Italië: De langste rivier droogt op

De 650 kilometer lange Po stroomt vanuit de Alpen in het noordwesten en voedt meerdere Italiaanse regio's, voordat hij uitmondt in de Adriatische Zee.

Het ongewoon lage waterpeil heeft ernstige gevolgen voor de productie van groenten en fruit, de waterkracht, het drinkwater, de handelsvaart en de visserij.

De droogte veroorzaakt niet alleen problemen voor mensen, maar ook voor dieren: de leefgebieden voor vissen, kikkers en vogels in de waterrijke gebieden langs de Po verkeren in ernstig gevaar, waarschuwen milieuactivisten. Boeren pompen steeds meer water uit de rivier naar hun akkers.

Het probleem van droogte en waterschaarste, dat Italië vorig jaar al zwaar trof, dreigt deze zomer een plaag te worden. Milieuactivisten dringen er bij de regering in Rome op aan maatregelen te nemen om het verouderde waterleidingnetwerk te saneren. Zij eisen dat de straffen voor waterverspilling en -vervuiling worden verzwaard.

In sommige gebieden heeft het al 110 dagen niet geregend. De droogte, die de langste rivier van het land teistert na een van de droogste winters, vertoont geen tekenen van verbetering. Defecte waterleidingen zorgen voor aanzienlijke bevoorradingsproblemen in Noord-Italië.

De situatie is zo nijpend dat de regeringsleiders van Lombardije, Piëmont, Veneto en Emilia-Romagna op 16 juni 2022 verklaarden dat zij de noodtoestand zouden aanvragen voor hun regio's. Sommige steden in het noorden moeten met vrachtwagens van water worden voorzien, en honderden steden werd gevraagd hun drinkwatervoorraden te rantsoeneren om het peil van de stuwmeren te herstellen.

In 25 steden in de provincie Bergamo wordt drinkwater al met tankwagens aangevoerd om de stuwmeren aan te vullen. In honderd steden in de regio Piëmont gebeurt dit eveneens al.

De droogte is te wijten aan ongewoon hoge temperaturen, weinig neerslag en veel minder sneeuw tijdens de winter, met name in de zuidelijke Alpen, wat op zijn beurt leidde tot minder sneeuwsmelt in de Po.

Het peil van de rivier ligt momenteel tot wel 2,7 meter onder het nulpeil en dus ver onder het gemiddelde voor juni, terwijl de afvoer naar zee is gedaald tot 300 kubieke meter per seconde – een vijfde van het gemiddelde voor dit seizoen.

De Povlakte werd al in 2007, 2012 en 2017 door droogtes getroffen, waarvan de toenemende frequentie volgens wetenschappers een verder teken is van de klimaatcrisis.

«Deze droogte is uniek in de geschiedenis vanwege de combinatie van twee anomalieën – het gebrek aan regen en de verhoogde temperatuur, die rechtstreeks verband houdt met de klimaatverandering«, aldus Luca Mercalli, voorzitter van de Italiaanse Meteorologische Vereniging.

Mercalli, die in een bergstadje in Piëmont woont, voegde daaraan toe: «In de Alpen lijkt het eind juli, het water wordt schaars omdat er nog maar weinig sneeuw ligt, en over een week zullen er geen reserves meer zijn. We hebben onlangs de sneeuwhoogte op 3.000 meter hoogte gemeten – normaal ligt er in juni twee meter sneeuw, maar dit jaar ligt er niet alleen geen sneeuw, er bloeien zelfs al bloemen.»

«De situatie zal alleen maar verergeren, want voor de komende maanden wordt hitte en droogte voorspeld.«

De Povlakte is een belangrijk economisch gebied voor Italië, waar industriecentra zoals Turijn, Milaan en Brescia en een groot aantal sectoren floreren, en het is een van de belangrijkste landbouwzones van Europa.

«Vroeger viel de neerslag gelijkmatig verspreid over 10 maanden, de laatste jaren komt die in twee of drie hevige buien binnen een korter tijdsbestek, waardoor de rivier in een bergstroom verandert», zei hij.

«Vandaag maken we ons zorgen over het watertekort, dat niet alleen door de boeren wordt gebruikt voor irrigatie, maar ook voor energieopwekking en menselijke consumptie – in dit gebied winnen we drinkwater uit de grondwaterlagen in de Alpen, maar in sommige gebieden wordt het ook uit de Po gehaald en gezuiverd.«

In Boretto, verderop langs de Po, kon een man die normaal gesproken elke dag door de rivier zwemt, vorige week tot het midden van de rivier lopen.

Volgens de Italiaanse boerenorganisatie CIA zal de fruit- en groenteproductie in de Povlakte met 30 tot 40% teruglopen.