Vogels hebben tijdens de rui hun rust nodig

Wanneer vogels tijdens de rui veren verliezen, veranderen trotse woerden van wilde eenden snel in kreupele eenden.

Ze verliezen hun groen glanzende praalkleed en krijgen plotseling een dof grijsbruin verenpak. Andere vogelsoorten hebben het niet beter: net als wilde eenden verliezen ook bergeenden in één keer al hun slagpennen en zijn ze in deze periode volledig vliegonbekwaam. Futen ruien op het meer terwijl ze rusten. Eidereenden en ganzen zoeken met duizenden tegelijk beschutting in groepsverband bij de Waddenzee. Ook knobbelzwanen ruien in groepen. Het hormonaal gestuurde ruiproces kan gevaarlijk worden: zonder een vliegvaardig verenkleed zijn de vogels nu hulpeloos en aangewezen op ongestoorde ruiplekken.

«Verjaag wilde vogels niet tijdens de rui, het betekent pure stress voor hen«, vraagt Lea-Carina Mendel, soortenbeschermer bij de Deutsche Wildtier Stiftung. De druk van de mens op wilde vogels, die rustige plekken nodig hebben, is enorm. «Houd uw hond aangelijnd en laat hem niet snuffelen in oeverzones, in riet, gras en struikgewas, want juist daar zoeken de vogels bescherming.» Watersporters zoals stand-up-paddlers, kano- of waterfietsers zouden moeten afzien van het aanleggen in de rietgordel van meren, rivieren en vijvers. «Wie met een boot in een natuurgebied aanlegt en betrapt wordt, moet sowieso rekening houden met een boete«, zegt Mendel.

De natuur heeft de periode van de volledige rui bij watervogels niet zonder reden in de zomer gelegd: «In deze tijd is het warm, er is genoeg te eten en vogels kunnen ook zonder hun anders functionele vleugels bij waterplanten, slakken, insecten of zaden komen«, aldus de soortenbeschermer.

Niet alle vogels verruien hun verenkleed in één keer, zoals eenden en ganzen dat doen. Bij roofvogels bijvoorbeeld vindt doorgaans een gedeeltelijke rui plaats. Deze kan zich over meerdere jaren uitstrekken. Afzonderlijke slagpennen worden daarbij geleidelijk vervangen, zodat de vogels ondertussen vliegvaardig blijven, wat van levensbelang is voor het zoeken naar voedsel. Een gedeeltelijke rui wordt ook gebruikt om van het jeugdkleed naar het volwassen kleed over te gaan. Zo draagt het roodborstje in de eerste levensmaanden een onopvallend bruin verenkleed, dat in de zomer met de eerste rui – de jeugdrui – overgaat in de typische kleur met de oranjerode borst.