Sri Lanka: Olifanten moeten minder werken

Olifanten worden in deze eilandstaat in de Indische Oceaan, waar de bevolking overwegend boeddhistisch is, gezien als geluksbrengers voor hun eigenaren en zijn een symbool van oud geld.

Toch leven er in Sri Lanka ongeveer 180 olifanten in gevangenschap – bij boeddhistische tempels, rijke zakenlieden, invloedrijke politici en staatlijke olifantenparken. Ze moeten werken – onder omstandigheden die dierenbeschermers steeds opnieuw bekritiseren. Bij religieuze feesten moeten ze relieken van Boeddha dragen en versierd door grote mensenmassa's lopen. Ook moeten ze zware boomstammen en veel mensen dragen, met toeristen baden of zich door hen laten voeren. RECLAME

Nog maar vier uur

Nu wil de regering hun arbeidsomstandigheden verbeteren. Het parlement moet de volgende wetswijzigingen in de komende weken nog formeel goedkeuren: een olifant mag nog maar vier uur achter elkaar boomstammen of mensen dragen – en dat alleen overdag en bij mooi weer, op zijn rug mogen tegelijkertijd maximaal vier mensen rijden en hij mag in een voertuig maximaal 12 uur en met maximaal 30 km/u worden vervoerd. Olifantendrijvers mogen alleen nog nuchter werken en moeten een bijbehorende opleiding hebben afgerond.

Maar gaat het hierbij werkelijk om het welzijn van de olifanten? Veel dierenbeschermers in het land zijn niet blij met deze regels, zij maken zich juist zorgen. Ze zijn ervan overtuigd dat de regering deze regels slechts als voorwendsel gebruikt om meer olifanten te domesticeren, zoals de directeur van het Centre for Environmental Justice, Hemantha Withanage, zegt. De dierenbeschermers vrezen ook dat olifanten, ondanks de zogenaamd diervriendelijke regelingen, hun werk nog steeds onder zware omstandigheden moeten verrichten. 

Bovendien zien ze een verband tussen de nieuwe regels en een politiek gevoelig onderwerp: onder de vorige regering liet Sri Lanka's wildlifeautoriteit tussen 2015 en 2018 38 olifanten in beslag nemen die vermoedelijk illegaal in het wild waren gevangen. De eigenaars van deze dieren behoren tot de invloedrijkste mensen van het land en de meesten van hen steunen de huidige regering. Deze mensen willen hun olifanten, die momenteel in staatsolifantenparken leven, terug. 

Brutale methoden

Mocht dit gebeuren, dan vreest Panchali Panapitiya van de organisatie Rally for Animal Rights & Environment dat de eigenaars de grote wilde dieren met veel geweld gehoorzaamheid zullen aanleren. Ook op het eilandstaat worden namelijk brutale trainingsmethoden toegepast, zoals men die kent uit Thailand of India: jonge dieren worden langere tijd opgesloten in kleine hokken waar ze zich nauwelijks kunnen bewegen, ze krijgen tijdelijk geen water of voedsel, ze worden geslagen en vastgeketend. Alleen zo kunnen mensen ervoor zorgen dat de dieren geen weerstand bieden. 

De terugkeer van de olifanten is belangrijk om de traditie van de boeddhistische olifantenparades te behouden, zei de secretaris van de olifanteneigenarenvereniging van Sri Lanka, Dhamsiri Bandara Karunaratna. Tot nu toe hebben de eigenaars een deeloverwinning behaald: een rechtbank heeft recentelijk bevolen om 14 van de 38 dieren aan hen terug te geven.

Vernietigde leefomgeving

De eigenaars willen echter in het algemeen meer olifanten hebben, om nog meer te kunnen fokken. Zo roept de boeddhistische monnik en voorzitter van de vereniging van getemde olifanten, Magalkande Sudhantha, de regering op om wilde olifanten te vangen en te verkopen. Volgens hem kunnen dieren die schade toebrengen aan mensen worden gevangen – daarmee zou ook een ander probleem in het land kunnen worden opgelost.

Want mensen vestigen zich steeds meer in de leefomgeving van de dieren. Zo vernietigen olifanten steeds meer velden en huizen, waarop de eigenaars zich op de dieren wreken en hen doden met vuurwerk, vergif of schoten. In de eerste helft van 2021 stierven volgens officiële cijfers zo 172 olifanten en 65 mensen. De conflicten tussen mensen en de naar schatting 2'500 tot 6'000 bedreigde olifanten in het land vormen een verkiezingsthema, waarvoor de politiek echter nog geen doeltreffende oplossing heeft gevonden.

Olifanten blijven voor de regering waarschijnlijk een gevoelig onderwerp dat de meeste kiezers aangaat. Het voortbestaan van deze wilde dieren wordt bedreigd, en op het doden van een olifant staat de doodstraf. Maar olifanten bedreigen op hun beurt ook het bestaan van arme boeren. En dan wil de elite van het land er ook nog steeds meer van bezitten. Of de nieuwe regels de gevangen olifanten daadwerkelijk helpen, zal moeten blijken.