Opwarming van de oceanen drijft vissoorten naar de polen

Dat blijkt uit een studie die is gepubliceerd in het vakblad «PNAS», waarvoor gegevens over meer dan 50.000 soorten met elkaar zijn vergeleken.

Volgens het onderzoek dreigt de soortenrijke tropische zeegebieden bij voortschrijdende klimaatverandering een verder verlies aan biologische diversiteit. 

Ook voor de mensen die van deze dierenpopulaties leven, zou de situatie daardoor drastisch kunnen verslechteren, waarschuwden de betrokken onderzoekers. In totaal registreerden zij aan de evenaar al een afname van zo'n 1500 soorten. In deze eeuw zal die trend zich voortzetten. Het tempo van de migratie richting de polen hangt ervan af of en hoe snel de mensheid de uitstoot van broeikasgassen terugdringt. 

«De opwarming van de aarde verandert het leven in de oceanen al 60 jaar", vatte hoofdauteur Mark Costello van de universiteit van het Nieuw-Zeelandse Auckland de belangrijkste resultaten van het onderzoek samen. Daarbij bleek de trek richting de pool op het noordelijk halfrond sterker uitgesproken. De reden is dat de zeeën daar tot nu toe sterker opwarmden dan op het zuidelijk halfrond van de aarde. 

Vissen zwaarder getroffen 

Bovendien werden soorten die in open water leven, zoals vissen, zwaarder getroffen dan bodembewoners. Die laatsten kunnen alleen in hun eerste levensfasen vrij met de stromingen in het water meedrijven en zijn daarna niet meer mobiel, legden de onderzoekers uit. Daardoor strekt de verschuiving naar andere breedtegraden zich over generaties uit. 

De "verdwenen" tropische soorten volgen daarbij vermoedelijk hun oorspronkelijke temperatuurzones naar het noorden en zuiden, terwijl subtropische zeeën opwarmen, legde medeauteur David Schoeman van de Nelson Mandela University in het Zuid-Afrikaanse Port Elizabeth uit. Volgens de studie daalt het aantal soorten in tropische wateren wanneer de gemiddelde jaartemperatuur boven de 20 tot 25 graden stijgt. In detail hangt dit af van de betreffende soort. 

Soorten van de volle zee hebben minder problemen 

Volgens onderzoekers waren er vergelijkbare verschuivingen ook 140.000 jaar geleden, zoals fossielenvondsten laten zien. Toen waren de temperaturen op aarde voor het laatst zo hoog als tegenwoordig. Hoe afzonderlijke soorten met de veranderingen omgaan, onderzochten de wetenschappers in de huidige studie echter niet. Oudere studies toonden aan dat soorten van de volle zee over het algemeen minder problemen hebben. 

Ook de gevolgen voor soorten die van belang zijn voor de visserij kwamen in het werk van de experts niet expliciet aan bod. Toch is het duidelijk welke regio's ter wereld het zwaarst worden getroffen. «Indonesië en andere landen in de buurt van de evenaar, bijvoorbeeld in West-Afrika, hebben het meest te verliezen», meldde hoofdauteur Costello. In hun wateren neemt de soortenrijkdom als gevolg van de trend af, zonder dat er tegelijkertijd nieuwe soorten naartoe trekken.