Werelddag van het Vegetarisme: afzien van vlees is trendy

Wie geen vlees at, oogstte vroeger vaak meelevende blikken – en moest zich in het restaurant tevredenstellen met bijgerechten. Tegenwoordig leven veel mensen vegetarisch of veganistisch, althans tijdelijk.

Vroeger zat in de winkel een slagerij, zoals nog te zien is aan het zonnescherm boven de ingang. Tegenwoordig verkoopt Ayhan Akbal achter de voormalige vleestoonbank burgers, dürüm en döner.

Die laatste werd onlangs door de lezers van een lokale krant uitgeroepen tot de beste van heel Neurenberg – hoewel hij veganistisch is en dus geen dierlijke producten bevat. „Vegöner“ heet Akbals creatie, die naast veel sla vleesvervanger van gedroogde soja bevat.

Vleesloze voeding is trendy onder jongeren

Rond lunchtijd en 's avonds vormen zich vaak lange rijen voor zijn veganistische snackbar. Op deze dag zitten vooral jongeren met modieuze brillen, opgerolde spijkerbroeken en gympen buiten op de banken. Onder 15- tot 30-jarigen is het aandeel mensen dat vegetarisch of veganistisch leeft het hoogst, zegt Benedikt Jahnke van het Büro für Agrarpolitik und Ernährungskultur in Trier. Op die leeftijd is het hip om je via eten af te zetten. „De Fridays for Future-beweging heeft dit alles nog een extra impuls gegeven.” Vegetariërs eten geen vlees, maar laten – anders dan veganisten – eieren en zuivelproducten niet per se staan.

De jongere generaties zijn anders gesocialiseerd, zegt Ulrika Brandt van de belangenorganisatie ProVeg. „Medeleven en empathie zijn eerder toegestaan, dieren worden daardoor vaak gezien als waardevolle wezens en niet meer als zaken of louter vleesleveranciers.” Ook de 26-jarige Franziska Bohn eet daarom al enige tijd veganistisch. „Ik vind het niet zo moeilijk, want inmiddels zijn er veel alternatieven”, zegt ze.

Meer aanbod aan vegetarische gerechten

Toen snackbar-eigenaar Akbal begin jaren negentig vegetariër werd, was dat nog heel anders. „Toen waren er nog niet zoveel mooie producten”, herinnert hij zich. Geen vlees eten betekende destijds vooral opoffering. Maar inmiddels zijn er in veel Duitse steden snackbars als de „Vegöner”. Kantines en mensa's bieden dagelijks vleesloze alternatieven aan. En zelfs in veel Beierse restaurants staat minstens één vegetarisch gerecht op de kaart.

„Uiterlijk rond de eeuwwisseling heeft het vegetarisme de brede massa bereikt”, zegt Jahnke. Volgens gegevens van ProVeg eet 12 % van de Duitsers vegetarisch of veganistisch. Het Voedingsrapport van het Duitse federale ministerie van Landbouw schat hun aantal op zes procent. Maar: meer dan de helft van de Duitsers noemt zichzelf volgens dit rapport flexitariër, laat dus af en toe bewust vlees staan.

Dat merk je ook in de supermarkt. De omzet van vleesvervangers zoals vegetarische of veganistische worstjes, schnitzels en gehaktballen is de afgelopen maanden met meer dan 50 procent gegroeid, aldus het Neurenbergse marktonderzoeksbureau GfK. „Vleesvervangers hebben de niche verlaten en worden inmiddels door grote delen van de bevolking gekocht”, zegt GfK-expert Robert Kecskes. Vooral flexitariërs kopen deze producten. „Voor velen is het steeds minder een vervanging, maar meer een verrijking van het menu.”

Te veel vlees is slecht voor de gezondheid

Vanuit medisch oogpunt zou het voor veel mensen in elk geval verstandig zijn om minder vlees te eten. „We eten erg veel vlees”, zegt Hans Hauner, hoofd van de leerstoel voedingsgeneeskunde aan de Technische Universität München. „Dat kan negatieve gevolgen hebben, vooral als je veel bewerkte vleesproducten zoals worst eet.” Hoewel deze bewering hardnekkig blijft rondgaan, is vlees voor een evenwichtige voeding niet essentieel en hebben vegetariërs niet per se een ijzertekort.

Op de voordelen van vleesloze voeding wordt elk jaar gewezen door de Wereldvegetariërsdag op 1 oktober. Sinds de oprichting in 1977 is het aanzienlijk eenvoudiger geworden om vegetarisch te leven. Toch houdt niet iedereen het vol. “Bij veel mensen is het slechts een levensfase”, zegt voedingssocioloog Jahnke. “Maar die fase is bepalend voor het latere eetpatroon.“

Ex-vegetariërs eten meestal minder en bewuster vlees, ze worden met andere woorden flexitariërs. Volgens ProVeg-expert Brandt zal hun aantal verder toenemen: “In die zin vieren we op 1 oktober in de toekomst waarschijnlijk eerder de Wereldflexitariërsdag.”