De winnaars en verliezers van 2021

Voor haaien en roggen was 2021 geen goed jaar.

De baardgier en de Iberische lynx behoren tot de winnaars in het dierenrijk, zoals de jaarbalans 2021 van het WWF laat zien.

Volgens de actuele Internationale Rode Lijst zijn van de 142.500 geregistreerde soorten er nu meer dan 40.000 ingedeeld in bedreigingscategorieën – meer dan ooit tevoren. Het WWF waarschuwt gezien deze nieuwe cijfers voor een catastrofale verergering van de wereldwijde soortenuitsterving. Zo'n één miljoen soorten zouden binnen de komende decennia kunnen uitsterven. Toch waren er ook in 2021 winnaars in het dierenrijk, zoals de jaarbalans van het WWF laat zien. Daar waar mensen intensief werken aan natuur- en soortenbescherming, zijn positieve voorbeelden zichtbaar.

Verliezers 2021

Dieren van de mediterrane bossen: In tijden van de klimaatcrisis bereikten de bosbranden in het Middellandse Zeegebied in de zomer van 2021 een nieuwe dimensie. In Griekenland, Turkije en Italië woedden enorme branden – de meeste daarvan veroorzaakt door brandstichting of nalatigheid. Deze ware vuurstormen vernietigen in steeds kortere tijd belangrijke leefgebieden van wilde katten en bruine beren, in het droge zuiden ook van jakhalzen, wilde geiten en slangensoorten (bijvoorbeeld gladde slangen, esculaapslangen, ringslangen en dobbelsteenslangen).
Haaien en roggen: Volgens de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN wordt een derde van alle haaien en roggen met uitsterven bedreigd. Dat is alarmerend. Overbevissing is de belangrijkste oorzaak van de afname van de populaties, maar ook Verlies van leefgebied en de klimaatcrisis zijn verantwoordelijk voor de precaire situatie. Haaien en roggen spelen een fundamentele rol in het ecosysteem van de oceanen. De gezondheid van belangrijke leefgebieden hangt rechtstreeks van hen af. Haaien bijvoorbeeld eten zieke en zwakke vissen en reguleren het aantal andere vleeseters, zodat algeneters kunnen overleven.
Afrikaanse grijze roodstaartpapegaai: Een analyse van online-advertenties wees uit dat er in verschillende Afrikaanse landen een verontrustende markt voor Afrikaanse grijze roodstaartpapegaaien groeit. De vogel, die door de IUCN al als ‘kwetsbaar’ wordt beschouwd, is vanwege zijn intelligentie en spraakvermogen een geliefd huisdier. Via onlineplatforms worden de vogels ook buiten het Afrikaanse continent aangeboden – vaak illegaal. Blijf ervan af: met zo'n aankoop verhogen consumenten de vraag en steunen ze de illegale handel.
Noordkaper: Je zou denken dat een dier van maar liefst 18 meter lang en 100 ton zwaar niets kan overkomen. Maar dat is niet zo: met nog maar 366 exemplaren en een afname van 8 procent binnen een jaar heeft de tot de gladde walvissen behorende Noordkaper het laagste niveau in 20 jaar bereikt. Nog maar ongeveer een kwart daarvan zijn wijfjes die jongen zouden kunnen krijgen. De grootste bedreigingen voor deze walvissoort zijn aanvaringen met schepen en verstrikking in visnetten of ander visserijmaterieel. Als we er niet in slagen om deze twee gevaren weg te nemen, zal de Noordkaper uitsterven.
Tijgers in Zuidoost-Azië: Terwijl de populaties wilde tijgers in India, Nepal en Rusland groeien, nemen ze af in Vietnam, Laos en Cambodja. De illegale strikkenjacht, aangewakkerd door de criminele en zeer winstgevende handel in wilde dieren, veegt de bossen letterlijk leeg. Naar schatting 12 miljoen verraderlijke draadstrikken in deze landen zijn er in belangrijke mate verantwoordelijk voor dat tijgers daar tegenwoordig als uitgeroeid worden beschouwd.

Winnaars 2021

Iberische lynx: De populatie van de in Spanje en Portugal levende Iberische lynx is de afgelopen 20 jaar meer dan vertienvoudigd – van 94 lynxen in 2002 naar 1111 in 2020. In totaal zijn er 239 vruchtbare wijfjes (tegenover 27 in 2002), wat de overlevingskansen van deze bedreigde grote kat aanzienlijk vergroot. Toch is de Iberische lynx nog niet gered. Voor zijn langetermijnoverleving moet de populatie ongeveer 3000 tot 3500 dieren tellen, met circa 750 vruchtbare wijfjes.
Pantserneushoorn in Nepal: Al vele jaren zet het WWF zich in Nepal in voor de bescherming van neushoorns met pantser en hun leefgebied. De beschermingsinspanningen werpen hun vruchten af. De neushoornpopulatie is in vergelijking met de laatste telling in 2015 met 16 procent gegroeid, van 645 naar 752 dieren, en is sinds de eerste telling in 2005 bijna verdubbeld. De populaties van deze gehoornde zwaargewichten leden in het verleden vooral onder het verlies van hun leefgebied en de Stroperij op hun hoorn.
Lammergieren: 2021 was voor de lammergieren een absoluut succesjaar. In het gehele Alpengebied was er een aanwas van 50 jonge gieren – 44 jonge gieren kwamen in het wild uit, zes jonge vogels werden uitgezet. In de Alpen vliegen daarmee weer meer dan 300 lammergieren. Het internationale herintroductieprogramma, dat ruim dertig jaar geleden van start ging, is dus goed op weg. De uitzettingen van deze indrukwekkende vogels worden voortgezet om de nog zeer kleine genenpoel van de Alpenpopulatie te vergroten.
Rivierdolfijnen: Een pilotproject in Indonesië heeft aangetoond dat aan visnetten bevestigde pingers kunnen bijdragen aan de redding van rivierdolfijnen. Pingers zijn akoestische apparaten die geluiden uitzenden om rivierdolfijnen te waarschuwen. De resultaten met 40 vissers na zes maanden toonden aan dat de dolfijnen deze kieuwnetten mijden. Een laat succes voor de rivierdolfijnen: wereldwijd zijn er nog maar zes soorten rivierdolfijnen over – allemaal ernstig bedreigd of met uitsterven bedreigd.
Siamese krokodil: Begin september 2021 deed een onderzoeksteam van het WWF en het Cambodjaanse ministerie van Milieu een sensationele vondst: tijdens een nachtelijke veldmissie ontdekte het team acht jonge dieren van de met uitsterven bedreigde Siamese krokodil in het Srepok Wildlife Sanctuary in het oosten van Cambodja. Het bijzondere: het is de eerste aangetoonde voortplanting in het wild van deze met uitsterven bedreigde zoetwaterkrokodillen in Cambodja in meer dan tien jaar.