De staat als bedreiging

Wij laten ons niet tegen elkaar opzetten, wij houden samen stand.

We hebben verschillende angsten in deze tijd, mijn zus en ik. Zij is bang voor het virus, ik voor de vaccinatie. Mijn zus is inmiddels driemaal gevaccineerd, ik geen enkele keer. Tijdens de eerste lockdown voelen we ons allebei als verlamd. Ik ben ontzet over de hardheid van de maatregelen. Ik denk: als ik nu oud zou zijn, waar zou ik dan banger voor moeten zijn, voor het virus of voor de isolatie? Beide kunnen doden. Mijn zus is doodsbang om aan het virus te sterven. Ze is ervan overtuigd dat ze een besmetting niet zal overleven. Ze kan niet begrijpen waarom ik die angst niet heb. Als we erover praten, voel ik een afstand tussen ons. Klein, maar merkbaar.

Ik word bang om mijn zus

Ik bezoek mijn zus. We staan onzeker tegenover elkaar. We zijn allebei helemaal gezond. Ik zeg: “Beter niet omhelzen, hè?” Ze denkt even na en spreidt dan haar armen. We houden elkaar stevig vast. Op een keer zegt mijn zus: “Soms wou ik dat het virus me eindelijk te pakken zou krijgen. Dan hoefde ik me niet meer de hele tijd bang te maken. Dan zou er eindelijk rust zijn.” Angst is vermoeiend. Angst maakt moe. En ik word bang om mijn zus. Ze werkt in een Berlijnse huisartsenpraktijk, daar is het altijd overvol. Thuiswerken is niet mogelijk. Eerst een stroom mensen die zich willen laten testen. Dan bovendien een stroom mensen die zich willen laten vaccineren.

Mijn zus is heel plichtsgetrouw. Ondanks haar angst blijft ze steeds doorwerken. Mijn zus zegt: “Quarantaine zou ik niet erg vinden. Dan zou ik eindelijk eens kunnen uitrusten.” Voor mij is quarantaine een verschrikkelijk idee. Ik weet niet hoe ik dat psychisch zou moeten volhouden, opgesloten zijn.

Ik lees over de nieuwe vaccins. Probeer wijs te worden uit alles. “De vaccins zijn veilig”, zegt de heer Spahn. Veel mensen verdragen ze goed. Dan lees ik over een verpleegkundige die na de vaccinatie met AstraZeneca overlijdt aan een hersenvenetrombose. Een psychologe wordt door haar moeder dood aangetroffen. “Dat zijn zeer zeldzame gevallen", lees ik. Het betreffende vaccin zou nu alleen nog aan ouderen moeten worden gegeven.

Ik weet niet wat goed voor mij is

Ik hoor van andere mensen in mijn omgeving dat ze de vaccinatie niet goed verdragen. Sommigen vertellen over koude rillingen en hevige hoofdpijn. "Dat zijn onschuldige bijwerkingen. Ze laten zien dat het lichaam goed op het vaccin reageert", lees ik. Ik lees en lees. En weet niet wat goed voor mij is.

Mijn zus is nu gevaccineerd en opgelucht daarover. Ze heeft de vaccinatie goed verdragen. Daar ben ik heel blij mee. Ik lees in de resolutie van de Raad van Europa. Daar staat dat niemand politiek, sociaal of anderszins onder druk gezet mag worden om zich te laten vaccineren. Dat niemand gediscrimineerd mag worden omdat hij zich niet laat vaccineren. Een collega schrijft me dat ze in het ziekenhuis ligt. Ze heeft een dubbelzijdige gezichtsverlamming en ernstige pijn na de vaccinatie. Ze is meerdere weken arbeidsongeschikt. Ik ben geschokt.

Ik weet nu: ik ben niet bereid deze risico's te nemen. Wie kan mij garanderen dat alles goed gaat? Ik lees over afgebouwde intensivecarebedden en ziekenhuissluitingen. Over verpleegkundig personeel dat tussen de golven met de laatste krachten moet staken om betere arbeidsomstandigheden af te dwingen. Ik ga naar de demonstratie van de Berlijnse ziekenhuisbeweging bij het Rode Stadhuis. Hoor de vlammende oproepen van de mensen die zich in Berlijnse klinieken uit de naad werken. Ik ben woedend. Ik vraag me af: hoe kan dit allemaal samen bestaan?

