Rijnland-Palts: begrip «ecosysteemvreemde diersoort»

De inhoud draait om het huidige ontwerp van de nieuwe jachtwet in Rheinland-Pfalz, dat tot doel heeft bepaalde eisen op het gebied van dierenwelzijn te realiseren.

Er wordt echter fel bekritiseerd dat het ontwerp onvoldoende geldige redenen vastlegt voor de recreatieve jacht op bepaalde diersoorten. Voorstanders van het ontwerp beweren dat het noodzakelijke maatregelen bevat ter bescherming van de dierenwereld en het ecosysteem, terwijl critici aanvoeren dat het te vaag is geformuleerd en ruimte laat voor misbruik en verkeerde interpretaties.

Het ontwerp van de nieuwe jachtwet omvat onder andere ook een verbod op bepaalde dodelijke vallen, evenals een verbod op de recreatieve jacht op vossen en dassen met honden in natuurlijke burchten. Deze maatregelen moeten dienen om het lijden van de dieren te minimaliseren en de recreatieve jacht nauwer in lijn te brengen met het dierenwelzijn. Ook de training van jachthonden op vliegonbekwaam gemaakte levende eenden zou niet langer worden getolereerd.

Een omstreden aspect van het ontwerp is de regeling voor de recreatieve jacht in kunstmatige burchten. Hoewel de recreatieve jacht in natuurlijke burchten verboden zou worden, blijft de recreatieve jacht in kunstmatige burchten toegestaan. Dit heeft geleid tot bezorgdheid dat kunstmatig aangelegde burchten als voorwendsel gebruikt zouden kunnen worden om bepaalde diersoorten te blijven bejagen.

Verder voorziet het ontwerp erin dat invasieve soorten zonder bureaucratische procedures gedood mogen worden. Dit moet voorkomen dat invasieve diersoorten zich ongecontroleerd verspreiden en inheemse ecosystemen aantasten. Toch wordt de invoering van het begrip ‘ecosysteemvreemde diersoorten’ bekritiseerd, aangezien er geen eenduidige definitie van het begrip ‘ecosystemen’ bestaat en deze voortdurend veranderen. Bovendien zorgt de scheiding tussen natuurbescherming en jachtrecht ervoor dat de recreatieve jagers worden ontheven van hun verantwoordelijkheid bij de bestrijding van invasieve soorten. In de toekomst zullen grondeigenaren naast de jachtpachter mogen jagen.

De recreatieve jagers zouden wettelijk verplicht moeten worden tot diensten die tot nu toe vrijwillig werden verricht, zoals op het gebied van reekitsredding en wildmonitoring. Dit en andere zaken hebben de gemoederen doen oplaaien en hebben al een waarschuwingsstaking van de recreatieve jagers veroorzaakt, aanvankelijk tot 31 augustus 2023. Om dit onderwerp kracht bij te zetten, heeft de vereniging voor recreatieve jacht haar leden opgeroepen om vanaf nu landelijk te stoppen met het opruimen van dood en verongelukt wild.

De novelle moet ook het onderwerp Wilde dieren in bebouwde gebieden aanpakken en voorziet daarvoor in een opleiding voor recreatieve jagers tot zogenaamde stedelijke wildadviseurs. Zij zouden dan gemeenten of ook burgers moeten adviseren wanneer bijvoorbeeld wilde zwijnen dorpen binnendringen of wasberen zich sterk vermeerderen in bebouwde gebieden. Wilde dieren in bebouwde gebieden zijn weliswaar geen nieuw fenomeen, maar ook in Rheinland-Pfalz nemen de problemen toe, aldus het ministerie.

Voor deze dieren geldt geen zorgplicht meer

Doordat ‘ecosysteemvreemde diersoorten’ niet meer in het jachtrecht worden opgenomen, gaat deze ontwikkeling in de richting die de AG Wildtierforschung van de universiteit van Giessen met haar voorstel wilde, namelijk buiten het jachtrecht plaatsen, zodat de invasieve dieren als schadelijke dieren geclassificeerd kunnen worden. Daardoor zouden tegen hen ook methoden mogen worden toegepast die voor de ‘normale’ recreatieve jacht verboden zijn. Wat daarbij diervriendelijk zou moeten zijn, staat nog in de sterren geschreven.

Zo wordt de situatie voor de zogenaamde invasieve dieren zoals wasberen, wasbeerhonden en nutria's door dit ontwerp nog slechter. Deze dieren worden niet meer in het jachtrecht opgenomen – dus als bejaagbare dieren – maar bevinden zich nu in een nieuw voor hen gecreëerde categorie, namelijk die van de ‘ecosysteemvreemde diersoorten’.

Het begrip “ecosysteemvreemd” is uiterst problematisch, omdat er geen definitie van “ecosystemen” bestaat en ook niet kan bestaan, aangezien deze niet statisch zijn, maar voortdurend veranderen. Ook katten kunnen “ecosysteemvreemd” en “invasief” zijn, terwijl bijvoorbeeld koeien, buffels, steenbokken, schapen en gemzen al naargelang ecosysteemvreemd maar niet invasief kunnen zijn.

Het simplificeren van de “verwijdering”, oftewel het doden van wasberen, muskusratten en andere als invasief bestempelde diersoorten, blijkt – zoals de ervaring van het afgelopen decennium laat zien – ondanks het grote aantal gedode dieren niet doeltreffend. Deze diersoorten zouden veeleer moeten worden onttrokken aan de recreatieve jacht en uitsluitend in concrete risicosituaties, onder toezicht van natuurbeschermingsdeskundigen, met duidelijke doelstellingen en doelevaluaties bejaagd mogen worden.

Het valt nog af te wachten hoe het ontwerp van de nieuwe jachtwet in Rheinland-Pfalz verder wordt uitgewerkt en of er rekening wordt gehouden met de bezwaren van de dierenbeschermingskant en van de recreatieve jagers. Het is belangrijk om een consensus te vinden die zowel de bescherming van de dierenwereld als de belangen van de natuurbescherming in acht neemt. Een heldere en eenduidige formulering van de bepalingen is daarbij van groot belang om misverstanden en misbruik te voorkomen. Alleen zo kan er een modern jachtrecht tot stand komen dat voldoet aan de eisen van dierenwelzijn, ethiek en milieubescherming.

Een belangrijke vraag voor dierenbeschermers blijft of het correct is dat een deelstaatregering met haar ministerie van Milieu een definitie van de Europese Commissie zomaar wijzigt en een geheel nieuw en niet-valide begrip “ecosysteemvreemde diersoort” invoert, zonder dit met de andere deelstaten (en met de Europese Commissie) af te stemmen.