Australië: verwilderde katten bedreigen inheemse soorten

Van de talrijke dieren zoals varkens, paarden, hazen of vossen die Europese kolonisten in de 18e eeuw op hun schepen naar Australië meebrachten, waren het juist katten die de inheemse soorten de grootste schade toebrachten.

Volgens het ministerie van Milieu droegen zij ertoe bij dat 27 zoogdiersoorten uitstierven en nog eens 124 soorten bedreigd zijn. Sinds de komst van de eerste kolonisten in 1788 is het continent 34 endemische soorten voorgoed kwijtgeraakt, het hoogste percentage ter wereld, zegt wetenschapster Sarah Legge van de Australian National University in Canberra.

Australië heeft bij een oppervlakte van bijna 7,7 miljoen vierkante kilometer slechts 25 miljoen inwoners. Naast de verwilderde katten, waarvan het aantal op 2 tot 6,3 miljoen wordt geschat, zijn er ongeveer 3,9 miljoen huiskatten.

100 bedreigde soorten

In 2015 trok de Australische regering aan de noodrem, verklaarde wilde katten tot plaag en nam drastische maatregelen: tegen 2020 moeten twee miljoen wilde katten worden gedood. Het doel: meer dan 100 reeds gevaarlijk gedecimeerde soorten die alleen in Australië voorkomen redden van de uitsterven, waaronder vogels, kikkers, sprinkhanen, schildpadden, kevers en schaaldieren. Sindsdien gaan boswachters in de nationale parken de ongewilde viervoeters te lijf met gifaas en vallen, terwijl recreatieve jagers of boeren op hun eigen land naar het geweer grijpen.

«Wilde katten zijn het gevaar nummer één en ze zijn overal”, zegt Andrew Cox, lid van de door de staat geleide werkgroep National Feral Cats Taskforce, die de maatregelen tegen de allesbehalve schattige katten aanstuurt. “Als je de katten niet onder controle houdt, verlies je alle kleine en middelgrote Australische zoogdieren.»

Een miljoen dode vogels per dag

Meer dan een miljoen inheemse vogels vallen per dag ten prooi aan katten, zo bleek uit een in 2017 in het vakblad “Biological Conservation” gepubliceerde studie. “Bij reptielen ligt het aantal nog hoger: ongeveer 650 miljoen sterven er jaarlijks door katten", zegt wetenschapper Legge.

Deze cijfers zijn gebaseerd op een studie die het tijdschrift “Wildlife Research” in 2018 publiceerde. Onderzoekers hadden daarvoor het voedsel van 10.000 katten in het hele land onderzocht. In de maag van één enkel dier vonden ze een recordaantal van 40 hagedissen. In een onlangs verschenen boek schat medeauteur Legge het aantal reptielen, vogels en zoogdieren dat door huis- en wilde katten wordt gedood op twee miljard per jaar.

Verspreiden ook ziekten

Katten treden daarbij niet alleen op als roofdieren die hun slachtoffers opeten, weet Legge. Als gastheren voor parasieten verspreiden ze ook ziekten, zoals toxoplasmose. En zijijzelf hebben “down under” niet veel natuurlijke vijanden, alleen dingo’s, vossen en wigstaartarenden.

In Australië en de Oceanische regio bestonden volgens deskundigen geen katten totdat de eerste kolonisten eind 18e eeuw arriveerden. "Ze hadden de eerstvolgende 20 tot 30 jaar nodig om voet aan de grond te krijgen in de regio Sydney", vertelt Legge. Binnen de daaropvolgende 100 jaar waren ze al bijna overal op het eiland te vinden. Tot hun “slachtoffers” behoren inheemse soorten zoals konijnratten of springmuizen, die inmiddels zijn uitgestorven. Ook de varkensvoetbuidelmoeras ging door het roofdier kat voorgoed verloren voor het vijfde continent.

Dierenbeschermers tonen begrip

Sinds de jacht op wilde katten is geopend, heeft de Australische regering slechts één keer een tussenstand gepubliceerd. Daarna werden in 2016, het eerste jaar van het offensief, naar schatting 211.000 van deze viervoeters gedood.

Tegen de actie is er zelfs van dierenbeschermers weinig verzet. De dierenrechtenorganisatie PETA ziet de noodzaak om de populatie verwilderde katten te beheersen, aldus woordvoerster Aleesha Naxakis.

De methoden moeten echter zorgvuldig worden gekozen. "Of het nu een kat of een kangoeroe is, alle dieren hebben dezelfde wens: zonder pijn leven en bestaan. We zijn het aan hen verschuldigd om humane oplossingen te vinden om hun aantal te verminderen." Als doeltreffende oplossing pleit zij voor sterilisatiecampagnes.