Biofysische factoren beïnvloeden soortenverspreiding

Het samenleven van mensen met grote wilde zoogdieren zoals wolven, herten of wilde zwijnen is altijd al niet zonder problemen geweest.

Wilde dieren kunnen een bedreiging vormen voor vee – de verhouding tussen wolf en schaap is daar een goed voorbeeld van. Of wilde dieren zoals wilde zwijnen: zij vreten velden kaal en bedreigen de oogst.Intensieve jacht heeft eeuwenlang geleid tot onevenredige ingrepen in populaties wilde dieren. Maar hoe groot is de negatieve invloed van recreatieve jagers eigenlijk op het voortbestaan van grote wilde dieren? En welke rol spelen daarentegen biologisch-fysische invloeden zoals weersomstandigheden, ziektes en populatie-instortingen door voedseltekort? Hierover was tot nu toe nauwelijks wetenschappelijke kennis voorhanden.

Deze vragen zijn door wetenschappers onderzocht in een grootschalige studie. De resultaten zijn onlangs gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke vakblad «iScience».

Veel studies op fijnere schaal tonen inderdaad aan dat de aanwezigheid of het habitatgebruik van grote zoogdieren voornamelijk negatief wordt beïnvloed door de nabijheid van menselijke infrastructuur zoals paden, wegen of steden.

Bovendien tonen studies aan dat soorten vaak gedwongen zijn zich door tijdsegregatie aan te passen aan de nabijheid van de mens (zo worden de dieren voornamelijk 's nachts actief).

Ook al hebben Europese beschermde gebieden gemiddeld een kleinere menselijke voetafdruk, ze zijn niet vrij van menselijke verstoring. Sterker nog, de meeste Europese beschermde gebieden staan het doden van grote planteneters toe, evenals begrazing met vee, extensieve landbouw en bosbouw.

Maar hoe vergaat het de kleine zoogdiersoorten in het samenleven met de mens? Hoe dramatisch zijn de populatie-inzinkingen door habitatverlies en steeds nauwer wordende ecologische niches? Terwijl grote charismatische soorten zoals wolven en lynxen in het middelpunt van de belangstelling van natuurbeschermers staan en mediasterren zijn, leven kleine zoogdiersoorten zoals de hamster en de vale vleermuis eerder verborgen en worden daardoor gemakkelijk verliezers. De grote, charismatische wilde dieren hebben het makkelijker om gezien te worden.

«Het samenleven is een uitdaging. Europa is dichtbevolkt en een door de mens sterk veranderd landschap; daarom kunnen we alleen samen met land- en bosbouwers, terreineigenaren, praktijkmensen en politici met een effectief wildbeheer tot positieve resultaten komen«, benadrukt prof. dr. Klaus Hackländer, bestuurslid van de Deutsche Wildtier Stiftung.

Studie: Coexistence of large mammals and humans is possible in Europe’s anthropogenic landscapes