De ware kosten van vleesconsumptie

Het actuele magazine Tierrechte richt zich vooral op de ware kosten van dierlijke producten.

Alle relevante studies komen tot dezelfde conclusie: de verborgen kosten en gevolgschade zijn ruïneus. Ze worden niet gedragen door de veroorzakers, maar door de samenleving. In een uitgebreid interview vertelt econoom prof. Tobias Gaugler, die doceert aan de Technische Universiteit Neurenberg, waarom conventioneel geproduceerde dierlijke levensmiddelen tot de hoogste externe gevolgkosten leiden, waarom verboden de verkeerde aanpak zijn en welke maatregelen wél effectief zijn om de consumptie van dierlijke producten te verminderen.

Wat hebben de klimaatcrisis, het uitsterven van soorten, antibioticaresistentie, hart- en vaatziekten, vervuild grondwater, zoönosen en de kap van het regenwoud met elkaar gemeen? Ze behoren allemaal tot de sociale, ethische en ecologische gevolgkosten van ons voedselmodel. Ze worden grotendeels veroorzaakt door landbouw, industrie, handel en consumenten. Met een actieweek rond de “ware kosten” vestigt discounter Penny deze week bij negen producten de aandacht op de immense milieuschade door de voedselproductie. De grootste gevolgschade wordt daarbij veroorzaakt door conventioneel geproduceerde dierlijke producten. Daarom stijgt de prijs van het pak Weense worstjes naar 6,01 euro in plaats van 3,19 euro. Voor de vegan “Food For Future”-schnitzel bedragen de meerkosten slechts 14 cent.

Voeding is geen privézaak

„Als Penny de prijs van Weense worstjes verdubbelt en tegelijkertijd de XXL-verpakking kippendijen voor drie euro per kilo aanbiedt, lijkt dat sterk op greenwashing. Aan de andere kant is het de discounter gelukt om de problematiek van de ruïneuze vervolgkosten van dierlijke producten aan de kaak te stellen. En dat is hard nodig, want de externe kosten van het feit dat we nog steeds dieren consumeren, zijn ruïneus. Het devies ‘voeding is privézaak’ geldt niet meer, want de gevolgschade dragen we allemaal. Dat moet dringend veranderen”, aldus Christina Ledermann, voorzitter van de Bundesverband Menschen für Tierrechte.

Vervolgkosten acht keer zo hoog als productie en consumptie

Greenpeace schat de milieu- en klimaatschade door de productie van vlees- en zuivelproducten alleen al in Duitsland op ongeveer zes miljard euro per jaar. De actuele studie „External Costs of Animal Sourced Food in the EU”, die ook de kosten voor voedingsgerelateerde ziekten, luchtvervuiling, landgebruik en gebrekkig dierenwelzijn meeneemt, komt voor de ongeveer 8,4 miljard in de EU geslachte dieren op kosten van 1.455 miljard per jaar. Daarmee liggen de vervolgkosten acht keer zo hoog als de financiële waarde van productie en consumptie samen.

Oplossingsrichtingen: btw-hervorming en klimaatdividend

In het interview benadrukt Gaugler dat de huidige vorm van veehouderij noch ethisch, noch qua vervolgkosten te verantwoorden is. Alleen al de klimaateffecten door de uitstoot van broeikasgassen zijn enorm. Daar komen andere aanjagers bij, zoals de teelt van veevoer, pesticiden, energieverbruik en de gevolgen van stikstofuitstoot. Toch zijn er goede oplossingsrichtingen. Naast het verhogen van de btw op vlees en dergelijke en de afschaffing ervan voor plantaardige producten, stelt Gaugler de invoering van een klimaatdividend voor. Dit is een efficiënt herverdelingsinstrument dat degenen beloont die ondergemiddeld veel CO₂ verbruiken.

Politiek moet productie, handel en consumptie sturen

"De veelvoudige crises tonen ons overduidelijk aan dat we onze levensstijl fundamenteel moeten veranderen. Niet alleen omdat de meedogenloze uitbuiting van dieren diep onethisch is, maar ook omdat ons consumptiegedrag de planetaire grenzen overschrijdt. De politiek moet dringend doeltreffende instrumenten inzetten om productie, handel en consumptie hierop af te stemmen. Doelmatig zouden zijn: een heffing op dierlijke producten, aanpassingen van de btw, een strategie voor duurzame voedingswijzen en subsidieprogramma's voor boeren die overschakelen op de productie van plantaardige eiwitbronnen", eist Christina Ledermann.