Contactlenzen belasten wereldzeeën

Verkeerd weggegooide contactlenzen vervuilen de wereldzeeën: worden ze via het toilet of de wastafel doorgespoeld, dan belanden ze als microplastic in zee, waarschuwden onderzoekers op een conferentie in de Amerikaanse stad Boston.

Alleen al in de Verenigde Staten komen jaarlijks miljarden contactlenzen met een gewicht van minstens 20.000 kilogram in het afvalwater terecht, zei Rolf Halden, wetenschapper aan de Arizona State University.

Volgens een enquête spoelt 15 tot 20 procent van alle contactlensdragers in de Verenigde Staten de kleine plastic deeltjes door de wastafel of het toilet. Daarna belanden ze in rioolwaterzuiveringsinstallaties, waar ze weliswaar uiteenvallen, maar niet volledig afbreken. Later komen de contactlenzen dan meestal als microplasticdeeltjes in zee terecht.

Wat is microplastic precies?

Microplastic is met het blote oog nauwelijks te zien. Toch is het inmiddels in ongelooflijke hoeveelheden aanwezig. Van de geschatte 140 miljoen ton plastic in de wereldzeeën is 99 procent microplastic.

Voor microplastic bestaat geen algemeen geldende definitie. Doorgaans worden kunststofdeeltjes kleiner dan 5 millimeter microplastic genoemd. Zijn ze kleiner dan 0,1 micrometer (0,0001 millimeter), dan spreekt men van nanoplastic.

In Zwitserland waren wetenschappers verrast door de hoge concentratie microplastic in het Tomameer, de bron van de Rijn. En zelfs in ons drinkwater is inmiddels microplastic aangetroffen.

Vissen verwarren plastic met voedsel

In het water verwarren kleine vissen en plankton microplastic vaak met voedsel. Dat is niet alleen gevaarlijk voor de dieren zelf; uiteindelijk komen de kleine plastic deeltjes zo ook in menselijk voedsel terecht.

Hoe gevaarlijk is microplastic?

De wetenschap komt de gevolgen van microplastic voor ons milieu pas langzaam op het spoor. Maar de eerste studies geven allesbehalve het sein veilig. Zo sterven slaplantjes af wanneer ze grote hoeveelheden plastic krijgen toegediend. In Indonesië zijn mosselen door de hoge concentraties microplastic in zee zo gestrest dat hun groei verstoord is.

De vervuiling van de oceanen met plastic afval treft volgens een Duits-Chileense studie inmiddels zelfs de meest afgelegen regio's van de aarde. «Bijzonder hoge concentraties microplastic hebben we gevonden rond Paaseiland en tot op 2.000 kilometer afstand van de Chileense kust», legt hoofdauteur Martin Thiel van de Universidad Católica del Norte in Coquimbo in Chili uit.

97 soorten getroffen

Bij 97 verschillende soorten is contact met plastic afval aangetoond: de dieren zaten verstrikt in het afval of hadden plastic binnengekregen via hun voedsel. Dit gold onder meer voor 20 vissoorten, 53 soorten zeevogels, 19 verschillende zeezoogdieren en 5 soorten zeeschildpadden.

«In de magen vinden we allerlei plasticfragmenten, deels in schrikbarend hoge concentraties», meldt co-auteur Nicolas Ory van Geomar. Deze plastic deeltjes tasten de dieren aan of verzwakken ze en kunnen op lange termijn het sterftecijfer verhogen. Maatregelen om het plastic afval te verminderen zijn dringend nodig, waarschuwt het team. Meer over Milieu en natuurbescherming.