Predatoren in de strijd tegen invasieve soorten

In de loop van de evolutie heeft de mens grotere inheemse roofdieren en andere soorten uitgeroeid waarmee hij concurreerde of die hij vreesde.

Bijzonder ingrijpend was dit proces in Ierland en het Verenigd Koninkrijk, waar wilde dieren zoals lynxen en wolven, waarmee de mens ooit zijn leven deelde, niet meer voorkomen.

De mens heeft ook gewaardeerde soorten buiten hun natuurlijke verspreidingsgebied uitgezet en onbedoeld invasieve soorten gecreëerd door planten, dieren en micro-organismen in ecosystemen te introduceren waarin ze zich niet hadden ontwikkeld. Dit leidde ertoe dat inheemse soorten uitstierven doordat ze ermee concurreerden, ze opaten en ze blootstelden aan nieuwe ziekten. In de loop van de afgelopen eeuw hebben studies aangetoond dat invasieve soorten de belangrijkste oorzaak zijn van het uitsterven van gewervelde dieren.

Steeds meer bewijs toont aan dat de ooit veracht inheemse roofdieren tegenwoordig cruciaal zijn voor het beheersen van invasieve prooidieren.

Liefde voor inheemse roofdieren

Volgens nieuw onderzoek heeft het uitroeien van inheemse roofdieren bijgedragen aan de huidige crisis van invasieve soorten. De Ierse onderzoekers voerden echter tussen 2007 en 2019 een reeks onderzoeken uit. Daarbij werden ook meldingen van het publiek over grijze eekhoorns en boommarters meegenomen, om te achterhalen hoe de terugkeer van een inheems roofdier de snelle afname van een al lang gevestigde invasieve soort, de grijze eekhoorn, in hele landschappen kan veroorzaken.

Joshua Twining, een wetenschapper op het gebied van populatie-ecologie aan de Cornell University, die ook als postdoctoraal onderzoeker werkzaam is aan de Queen’s University Belfast, werkte samen met Xavier Lambin en vijf andere onderzoekers aan de studie.

Het team van Twining onderzocht de populaties van beide soorten om te achterhalen welke factoren de mogelijkheid van een inheems roofdier beïnvloeden om een invasieve soort na herintroductie onder controle te houden. Tot deze factoren behoren het onvermogen van de invasieve prooi om de dreiging van een nieuw gevestigd roofdier te herkennen of erop te reageren, het vermogen van het roofdier om van prooi te wisselen, en de beschikbaarheid van schuilplaatsen waar de prooi naartoe kan vluchten.

Relatie tussen roofdier en prooi

Inheemse roofdieren jagen op invasieve prooidieren met een factor van twee of zelfs drie, van wolven die in de Mercantour-bergen in het zuidoosten van Frankrijk jagen op de niet-inheemse Corsicaanse mouflon, tot roodbandslangen die in China jagen op invasieve ossenkikkers.

Als men begrijpt waarom dit het geval is, kan men vaststellen wanneer en waar inheemse roofdieren kunnen helpen bij de bestrijding van invasieve soorten.

De lynx is bijvoorbeeld aantoonbaar in staat om herten populaties te onderdrukken door de hertensoort waarop hij jaagt te veranderen. Er zijn geen gebieden die toegankelijk zijn voor reeën maar afgesloten voor lynxen. De combinatie van deze factoren wijst erop dat het herstel van lynxpopulaties gunstig zal zijn voor ecosystemen waarin sikaherten een probleem vormen. Waar alternatieve prooidieren zoals reeën schaars zijn of ontbreken, zoals in Ierland en Groot-Brittannië, zullen lynxen waarschijnlijk een grotere invloed hebben op deze invasieve populaties.

Inheemse roofdieren verwelkomen

Het natuurlijke herstel van sommige roofdieren op het Europese vasteland, zoals beren, lynxen en wolven, is in volle gang. Dit stelt de lang gekoesterde overtuiging ter discussie dat roofdieren een ongerept leefgebied nodig hebben. Ondanks intensieve verstedelijking en landbouw was de enige voorwaarde dat mensen stopten met het doden van de roofdiersoorten, zodat deze hun vroegere verspreidingsgebied opnieuw konden bevolken. Uitgestorven roofdieren zullen zich echter bijvoorbeeld in Engeland niet op natuurlijke wijze herstellen, omdat het land door zee is omgeven. Elke poging om ze opnieuw te vestigen, zou maatschappelijke instemming vereisen die momenteel ontbreekt.

De ecologische rechtvaardiging voor de herintroductie van inheemse roofdieren ligt volgens onze bevindingen in het beheersen en beperken van de verspreiding van invasieve soorten. Het leven in de nabijheid van roofdieren kan echter ook nadelen met zich meebrengen, waaronder het verlies van vee en soms zelfs van huisdieren. Dit is onvermijdelijk, maar kan door proactief beheer worden verzacht.

Twining wijst erop dat mensen, willen zij de herintroductie van inheemse roofdieren accepteren, de voordelen — zoals de vermindering van schade veroorzaakt door invasieve soorten — moeten afwegen tegen plannen om de kosten te beperken.