EU wil vleestermen op plantaardige producten verbieden

De Europese Commissie heeft voorgesteld om het gebruik van 29 specifieke vleesgerelateerde termen op etiketten van plantaardige producten te verbieden, waaronder veelgebruikte termen zoals rund, kip, spek, ribbetjes en bouten.

Volgens de Commissie heeft het voorstel als doel de transparantie voor consumenten te vergroten en de culturele en historische betekenis van de vleesterminologie te behouden.

Volgens de huidige EU-wetgeving mogen plantaardige producten vleesgerelateerde benamingen gebruiken, zolang op de verpakking duidelijk wordt aangegeven dat het product uitsluitend uit planten is vervaardigd. Een voorgesteld verbod in het kader van de herziening van de Gemeenschappelijke Marktordening (GMO) zou echter betekenen dat “vlees” wettelijk alleen wordt gedefinieerd als de eetbare delen van een dier, waardoor plantaardige alternatieven geen gebruik meer mogen maken van vertrouwde benamingen.

De voorgestelde lijst met verboden termen omvat zowel algemene benamingen (zoals varkensvlees en kippenvlees) als functionele benamingen (zoals vleugels, borst en bouten), die momenteel wijdverbreid zijn in de plantaardige voedingssector.

Een verandering in het taalgebruik binnen de plantaardige sector zou aanzienlijke gevolgen kunnen hebben

Europa is momenteel de grootste markt ter wereld voor plantaardig vlees, met een omzet van 3,3 miljard euro in 2024. De sector blijft groeien, met een verwachte gemiddelde jaarlijkse groei van 18,5%, die tegen 2035 kan oplopen tot 589,9 miljard euro.

Dit verbod zou niet alleen indruisen tegen de uitgesproken doelstelling van de EU om de wetgeving te vereenvoudigen en innovatie op het gebied van voeding te bevorderen, maar het zou ook het risico met zich meebrengen dat deze groeiende sector en de overstap naar een plantaardig voedingspatroon, die volgens talloze studies zo dringend nodig is, in de kiem worden gesmoord.

Bovendien bestaat het risico dat de producenten van plantaardige levensmiddelen en de boeren die de Commissie met dit verbod juist wil beschermen, hierdoor worden benadeeld. Uit een studie uit 2023 blijkt dat een verhoogde consumptie van plantaardige levensmiddelen het inkomen van boeren in de EU op de lange termijn met wel 71% zou kunnen verhogen – maar het invoeren van een verbod op algemeen begrepen termen zou producenten dwingen tot een kostbare rebranding, de duidelijkheid voor consumenten verminderen en innovatie belemmeren.

Consumenten weten al genoeg over plantaardige producten

In het voorstel van de Commissie staat dat een verbod op deze benamingen ervoor zou zorgen “dat consumenten weloverwogen keuzes kunnen maken, vooral zij die op zoek zijn naar een bepaald voedingsprofiel dat traditioneel met vleesproducten wordt geassocieerd”. Het idee dat consumenten niet goed geïnformeerd zijn wanneer ze plantaardige keuzes maken, wordt echter niet door bewijs ondersteund.

Volgens een recente enquête begrijpt meer dan 80% van de consumenten de betekenis van termen als «veganistisch» en «vegetarisch». Een andere studie van de Europese Consumentenorganisatie uit 2020 bevestigt dat tot 80% van de consumenten voorstander is van het gebruik van traditionele vleesbenamingen voor plantaardige producten, mits deze vergezeld gaan van duidelijke etikettering. Deze mening werd ook onderschreven door het Europees Hof van Justitie, dat oordeelde dat de huidige wetgeving al voldoende duidelijkheid schept tussen plantaardige en dierlijke producten.

De politieke belangstelling voor plantaardige benamingen groeit – hoe nu verder?

Ondanks de vele problemen die dit verbod voor de plantaardige sector zou kunnen veroorzaken, wint het voorstel steeds meer aan politieke invloed, met name in het Europees Parlement.

Vooral de Franse afgevaardigde Céline Imart (EVP) heeft onlangs een soortgelijk amendement ingediend, waarover naar verwachting na de zomer wordt gestemd. Terwijl de Commissie eerder besproken termen zoals burger, worst en steak uit haar voorstel heeft uitgesloten, zijn deze termen wel opgenomen in de versie van het Parlement.

Het voorgestelde verbod op plantaardige benamingen in het kader van de GMO-verordening is onnodig, ongerechtvaardigd en contraproductief. Het is niet onderbouwd, is in strijd met de vereenvoudigings- en duurzaamheidsdoelstellingen van de EU en bedreigt een snelgroeiende sector die bijdraagt aan de doelstellingen op het gebied van milieu, gezondheid en voedselveiligheid. – Caterina Rispoli, beleidsmedewerker voedselbeleid, Eurogroup for Animals

De IG Wild beim Wild roept de Europese Commissie en het Parlement op om dit voorstel te heroverwegen in het licht van consumentenonderzoek, marktanalyse en juridische precedenten. In plaats daarvan zou de EU zich moeten richten op het vergemakkelijken van de overgang naar een plantaardiger, duurzamer en veiliger voedingspatroon in heel Europa – met name door de invoering van de allang verwachte eiwitstrategie.