Microplastics in Zwitserse natuurgebieden

Het is een van de eerste onderzoeken naar het voorkomen van microplastic in bodems: wetenschappers van de Universiteit van Bern onderzochten uiterwaardbodems in Zwitserse natuurreservaten op microplastic en werden fündig. Ze vonden het inderdaad.

Ze schatten dat er in de bovenste vijf centimeter van de uiterwaarden ongeveer 53 ton microplastic ligt. Zelfs veel bodems in afgelegen berggebieden zijn verontreinigd met microkunststof.

De beelden van met microplastic vervuilde oceanen en binnenmeren zijn niet nieuw. Bijna onbekend is daarentegen dat ook bodems met microkunststoffen zijn verontreinigd. Het probleem: tot nu toe ontbraken methoden om de kleinste plastic deeltjes in een bodem te meten en te kwantificeren. De onderzoekers van het Geografisch Instituut van de Universiteit van Bern hebben daarom een nieuwe methode ontwikkeld en voor het eerst in heel Zwitserland, van Genève tot Graubünden, 29 uiterwaardbodems onderzocht.

Bijna alle natuurreservaten getroffen

„Hoewel de locaties in natuurreservaten liggen, is in 90 procent van de bodems microplastic aangetroffen”, zegt Moritz Bigalke, een van de medeauteurs van de studie van het Geografisch Instituut van de Universiteit van Bern. Zelfs in veel afgelegen berggebieden konden microkunststofdeeltjes worden aangetoond – een aanwijzing dat microplastic via de lucht wordt getransporteerd. De onderzoekers schatten de hoeveelheid microplastic in de bovenste 5 cm van de Zwitserse uiterwaardenbodems op 53 ton. Deze resultaten zijn onlangs gepubliceerd in het tijdschrift „Environmental Science and Technology”.

De hoogste concentraties microplastic komen voor waar grotere hoeveelheden plastic afval in de bodem zijn aangetroffen. Hier ontstaat microplastic waarschijnlijk door het versnipperen van grotere plasticdelen. Toch is er ook in veel bodems zonder grotere plasticdelen microplastic te vinden. Dit microplastic is extreem fijn (met een diameter van minder dan 0,5 mm), verschilt in samenstelling van het grotere plastic afval en komt zelfs in enkele afgelegen berggebieden voor. Bovendien konden de onderzoekers een verband aantonen tussen de bevolking in het stroomgebied van de rivier en de concentratie microplastic in de bodem: hoe meer mensen er in het gebied wonen, hoe sterker de bodems zijn verontreinigd.

„Deze bevindingen zijn alarmerend”, verklaart medeauteur Michael Scheurer. Want: „Nieuwe studies wijzen erop dat microplastic in de bodem bijvoorbeeld regenwormen kan doden.” Aangezien regenwormen in de bodem belangrijke functies vervullen, zou hierdoor ook de bodemvruchtbaarheid kunnen worden aangetast.

Gevolgen voor de voedselketen onbekend

Wat de precieze gevolgen zijn voor planten en bodemvruchtbaarheid en hoe het transport via landbouwgewassen naar de menselijke voedselketen precies verloopt, is echter nog niet onderzocht. Berekeningen gaan ervan uit dat alleen al de hoeveelheid microplastic die jaarlijks met rioolslib in de bodem terechtkomt, groter is dan de hoeveelheid die in de oceanen belandt. De behoefte aan onderzoek op dit nog jonge terrein is dus groot. Moritz Bigalke zegt: «Zo is er bijvoorbeeld onderzoek nodig naar de vraag hoe microplastic de voedselproductie beïnvloedt en of het in de voedselketen kan terechtkomen.» Meer over Milieu en natuurbescherming.