Wildcorridors: wilde dieren hebben het zwaar

Trekkende wilde dieren hebben het in Zwitserland zonder wildcorridors zwaar. Niet alleen wegen en spoorlijnen, maar ook gebouwen en grote gebieden zonder bomen en struiken vormen obstakels op de routes die ze van oudsher gebruiken. Verbetering moet komen van de jachtwet, waarover op 27 september wordt gestemd.

Elk jaar komen duizenden dieren om bij ongelukken op wegen en spoorlijnen. In 2019 stierven bij dergelijke ongelukken ongeveer 550 edelherten, bijna 9300 reeën, meer dan 800 wilde zwijnen en circa 540 veldhazen. Kleine dieren zoals eekhoorns of kikkers die in het verkeer om het leven komen, worden niet opgenomen in de jachtstatistiek die de cijfers levert.

Onderbroken corridors

Er zijn in Zwitserland ongeveer 300 bovenregionale zogenoemde Wildcorridors – een soort verkeersroutes voor wilde dieren. Ongeveer 50 van deze routes zijn volledig en 180 gedeeltelijk onderbroken, zo blijkt uit onderzoek van het Bundesamt für Umwelt (Bafu). Er zijn vooral lacunes in het dichtbevolkte Mittelland en in grote riviervalleien.

Versnipperde en doorsneden landschappen kunnen gevolgen hebben voor de genetische diversiteit. Als elke diersoortpopulatie door het ontbreken van verbindingen in één gebied «opgesloten» blijft, kunnen individuele dieren zich niet voortplanten met individuen uit een andere populatie. «Dat kan ertoe leiden dat hun populaties krimpen», schrijft de persdienst van het Bafu. Daardoor neemt het risico toe dat een bepaalde wildpopulatie in een gebied uitsterft. Vooral de ver trekkende edelherten, wilde zwijnen of lynxen kunnen daardoor getroffen worden, maar ook amfibieën

Nieuwe jachtwet moet verbetering brengen

Nog onbebouwde landschappen zijn volgens het Bafu ruimtelijk onvoldoende beschermd. In bossen worden trekkende dieren weliswaar nauwelijks door obstakels tegengehouden. Maar in open gebied is dat anders.

Verbetering moet komen van de jachtwet, waarover op 27 september wordt gestemd. Daarin staat dat de Bundesrat samen met de kantons wildcorridors van bovenregionaal belang aanwijst. Volgens het wetsontwerp moeten de federale overheid en de kantons ervoor zorgen dat de bovenregionale corridors voor dieren ruimtelijk worden veiliggesteld en tegen bebouwing worden beschermd.

6 tot 8 miljoen frank

De jaarlijkse kosten bedragen ongeveer 6 tot 8 miljoen frank, schrijft het Bafu. De Bondsstaat draagt ongeveer 4 miljoen bij aan de uitgaven van de kantons. Het doel is om de functionele corridors binnen 20 tot 30 jaar veilig te stellen.

De uitvoeringsbepalingen bij het 'artikel over wildcorridors' in de jachtwet zijn echter nog niet bekend. Ze maken geen deel uit van de jachtverordening die de Bondsraad ter raadpleging heeft voorgelegd. Voor de bovenregionale wildcorridors plant hij een aparte verordening.

De reden is dat de corridors van bovenregionaal belang eerst op volledigheid moeten worden gecontroleerd en dat moet worden vastgelegd welke concrete maatregelen met hoeveel geld worden vergoed.

Wildcorridors: 'Maar' van Pro Natura

Ook voor Pro Natura zijn doorlopende wildcorridors weliswaar belangrijk voor de bevordering van de biodiversiteit. Maar: 'Naar onze mening levert de herziene wet hier geen grote meerwaarde op', zegt Urs Leugger-Eggimann. Hij is centraal secretaris van de milieuorganisatie en voorzitter van de vereniging 'Mislukte jachtwet: nee', die achter het referendum staat.

De bepalingen in de herziene wet kunnen de nadelen die deze voor de soortenbescherming met zich meebrengt bij lange na niet opwegen. De nieuwe artikelen zijn bovendien helemaal niet nodig om de wildcorridors te behouden en veilig te stellen. De wet op de bescherming van natuur en landschap schrijft dit al voor, en zo heeft ook het Bondsgerecht het bevestigd.

Bruggen tot 50 meter breed

Onderdeel van de wildcorridors zijn de faunabruggen over snelwegen. Die vallen niet onder de jachtwet. Of op een snelwegtraject een brug of een onderdoorgang voor wilde dieren nodig is, wordt getoetst in het kader van de onderhoudsplanning, zegt Guido Bielmann, woordvoerder van het Bundesamt für Strassen (Astra). 'Het Astra bouwt de faunabruggen en stelt ze ter beschikking.»

30 begroeide overgangen tot 50 meter breed voor herten, reeën of wilde zwijnen heeft het Astra tot nu toe aangelegd; nog bijna een dozijn andere is in aanbouw of staat op middellange termijn gepland. Voor kleinere dieren, zoals dassen, vossen of eekhoorns, heeft het volgens een rapport uit 2019 'een groot aantal' tunnels laten aanleggen.

Interessengemeinschaft Wild beim Wild

IG Wild beim Wild is een non-profit belangenvereniging die zich inzet voor de duurzame en geweldloze verbetering van de relatie tussen mens en dier, waarbij de IG zich ook heeft gespecialiseerd in de juridische aspecten van de bescherming van wilde dieren. Een van onze belangrijkste doelen is het invoeren van een eigentijds en serieus wildbeheer in het cultuurlandschap, naar het voorbeeld van het kanton Genève – zonder recreatieve jagers, maar met integere wildbeheerders die de naam ook waardig zijn en handelen volgens een erecode. Het geweldsmonopolie hoort in handen van de staat te liggen. De IG ondersteunt wetenschappelijke methoden van Immunocontraceptie voor wilde dieren.