Wie nu nog op vossen jaagt, jaagt niet weidelijk

Terwijl in opvangcentra voor wilde dieren de eerste vossenwelpen worden binnengebracht, organiseren jachtverenigingen in het licht van de volle maan door heel het land hun vossenweken en drijfjachten.

Doel van deze jachten, die zich uitstrekken over meerdere jachtgebieden – ook met behulp van veel recreatieve jagers die deze jachtgebieden niet eens kennen –, is om zoveel mogelijk vossen en ander «roofwild» te doden.

Met het begin van de paartijd vanaf eind november liggen op de jachtbuit met grote waarschijnlijkheid al drachtige vossenmoeders en regelmatig ook de vossenvaders. Zij vallen dan later als hoofdverzorger van de jonge vossenfamilies weg. Vooral bij nachtelijke loerjachten vanaf half januari bestaat een groot gevaar dat de moervos wordt verward met een jonge vos, en er uiteindelijk een ouderdier wordt gedood dat onmisbaar is voor het grootbrengen van de welpen. Uiterlijk vanaf het begin van de werptijd van de vossen is dat een strafbaar feit volgens de Duitse federale jachtwet.

Jagers en jachtverenigingen scheppen graag op dat zij «weidelijk» jagen. Weidelijk jagen betekent niet alleen dat men zich aan de wet houdt, maar vooral ook dat men zich steeds houdt aan de ongeschreven regels van de jacht. In zijn beleidsdocument over weidelijkheid uit het jaar 2000 legt de Duitse jagersvereniging (Deutscher Jagdverband) uit dat de ongeschreven regels het gebied bestrijken waarin jagersgedrag volgens algemeen erkende opvattingen jachtethisch af te wijzen is. Vervolgens staat er:

In ieder geval is geenszins alles toegestaan wat niet uitdrukkelijk verboden is. De beginselen van weidelijkheid vragen juist om zelfbeperking van de jager.

Voor de vos lijkt deze jachtethiek niet te gelden. Hier keuren recreatieve jagers, jagersverenigingen en de wetgever zelf het doden van de voor de opfok noodzakelijke oudersdieren goed. «Wij roepen de bevoegde ministeries op federaal en deelstaatniveau daarom op om via passende wetten of gesloten seizoenen onmiddellijk de bescherming van oudersdieren tijdens de paartijd en de tijd van de jongenaanfok te waarborgen. De tot nu toe geldende «oudersbescherming» via paragraaf 22 lid 4 van de Duitse federale jachtwet heeft zich daarvoor niet bewezen», licht Lovis Kauertz, voorzitter van Wildtierschutz Deutschland toe. «Het kan toch niet zo zijn dat de wetgever zich zodanig onderwerpt aan het dogma van de lobbyorganisaties van jagers, dat zelfs deze minimale dierenwelzijnsnorm niet geldt voor vossen en andere roofdieren.»

• Petitie «Geen jacht op vossenouders»: http://chng.it/wM7VKdLXSv
• Waarom wij ons inzetten voor vossen: https://www.wildtierschutz-deutschland.de/fuchs
• Toelichtingen over de vossenjacht, literatuurbronnen: https://tinyurl.com/fuchs20

Update 2025

Sinds 2020 is de gegevenssituatie verder toegespitst. De wildbiologie eist inmiddels uitdrukkelijk een op bewijs gebaseerd vossenbeheer en stelt vast dat de gebruikelijke recreatieve jacht de populatie van de rode vos niet effectief reguleert. In plaats daarvan worden nieuwe, niet-dodelijke beheersconcepten en de bescherming van leefgebieden genoemd als centrale hefbomen.

Ervaringen uit regio's zonder vossenjacht, zoals Luxemburg, bevestigen dit in de praktijk. Daar is de vos sinds 2015 geen bejaagbare soort meer. Er kwam noch een massale vermeerdering, noch meer ziekten voor; integendeel, het besmettingspercentage met de vossenlintworm daalde na het jachtverbod aanzienlijk. Vergelijkbare waarnemingen uit jachtvrije of vossenjachtvrije gebieden in Zwitserland en Duitsland tonen eveneens stabiele ecologische verhoudingen aan zonder recreatieve jacht.

Parallel daaraan is er een juridische herwaardering. De Duitse Juristische Vereniging voor Dierenwelzijnsrecht komt in haar standpunt over de vossenjacht tot de conclusie dat onder de huidige randvoorwaarden doorgaans de in de dierenwelzijnswet vereiste redelijke grond ontbreekt, en dat een diervriendelijke vossenjacht hoogstens in strikt beperkte uitzonderingsgevallen denkbaar is. Jacht op vossen wordt daarmee bestempeld als uitdrukking van een achterhaalde jachtopvatting en bekritiseerd als praktisch onverenigbaar met de staatsdoelstelling dierenwelzijn.

In Zwitserland treedt in 2025 de herziene jachtwet in werking, die officieel vooral op de wolf gericht is, maar het principiële debat over de omgang met roofdieren extra aanwakkert. Tegelijkertijd tonen actuele analyses en persberichten van IG Wild beim Wild aan dat ongeveer 10.000 recreatieve jagers op klein wild jaarlijks tienduizenden vossen en andere roofdieren doden, zonder aantoonbaar ecologisch nut en onder omstandigheden die uit dierenwelzijnsoogpunt duidelijk problematisch zijn. Positieve tegenvoorbeelden zoals het jachtvrije kanton Genève en het verbod op vossenjacht in Luxemburg worden daarbij extra belicht.

Al met al bevestigt de stand van wetenschap, praktijk en dierenwelzijnsrecht in 2025 duidelijk de kernboodschap van het oorspronkelijke artikel. Wie tegenwoordig nog vossen bejaagt in het kader van de recreatieve jacht, handelt noch ecologisch zinvol, noch weidelijk, en komt steeds meer in tegenspraak met moderne dierenwelzijnsnormen.

Dossiers: De vos in Zwitserland: het meest bejaagde roofdier zonder lobby | Vossenjacht zonder feiten: Hoe JagdSchweiz problemen verzint