Waarom heeft Zwitserland zulke strenge dierenwelzijnswetten?

Nauwelijks een ander land beschikt over zulke geavanceerde dierenwelzijnswetten als Zwitserland.

Tegenwoordig beschermt de staat niet alleen het welzijn van dieren, maar ook hun waardigheid. Maar hoe is dat zo gekomen en hoe verhoudt Zwitserland zich tot andere landen?

Er valt weinig te discussiëren: Zwitserland springt er in vergelijking met zijn EU-buurlanden duidelijk uit. Dierenwelzijn en dierenethiek zijn in veel EU-landen namelijk vreemde begrippen. Anders dan in Zwitserland worden landbouwbedrijven in de EU noch door de staat gecontroleerd, noch worden duidelijke overtredingen van het dierenwelzijn bestraft.

Terwijl de Zwitserse dierenwelzijnswetgeving gedetailleerde voorschriften en minimumeisen voor de ruimte van alle landbouwhuisdieren vastlegt, bestaan er in de EU geen dierenwelzijnsrichtlijnen voor het houden van koeien, vleesvee, kalkoenen, struisvogels, schapen, geiten, paarden en alle pluimveesoorten behalve kippen.

Dit betekent dat meer dan 100 miljoen dieren in de EU geen wettelijke bescherming genieten.

Sommige dieren zijn gelijker dan andere

Ter vergelijking: een enkel varken in een Zwitsers bedrijf heeft 0,9 m² ruimte (biologische bedrijven bieden 1,65 m² plus extra uitloop), terwijl een enkel varken in een gemiddeld EU-bedrijf 0,75 m² tot zijn beschikking heeft. Voor kippen zijn de vooruitzichten even somber.

Terzijde: terwijl kooihuisvesting van legkippen in Zwitserland verboden is, blijven zogenaamde verrijkte kooien in de Europese Unie toegestaan.

De levensomstandigheden voor runderen zijn echter nog veel slechter.

In Zwitserland heeft een koe 2 m² ruimte tot haar beschikking, biologische bedrijven bieden haar zelfs 4,5 m² met extra uitloop. In de EU bestaan er geen voorschriften voor het houden van runderen of voor sereel geproduceerde en verkochte huisvestings- en staleenrichtingen. Deze laatste moeten in Zwitserland vóór toelating worden getoetst op conformiteit met het dierenwelzijn en praktische geschiktheid.

Zwitserland verbiedt ook enkele van de meest pijnlijke ingrepen bij dieren, terwijl het couperen van snavels en staarten, alsook het verwijderen van tanden bij biggen, in de EU nog steeds is toegestaan. Aan de andere kant verbiedt Duitsland begin 2021 de castratie van biggen zonder verdoving, een wet die ten zuidwesten van zijn grens al sinds 2010 van kracht is.

Hoewel de dierenwelzijnswetgeving van de EU zeker aanzienlijke tekortkomingen kent, heeft elk EU-land het recht om regels vast te stellen ter verbetering van het welzijn van dieren.

Tot dusver heeft alleen Oostenrijk dierenwelzijnswetten uitgevaardigd die zo uitgebreid zijn dat ze kunnen wedijveren met die van Zwitserland. De meeste Zuid-Europese landen houden zich niet eens aan de rudimentaire EU-richtlijnen voor dierenwelzijn.

Wat zou er kunnen veranderen?

Toch is er een lichtpuntje voor de dieren in de EU.

De Europese Unie onderhandelt momenteel in het kader van de Europese Green Deal over betere voorwaarden voor dierenwelzijn. Concreet gaat het erom het welzijn van dieren in de veehouderij te verbeteren, evenals tijdens transport en slacht. Daarnaast is het de bedoeling om de kooihuisvesting van pluimvee en konijnen tegen 2027 af te schaffen en het gebruik van kraamhokken en -kisten voor zeugen, alsook van individuele boxen voor kalveren, te verbieden middels een geleidelijke uitfasering.

Ik duim ervoor dat de EU verdere vooruitgang boekt op het gebied van dierenwelzijn en op een dag de strenge dierenwelzijnswetten van haar buurland evenaart.

De eerste gedocumenteerde dierenwelzijnsproblemen in Zwitserland doken halverwege de 18e eeuw op. De oorzaak: vivisecties. In Zwitserland werden de eerste openbare vivisecties, dat wil zeggen ingrepen bij levende dieren voor proef- of onderzoeksdoeleinden, uitgevoerd aan verschillende universiteiten en stuitten, zoals te verwachten viel, op sterk verzet.

Destijds bestond er echter geen georganiseerd verzet tegen deze praktijk. Maar nadat ze de wrede procedure live hadden meegemaakt, waren de Zwitsers vastbesloten hier verandering in te brengen en dieren voortaan het respect te geven dat ze verdienen.

In 1842, kort nadat de publieke verontwaardiging zich over het hele land had verspreid, vaardigde het kanton Schaffhausen de eerste Zwitserse wet tegen dierenmishandeling uit. In 1844 werd in Bern de eerste dierenbeschermingsvereniging van het land opgericht.

Tot 1885 vaardigden alle Zwitserse kantons wettelijke bepalingen tegen dierenmishandeling uit, waarbij sommige kantons op dat moment alleen openbare dierenmishandeling verboden. Pas in 1893 werd het slachten zonder verdoving – zoals dat vaak het geval was bij vivisectie – via een volksstemming verboden.

De Zwitserse federale wet op de dierenbescherming, een herziening van de dierenwelzijnswet, trad in 1978 in werking, nadat ze door 80% van de stemmers was aangenomen. Hoewel de wet als zeer uitgebreid werd beschouwd en de meeste aspecten van dierenwelzijn omvatte, gingen de Zwitsers nog een stap verder. In 1992 maakten zij de bescherming van de waardigheid van het dier tot een grondwettelijk beginsel in Zwitserland, waarmee zij het eerste land waren dat dit beginsel in zijn wetgeving opnam.

Ondanks zijn vooruitstrevende dierenwelzijnswetgeving heeft Zwitserland ook enkele tegenslagen ondervonden in zijn streven naar strengere dierenwelzijnswetten.

In 1975 eisten de Zwitsers via een petitie een verbod op de bio-industrie, dat echter mislukte. Pas vorige maand werd de petitie, die in het kader van de directe democratie in Zwitserland aan een volksstemming werd onderworpen, in nieuwe vorm nieuw leven ingeblazen, maar mislukte opnieuw met een groot verschil.

In 2010 wezen alle Zwitserse kantons een referendum af dat tot doel had advocaten aan te stellen namens dieren. Slechts 29,5% van de kiezers steunde de omstreden wijziging die door dierenrechtenactivisten werd voorgesteld.

Momenteel krijgt Zwitserland op de dierenwelzijnsindex van World Animal Protection de score B (van A-G). Ter vergelijking: de meeste landen van de Europese Unie hebben score C of slechter, schrijft local.com.