De goudjakhals in Zwitserland: een nieuw hoofdstuk in de dierenmigratie

Eind maart liep een goudjakhals tussen Neuenkirch en Hellbühl in een fotoval.

Het is het eerste bevestigde bewijs van deze diersoort in het kanton Luzern, die in heel Zwitserland als beschermd geldt en niet bejaagd mag worden. In de toekomst zal de diersoort zich vermoedelijk in Zwitserland vestigen en voortplanten.

Al bijna 15 jaar migreren wilde dieren van deze soort steeds vaker op natuurlijke wijze naar Zwitserland. Nu is hij ook voor het eerst in het kanton Luzern vastgesteld.

Het eerste gedocumenteerde bewijs van een goudjakhals in Duitsland dateert uit 1997 – toen werd een dier in Brandenburg gesignaleerd. Inmiddels is er bewijs uit alle Duitse deelstaten behalve Rijnland-Palts, Saarland, Berlijn, Bremen en Hamburg, met een stijgende tendens in het aantal waarnemingen. De meeste waarnemingen kwamen tot nu toe uit Baden-Württemberg. Hier is sinds 2021 elk jaar nageslacht. En in Nedersaksen kon in 2022 in het district Uelzen voor het eerst jakhalzennageslacht bevestigd worden.

De Internationale Dag van de Jakhals op 19 april is een nog jonge jaardag: pas in 2023 in het leven geroepen door de BOKU University Wien, moet hij aandacht vestigen op de toenemende verspreiding van de goudjakhals in Europa – en helpen nieuwe wetenschappelijke inzichten over deze schuwe hondachtige verwant bekend te maken. Hoewel de goudjakhals al tientallen jaren opduikt, weten onderzoekers nog altijd weinig over zijn verspreiding en trekgedrag.

De 19e april is bewust gekozen als Dag van de Goudjakhals, omdat de wijfjes van eind april tot in mei hun jongen ter wereld brengen – vaak tot wel vijf welpen per worp. De geel-grijs gekleurde jongen liggen goed verscholen in het kreupelhout, in het struikgewas of in aardholen en worden ongeveer zes weken lang gezoogd. Daarna breken, zoals bij alle hondachtigen, de scherpe melktanden door het tandvlees en volgen de kleintjes nieuwsgierig en speels hun moeder op haar jachttochten. Goudjakhalzen leven in sociale familieverbanden. De jonge dieren blijven vaak tot het volgende voorjaar bij hun ouders – soms zelfs nog langer, om te helpen bij het grootbrengen van de volgende generatie.

Een beschermde diersoort

Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van de goudjakhals ligt in Zuidoost-Europa. Sinds de jaren 1950 breidt de diersoort zich uit richting Midden- en Noord-Europa. Wegtrekkende jonge dieren kunnen in korte tijd afstanden van meer dan 200 kilometer afleggen, wat de natuurlijke verspreiding van de goudjakhals extra ondersteunt. Sinds een paar jaar zijn er steeds meer waarnemingen in Zwitserland. Tot nu toe konden echter alleen doortrekkende individuele dieren worden vastgesteld. Ooit zal de goudjakhals zich echter waarschijnlijk ten minste in de lagergelegen delen van Zwitserland ook vestigen en voortplanten.

Redenen voor de uitbreiding in de afgelopen decennia liggen in de grootschalige decimering van de wolf in het vroege 20e eeuw, in de opwarming van het klimaat en in de openlegging van het landschap doordat de mens de bossen heeft teruggedrongen. De goudjakhals is dus geen door de mens in ons gebied geïntroduceerde diersoort, zoals de wasbeer of de wasbeerhond. Daarom geldt hij volgens de federale wetgeving als beschermde diersoort en mag hij niet worden bejaagd.

De goudjakhals: geen vos, geen wolf en een alleseter

De goudjakhals lijkt op een vos, maar heeft langere poten, is steviger gebouwd en heeft een kortere staart. Een ander onderscheidend kenmerk is de achterkant van de oren en de voorpoten, die bij de vos zwart zijn en bij de goudjakhals goudbruin. Ten opzichte van een wolf is de goudjakhals daarentegen aanzienlijk kleiner, minder stevig gebouwd en met een duidelijk fijnere snuit.

Wat betreft de habitatvereisten zijn goudjakhalzen uiterst aanpassingsvermogend. Vaak zoeken ze leefgebieden in de nabijheid van water, omdat daar veel dekking en een groot voedselaanbod te vinden is. Over het algemeen zijn gebieden met veel verschillende structuren (heggen, open vlakten, waterpartijen, enz.) zeer geschikt. Vermeden worden hooggelegen gebieden met een langdurig gesloten sneeuwdek, evenals intensief landbouwkundig gebruikte gebieden zonder dekking. De goudjakhals mijdt bovendien gebieden waar wolven voorkomen, omdat goudjakhalzen door deze buitgemaakt kunnen worden. Het voedselspectrum van de goudjakhals komt grotendeels overeen met dat van de vos en bestaat voornamelijk uit kleinere dieren zoals knaagdieren of amfibieën, minder vaak ook uit aas en plantaardig voedsel. Goudjakhalzen kunnen echter dieren tot de grootte van een ree buitmaken, vooral wanneer ze als paar of in een roedel op pad zijn.

RECREATIEVE JAGERS RADAR

Op het spoor van verborgen dierenmishandeling, stroperij en/of criminaliteit? Meld ons verdachte gevallen! Help mee met de grote recreatieve jagers-radar.

> naar het formulier