Mijn zus en ik, we bellen, blijven elkaar zien. Dat hebben we allebei nodig. Dat doen we al jaren zo. De afstand tussen ons verdwijnt weer. We praten veel over het virus en over de maatregelen. We hebben nog steeds verschillende angsten en waarnemingen. Soms zwijgen we radeloos en bedrukt. Dan proosten we samen.

Mijn zus is verontwaardigd wanneer ongevaccineerden voor de tests moeten betalen

Mijn zus heeft nooit geprobeerd me over te halen tot vaccinatie. Ze zegt dat iedereen dat voor zichzelf moet mogen beslissen. Ze accepteert mijn zorgen en praat ze niet weg. Ik ben blij dat ze na haar vaccinatie wat lichter door het leven gaat. Ze is solidair met mij. Ze is verontwaardigd wanneer ongevaccineerde mensen voor de tests moeten betalen. Vóór het virus hield mijn zus ervan om naar de bioscoop of een museum te gaan. Ze zegt: "Ik ben veel te moe. Ik red dit gewoon niet. Ik heb er ook helemaal geen zin meer in.“ Ik kan dat goed begrijpen. Bij mij is het net zo.

De hersenonderzoeker Gerald Hüther heeft dat al tijdens de eerste lockdown uitgelegd: als ons iets wordt afgenomen dat we graag doen, dan verdwijnt de behoefte eraan na verloop van tijd. Dat is een aanpassingsvermogen van de hersenen om de pijn over de onderdrukte behoefte te verwerken. Ik wil niet geloven dat hij gelijk heeft. Mijn favoriete hobby, die ik nu al zo lang niet meer mag uitoefenen, die zal ik toch altijd blijven missen.

Het klopt niet. Als ik in mezelf luister, voel ik inmiddels onverschilligheid. Ik zeg tegen mijn zus: „Laten we toch naar de bioscoop gaan. Nu mag ik nog met een test naar binnen.“ We gaan niet naar de bioscoop. Dan komt 2G. Dan de oproep van Dilek Kalayci om afstand te houden van ongevaccineerden. En weer overspoelt de angst mij. Wat komt er nu weer?

Ik houd me aan de voorschriften. Ik test mezelf regelmatig, momenteel bijna dagelijks. Ik luister voortdurend naar mijn lichaam, speur naar mogelijke symptomen. Ik was en desinfecteer regelmatig mijn handen. Ik draag een mondkapje. Ik denk: ben ik werkelijk een groter gevaar dan de gevaccineerden? Die zich dicht opeengepakt mogen ontmoeten in slecht geventileerde restaurants en clubs?

Voor het eerst in mijn leven ervaar ik de staat waarin ik leef als een bedreiging

Ik lees dat trombose of embolieën mogelijk zijn. Dat de vaccinatie niet zo lang werkt als gehoopt. En ik lees dat de virale lading bij gevaccineerden net zo hoog kan zijn als bij ongevaccineerden. Michael Müller zegt dat mensen zoals ik egoïstisch en onverschillig zijn. Ik begrijp niet hoe hij dat bedoelt. Ik mag niet meer deelnemen aan cultuur, niet meer naar een restaurant, mijn sport niet meer beoefenen. Ik dien als vijandbeeld. Ik ben nu een van de slechteriken. Misschien denkt meneer Müller dat ik hier plezier aan beleef en dat ik daarom egoïstisch ben. Voor mij staat de wereld op zijn kop. Ik kan in dit alles geen enkele proportionaliteit meer herkennen.

Wat ik lange tijd niet voor mogelijk hield, lijkt toch werkelijkheid te worden: een algemene vaccinatieplicht. Door velen vurig gewenst en luidkeels geëist. Voor het eerst in mijn leven ervaar ik de staat waarin ik leef als een bedreiging. Maar hoe het ook verder gaat, we zullen elkaar blijven ontmoeten, mijn zus en ik. Wij houden samen stand. We laten ons niet tegen elkaar opzetten.