200 dode vossen en dassen: hobbyjacht in Oostenrijk

Wat de hobbyjagers « laatste eer » en « gedenken » noemen, noemen dierenbeschermers bij de naam: een wetenschappelijk weerlegd bloedbad met politieke rugdekking en een beeld dat de hobbyjachtlobby eigenlijk liever niet in de openbaarheid zou zien.

Wat er in Uttendorf gebeurde

Het incident vond plaats kort na het begin van de gesloten tijd op 1 maart 2026. De hobbyjagers van het district Braunau am Inn presenteerden gezamenlijk de buit van meerdere weken hobbyjacht. « Jagd Österreich »-vicevoorzitter Lutz Molter verdedigde de actie tegenover de media als « monitoring » en benadrukte dat zo'n streekoplegging normaal gesproken op een weide plaatsvindt, alsof de plek het eigenlijke probleem was.

VGT-voorzitter DDr. Martin Balluch vatte het kernachtig samen:

Hoe kun je deze dieren zo haten dat je ze met lust en plezier doodt?

De vraag blijft in de lucht hangen en met haar de eis voor een fundamentele omslag in het denken in het Oostenrijkse jachtbeleid.

Wat de wetenschap zegt en wat de hobbyjagers beweren

Het vossenlintworm-argument is de klassieker van de jachtrechtvaardiging: Het houdt geen stand bij wetenschappelijke toetsing. Daar waar vossen al decennialang niet bejaagd worden, in het kanton Genève, in Luxemburg, in de stad Wenen, zijn noch ziekte-uitbraken noch meetbare verslechteringen bij grondbroeders gedocumenteerd. Integendeel: intensieve hobbymatige vossenjacht leidt aantoonbaar tot jongere, immuunzwakkere populaties met een hoger verspreidingspotentieel voor ziekten (Comte et al. 2017; Ewald & Eckert 1993; Rushton et al. 2006). Zoals de vossenjacht-analyse van wildbeimwild.com laat zien, hanteert dezelfde lobbyargumentatie onveranderd in Zwitserland, Oostenrijk en Duitsland, hoewel de feiten ondubbelzinnig zijn.

Het grondbroeder-argument: Ook de zogenaamde beschermingsfunctie voor patrijs, kievit en veldleeuwerik gaat niet op. De populaties van deze soorten nemen niet af vanwege de vos, maar door het verlies van hun leefgebied als gevolg van de intensieve landbouw. Wie de vos doodschiet, redt geen veldleeuwerik. Hij schiet gewoon een vos dood.

De das geniet de bescherming van bijlage III van de Conventie van Bern: bejaging is alleen toegestaan zolang de populatie niet in gevaar komt. De dassenpopulatie van Oostenrijk herstelde zich na de grootschalige vergassing van burchten in de jaren zeventig ter bestrijding van hondsdolheid slechts moeizaam. Een massale doding zoals in Uttendorf staat in directe tegenspraak met deze beschermingsgedachte en met de verplichtingen die Oostenrijk internationaal is aangegaan.

Traditie als schijnargument

«Traditie» is het meest gebruikte argument van de hobbyjachtlobby wanneer zakelijke onderbouwing ontbreekt. Dat deze traditie in 2026 op een asfaltparkeerplaats met kruiwagens en mobiele telefoonfoto's wordt gevierd, laat zien hoever het ritueel zich van elke ecologische context heeft verwijderd.

Daartegenover staat de juridische realiteit: de Oostenrijkse dierenwelzijnswet vereist een «redelijke grond» voor het doden van dieren. Die is er bij de jacht op predatoren volgens de huidige wetenschappelijke kennis niet. Traditie alleen is geen redelijke grond, dat hebben rechtbanken op andere gebieden al duidelijk gemaakt.

Oostenrijks structurele probleem

Uttendorf is geen op zichzelf staand geval, het is een symptoom van een ziek systeem. Anders dan de stad Wenen of Luxemburg ontbreekt het Oostenrijk aan een coherente, wetenschappelijk gefundeerde regulering van de jacht op predatoren. De Oostenrijkse Dierenbeschermingsvereniging documenteert dat volgens het geldende jachtrecht zelfs huisdieren mogen worden doodgeschoten zodra ze zich meer dan 300 meter van het woonhuis verwijderen.

Een soortgelijk falen van de controle blijkt ook bij het afschieten van grofwild: zoals wildbeimwild.com onlangs berichtte, schoot een hobbyjager in St. Wolfgang een hert dood midden in de gesloten jachttijd, een geval dat representatief is voor een structureel handhavingstekort in het Oostenrijkse jachtbeheer. Controle vindt feitelijk niet plaats. Gevolgen evenmin.

Wat nu nodig zou zijn

Dierenbeschermingsorganisaties eisen een verbod op de hobbyjacht op kleine predatoren. Een eis die in de jachtwetgeving van de deelstaten al jarenlang systematisch wordt genegeerd. Wat ontbreekt, is politieke moed: een wetenschappelijk onderbouwd moratorium op de hobbyjacht op predatoren, zoals Wenen, Genève en Luxemburg al lang hebben laten zien.

Wie wil begrijpen hoe diep het probleem in de jachtstructuur verankerd is, vindt in ons dossier «De jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en het einde van een narratief» een op feiten gebaseerde analyse. De mechanismen zijn in Oostenrijk dezelfde.

Uttendorf zal terugkeren. Zolang jachtwetten mede door lobby's worden geschreven en «traditie» als vrijbrief geldt, is het slechts een kwestie van tijd.

Dossiers: De vos in Zwitserland: meest bejaagde predator zonder lobby | Vossenjacht zonder feiten: hoe JagdSchweiz problemen verzint

Bronnen:

• Comte, S. et al. (2017): Echinococcus multilocularis management by fox culling: An inappropriate paradigm, Preventive Veterinary Medicine, 147, 178–185.
• Ewald, D. & Eckert, J. (1993): Verspreiding en frequentie van E. multilocularis bij rode vossen in Zwitserland, Zeitschrift für Jagdwissenschaften.
• Rushton, S. P. et al. (2006): Effects of Culling Fox Populations at the Landscape Scale, Journal of Wildlife Management, 70(4), 1102–1110.