Politiek schiet tekort bij dier- en soortenbescherming

De bescherming van bedreigde zoogdieren en vogels en het samenleven van mens en wilde dieren moeten worden verbeterd.

Dit doel heeft het stemvolk afgelopen najaar bevestigd door de eenzijdige herziening van de jachtwet te verwerpen. De Bondsraad heeft nu op 31 maart 2021 een herziening van de jacht- en beschermingsverordening (JSV) in consultatie gegeven.

Na het nee tegen de herziene jachtwet aan de stembus afgelopen september moet de bescherming van de wolf nu op verordeningsniveau – langs het parlement heen – worden versoepeld.

De regulering van wolvenpopulaties moet ook met de aanpassingen duidelijk afgebakend blijven, zoals tot nu toe: om een dier te mogen afschieten moet er concrete schade zijn, moet de Bondsregering met het afschot instemmen en moeten de regionale populaties behouden blijven. 

Nieuw is dat de kantons al vanaf tien gedode landbouwhuisdieren wolvenpopulaties mogen reguleren en individuele wolven mogen afschieten. Tot nu toe lag de drempel bij 15 gedode dieren. Bovendien moet de verordening voor gedode grote landbouwhuisdieren zoals runderen, paarden en lama's zo worden aangescherpt dat drie gedode dieren volstaan om in een wolvenroedel in te grijpen. 

Gedode dieren worden net als voorheen alleen meegeteld als er eerder redelijke kuddebeschermingsmaatregelen zijn genomen. Voor gebieden waar wolven tot nu toe geen schade aan landbouwhuisdieren hebben aangericht, moet de schadedrempel voortaan bij 15 in plaats van 25 landbouwhuisdieren per maand liggen, of bij 25 in plaats van 35 landbouwhuisdieren in vier maanden. 

Meer geld voor kuddebescherming 

De kuddebescherming moet onder de verantwoordelijkheid van de dierhouder blijven. De financiële steun van de Bondsregering moet in de toekomst echter royaler uitvallen. Zo moet het scala aan ondersteunende maatregelen worden uitgebreid. De financiële bijdragen worden vastgesteld op 80 procent voor concrete kuddebeschermingsmaatregelen en op 50 procent voor de planningswerkzaamheden van de kantons voor kuddebescherming. Dit komt overeen met de huidige praktijk. 

De bijdrage voor de maatregelen die de kantons als effectief beschouwen, de zogenoemde «overige effectieve maatregelen van de kantons», moet aanzienlijk worden verhoogd. De financiële vergoeding voor deze maatregelen moet van 50 naar 80 procent worden verhoogd. 

Natuurbeschermers willen voorstel onderzoeken 

De milieuorganisaties lieten in een eerste reactie weten dat zij de voorstellen van de Bondsraad zorgvuldig zullen bestuderen. De beslissende pijler in de omgang met de wolf is volgens hen de kuddebescherming.

Men is teleurgesteld dat de Bondsraad ervan heeft afgezien om tegelijk met de jachtverordening ook de Jacht- en Beschermingswet (JSG) te herzien. Met een dergelijke herziening had de bescherming van bedreigde diersoorten en wilde dieren kunnen worden verbeterd.

De herziene jachtwet werd volgens de nabeschouwende enquête ook verworpen omdat zij geen verbeteringen voor bedreigde diersoorten bevatte. «Alleen met een totaalpakket, bestaande uit versterkte bescherming van wilde dieren en een pragmatische omgang met de wolf, kan de wil van het volk worden uitgevoerd», stellen de organisaties vast. 

De consultatieprocedure voor de wijzigingen in de jachtverordening loopt tot 5 mei 2021. De verordening moet op 15 juli 2021 in werking treden.

Dankzij het nee van de stemmers tegen de jachtwet gelden in Zwitserland nog steeds duidelijke grenzen voor de regulering van wolvenpopulaties: Er moet sprake zijn van concrete schade, de Bondsregering moet instemmen en de regionale populaties moeten behouden blijven. De beslissende pijler in de omgang met de wolf is de kuddebescherming. Deze belangrijke punten moet ook een verordening waarborgen. Binnen deze kaders zijn de natuurbeschermingsorganisaties bereid mee te werken aan vereenvoudigingen. Of het ontwerp van de Bondsraad aan deze voorwaarden voldoet, zal een nauwkeurige toetsing uitwijzen.

In de discussies rond de stemming speelden ook de andere wilde dieren een belangrijke rol. Met de volksbeslissing is enerzijds het gevaar voor lynx, bever en andere soorten afgewend. Anderzijds werd de herziene jachtwet volgens een enquête na de stemming ook verworpen omdat bedreigde diersoorten er niet beter door beschermd zouden zijn. Hier valt nog veel te doen. De natuurbeschermingsorganisaties eisen daarom een snelle nieuwe herziening van de jacht- en beschermingswet (JSG), die de bescherming van wilde dieren waarborgt. Alleen met een totaalpakket, bestaande uit versterkte bescherming van wilde dieren en een pragmatische omgang met de wolf, kan de wil van het volk worden uitgevoerd.

Onbegrijpelijke afwijzing van voorstellen voor de bergbevolking

De milieucommissie van de Nationale Raad had al in november 2020 besloten tot een parlementair initiatief voor een nieuwe, evenwichtige herziening van de JSG; de commissie van de Kantonsraad wees dit in januari af. In oktober werden in de Nationale Raad voorstellen ingediend voor betere kuddebescherming en vereenvoudigde vergoedingen voor wolvenaanvallen. Tijdens de begrotingsbehandeling in de decembersessie werden bovendien voorstellen gedaan om de vergoeding voor kuddebescherming en wolvenaanvallen te verhogen. Helaas werden ze allemaal afgewezen.

De natuurbeschermingsorganisaties zijn teleurgesteld dat er, ondanks de grote beloften van alle kanten, tot nu toe geen politieke meerderheid was voor deze verbeteringen. Zo is waardevolle tijd verloren gegaan. De natuurbeschermingsorganisaties zijn nu bereid mee te werken aan enkele aanpassingen in de verordening. Zij verwachten echter dat bij een herziening van de wet ook de terechte beschermingseisen snel worden aangepakt.