Recreatieve Jacht vergroot het probleem dat ze wil oplossen

Al tientallen jaren stijgt het aantal edelherten in Zwitserland gestaag.

Telde men aan het begin van dit millennium nog ongeveer 23.000 dieren, in 2024 waren dat er al meer dan 40.000. Ook het aantal afschotten is in deze periode bijna verdubbeld. Toch bleef de populatie groeien. De cijfers spreken een duidelijke taal: de recreatieve jacht werkt niet als reguleringsmiddel. Toch noemt men dat in het jachtjargon vermoedelijk: “succesvolle regulering”.

Ook het grote, vertakte gewei van het edelhert geldt als trofee, en juist daarin ligt het probleem. De meeste recreatieve jagers richten zich bij voorkeur op de mannelijke dieren. Maar wetenschappelijk is al lang aangetoond dat deze afschotfocus contraproductief is.

Hoe sterker er in een gebied op herten wordt gejaagd, hoe minder mannelijke kalveren er worden geboren. De populatie groeit dus ondanks (of dankzij) de recreatieve jacht.

Want de geslachtsverhouding verschuift: minder mannetjes betekenen meer vrouwtjes, en daarmee meer nakomelingen. Een simpele, maar fatale rekensom.

Een ecosysteem uit balans

Edelherten maken deel uit van het natuurlijke ecosysteem. In een intacte natuur zouden roofdieren zoals wolf, lynx of beer hun populaties reguleren. Maar deze natuurlijke regulatoren zijn eeuwenlang systematisch uitgeroeid. Het gevolg: recreatieve jagers nemen de rol van de roofdieren over, echter zonder hun ecologische fijngevoeligheid.

In plaats van volgens biologische principes te handelen, overheerst de trofeejacht. Oude, sterke mannetjes – genetisch waardevolle dieren – worden verwijderd, terwijl de vruchtbare vrouwtjes overleven. Het resultaat: steeds dichtere populaties, meer bosschade, meer wildongevallen en een zwakkere genetische basis van de populatie. De recreatieve jagers bevorderen precies datgene wat ze zogenaamd bestrijden.

De wetenschap spreekt de jachtmythe tegen

De natuur heeft allang haar eigen orde. In een intact ecosysteem zouden roofdieren zoals de wolf of de lynx de hertenpopulaties op natuurlijke wijze reguleren, selectief, efficiënt en zonder jachtakte.

Wildbiologen analyseerden meer dan tienduizend afschoten en vonden duidelijke patronen:

• Hoe hoger de populatiedichtheid, hoe minder mannelijke kalveren.
• Hoe meer oude herten van boven de tien jaar in de populatie aanwezig waren, hoe hoger het aandeel mannelijke nakomelingen.

De conclusie: alleen wanneer meer hindes worden geschoten en oudere mannetjes overleven, kan de populatie op lange termijn afnemen en stabiel blijven.

Maar dat druist in tegen de logica van de recreatieve jacht, die zich richt op de grootte van het gewei en niet op ecologische noodzaak. Het resultaat? Een bos vol reeën en herten, maar zonder toekomst.

De mythe van de “duurzame recreatieve jager”

Veel recreatieve jagers noemen zichzelf graag natuurbeschermers. Maar wie voornamelijk uit is op trofeeën, jaagt niet uit verantwoordelijkheidsgevoel maar uit passie, en mist daarmee de zelf uitgeroepen taak van “wildbeheer”.

Duurzaamheid betekent een ecosysteem begrijpen en behouden. De huidige vorm van jacht verstoort echter natuurlijke processen, bevordert overpopulaties en belemmert het herstel van bossen.

De recreatieve jacht, zoals die vandaag wordt beoefend, is een ecologische zelfbedrog, een poging om een probleem op te lossen met dezelfde middelen die het veroorzaken.

De recreatieve jacht is geen natuurbescherming, het is vrijetijdsvermaak met een geweer. Ze produceert bloed, lawaai en cijfers waarmee recreatieve jagers zichzelf rechtvaardigen, maar de ecologische balans is desastreus.

In plaats van het bos te beschermen, bevordert de recreatieve jacht:

• overpopulaties door een verkeerde doelselectie,
• schade aan beschermingsbossen door overmatige vraatschade,
• en een genetisch verarmde dierpopulatie, omdat de beste dieren als eerste vallen.

En ondertussen verkoopt men de jacht aan het publiek als “wildbeheer” – een pr-woord dat zich uitstekend leent om verantwoordelijkheid te verhullen.

Tijd voor een ommekeer

Een toekomstbestendig wildbeheer zou moeten uitgaan van wetenschap in plaats van traditie:

• Gerichte afschot van vrouwtjes in plaats van trofeejacht.
• Bescherming van oudere mannetjes voor stabiele geslachtsverhoudingen.
• Bevordering van natuurlijke roofdieren, die het evenwicht herstellen.

Alleen zo kan wildbeheer werkelijk duurzaam zijn, niet als vrijetijdsbesteding, maar als onderdeel van een ecologische verantwoordelijkheid.

De recreatieve jacht zoals die nu bestaat, is geen instrument van regulering, niet bij het hert, niet bij de vos en niet bij het wilde zwijn, maar juist een motor van overpopulatie. Ze schaadt het wild, het bos en uiteindelijk ook zichzelf. Wie serieus iets voor de natuur wil doen, moet ophouden haar als trofeeënreservoir te beschouwen en beginnen haar te begrijpen.

De recreatieve jacht is geen natuurbescherming, maar natuurverstoring met een traditie. Het is een ritueel van zelfpresentatie, vermomd als ecologische noodzaak. Ondertussen lijden bos, wild en biodiversiteit onder een systeem dat zichzelf niet kan reguleren, omdat het dat helemaal niet wil.

Het is tijd om de mythe van de edele recreatieve jager te begraven. Niet het schot maakt het bos gezonder, maar het stoppen ermee.