

De terugkeer van het edelhert naar zijn oorspronkelijke leefgebieden is nog niet voltooid. Omdat de herbevolking van Zwitserland vanuit het oosten plaatsvindt, is er ook een opvallend verspreidingspatroon: de meeste dieren leven in het zuidoosten van de Zwitserse Alpen. Maar er zijn ook populaties in het Mittelland. Iets minder in de Jura. Een natuurlijke verspreiding wordt het edelhert belemmerd door de op veel plaatsen onoverbrugbare obstakels zoals snelwegen, spoorlijnen of nederzettingen. De recreatieve jacht faalt als populatiebeheersing – wildcorridors en natuurlijke oplossingen zijn duurzamer.