initiatief “Voor een veilige voeding”

initiatief “Voor een veilige voeding”

Vandaag begint de handtekeningeninzameling voor het nieuwe initiatief “Voor een veilige voedselvoorziening” in Zwitserland.

Het sluit aan bij de eisen van het drinkwaterinitiatief en legt de focus op voedselzekerheid. Het vraagt om de al lang noodzakelijke koerswijziging van de land- en voedingsindustrie ten gunste van onze voedselzekerheid en voldoende schoon drinkwater – ons belangrijkste levensmiddel.

De klimaatcrisis laat ons zien dat ook in het waterreservoir van Europa drinkwater en water voor de voedselproductie snel schaars kunnen worden. Tot op vandaag is de land- en voedingsindustrie niet voorbereid op de productieonzekerheden die de Klimaatverandering met zich meebrengt. Ook is de voedselvoorziening van de Zwitserse bevolking vandaag voor 50% afhankelijk van het buitenland. Bij een gebrek aan import is de voedselzekerheid van de bevolking dus niet gegarandeerd. En wat de watervoorziening betreft, weet Zwitserland niet hoeveel water het verbruikt en hoeveel het tot zijn beschikking heeft. Het huidige landbouwbeleid bewerkstelligt dus het tegenovergestelde van de voedselzekerheid die in 2017 in de grondwet werd verankerd.

Dat Zwitserland de helft van zijn voedsel moet importeren, is niet te wijten aan een tekort aan landbouwgrond, maar is een direct gevolg van het feit dat de productie en consumptie van dierlijke levensmiddelen veel sterker met subsidies wordt gestimuleerd dan die van plantaardige levensmiddelen: met 2,3 miljard tegenover 0,5 miljard Zwitserse frank.

Meer plantaardige levensmiddelen

De weilanden en graslanden van Zwitserland zijn geschikt voor de op grasland gebaseerde vlees- en zuivelproductie. Daarentegen staat de huidige teelt van veevoer zoals maïs en granen, die 60% van het binnenlandse akkerland beslaat, in directe concurrentie met de menselijke voeding. Want met een grotere teelt van plantaardige levensmiddelen voor de bevolking, zoals peulvruchten of granen, zou per hectare akkerland veel meer calorieën geproduceerd kunnen worden, en dat met veel minder waterverbruik. Daarom kan met meer plantaardige levensmiddelen de netto-zelfvoorzieningsgraad van momenteel 50% verhoogd worden naar minstens 70%. Precies dat eisen wij met het initiatief «Voor een veilige voedselvoorziening».

Het initiatief speelt daarmee ook in op de omdenkbeweging binnen de bevolking, die tot nu toe niet heeft plaatsgevonden in het landbouwbeleid: al meer dan 60% van de Zwitserse bevolking eet flexitarisch en bewust minder dierlijke producten, uit zorg voor het milieu en het dierenwelzijn. Dit biedt boeren nieuwe perspectieven en de kans om voet aan de grond te krijgen op de bloeiende, milieu- en klimaatbewuste groeimarkt voor plantaardige levensmiddelen.

Het is nauwelijks bekend en de landbouw informeert de bevolking hier ook niet over: de helft van de 16 miljoen landbouwdieren die in Zwitserland worden gehouden, worden gevoed met geïmporteerd veevoer, waardoor de productie van dierlijke levensmiddelen nog verder wordt aangewakkerd – met ernstige gevolgen voor het milieu. Te veel mest en stikstof overbemesten onze bodems, bossen en wateren, belasten ons drinkwater met nitraat, vernietigen de biodiversiteit en de bodemvruchtbaarheid en verergeren de klimaatcrisis. De maximale waarden voor bemesting en stikstof, die al sinds 2008 ter bescherming van het milieu en dus ter bescherming van onze voedselvoorziening zijn vastgelegd in de milieudoelstellingen voor de landbouw, worden hierdoor massaal overschreden. Bij het giftige stikstofhoudende gas ammoniak zelfs met 70%.

Ook de wetenschap dringt aan op een nieuw, evenwichtig verband tussen de productie en de consumptie van dierlijke en plantaardige voedingsmiddelen, ter bescherming van de waterkwaliteit en de biodiversiteit, voor schoon drinkwater en om de klimaatcrisis het hoofd te bieden. De praktijk en het landbouwkundig onderzoek laten zien dat biodiversiteit en bodemvruchtbaarheid van doorslaggevend belang zijn voor een duurzame voedselproductie. Deze "gratis diensten" van de natuur zorgen voor hogere opbrengsten in de landbouw en kunnen pesticiden en kunstmest vervangen.

Het initiatief «Voor een veilige voeding» eist dat de netto zelfvoorzieningsgraad door de productie van meer plantaardige voedingsmiddelen wordt verhoogd van de huidige 50% naar minstens 70%, en dat de biodiversiteit en bodemvruchtbaarheid als productiegrondslagen van de landbouw worden gewaarborgd, evenals meer natuurlijk, zaadvast zaai- en plantgoed. Voor voldoende schoon drinkwater moeten de grondwaterreserves worden veiliggesteld ten behoeve van de duurzame drinkwaterwinning.

De maximumwaarden voor mest/stikstof mogen niet langer worden overschreden, en subsidies, onderzoek, opleiding en scholing moeten worden afgestemd op de doelstellingen van het initiatief. Boeren en boerinnen moeten bij noodzakelijke aanpassingen van hun bedrijfsvoering bovendien financieel worden ondersteund door de overheid.