60 gevangen vogels ontmaskeren het systeem van de recreatieve jacht

In het piepkleine Zuid-Franse dorp Vérignon, in het departement Var, controleerde de gendarmerie half november een jachtterrein en deed daar ongelooflijke ontdekkingen: 60 levende zangvogels in gevangenschap, honderden dode dieren die klaargemaakt waren voor consumptie, illegale vallen, verboden lijmroeden, zonder vergunning opgetrokken bouwsels in een beschermd gebied en een heel arsenaal aan wapens.

De man die het terrein gebruikte, is recreatief jager.

Deze zaak staat symbool voor een jachtcultuur waarin dierenmishandeling, wetsovertredingen en de mythe van de zogenaamd natuurverbonden jager opvallend vaak samengaan.

Van jachtterrein tot stroperssteunpunt

De controle vond plaats op 14 november 2025. Naast de gendarmerie waren ook het Franse Bureau voor Biodiversiteit (OFB) en de bevoegde instantie voor Gebieden en Zee (DDTM) betrokken. Gecontroleerd werd een jachtterrein in de buurt van het Regionaal Natuurpark Verdon, in het hoogland van de Var.

Wat de hulpdiensten aantroffen, leest als een scenario uit een documentaire over dierenmishandeling:

• 60 levende lijsters, die illegaal gevangen en gehouden werden
• honderden dode dieren, keurig verpakt voor consumptie
• vallen en ander vangmateriaal
• 18 jachtwapens en omvangrijke overige uitrusting
• illegale bouwsels op een terrein dat als natuurbeschermingszone is aangewezen

De gendarmerie spreekt van meerdere vastgestelde strafbare feiten. De vogels werden na een dierenartscontrole vrijgelaten, de man is op vrije voeten, maar moet rekening houden met een strafzaak voor de bevoegde rechtbank in Draguignan.

Verboden jachtmethoden als dagelijkse praktijk

Bijzonder schandalig: op het terrein werden zogenoemde lijmroedeplekken ontdekt. Deze vorm van vogeljacht, chasse à la glu genoemd, is in Frankrijk sinds de uitspraak van de Conseil d'État uit 2021 uitdrukkelijk verboden.

Bij deze methode worden takken bestreken met kleverige lijm. Zodra een vogel erop gaat zitten, blijft hij aan zijn vleugels en veren vastplakken, slaat in paniek om zich heen en raakt uiteindelijk weerloos vast in de lijm. Officieel zouden de dieren levend gevangen en als lokvogel ingezet worden, maar in de praktijk worden ze regelmatig zwaar verwond of gedood. De hoogste Franse bestuursrechter stelde in 2021 vast dat deze jachtvorm in strijd is met het EU-recht, omdat ze grof en niet selectief is en dus ook veel andere vogelsoorten treft.

Dat er nu precies in de Var, een van de vroegere hotspots van deze praktijk, nog steeds met lijmroeden wordt gejaagd, hoewel dit al jaren duidelijk illegaal is, toont twee dingen aan:

1. De jachtlobby is niet bereid om brutale tradities vrijwillig op te geven.
2. De controles zijn zo zeldzaam dat jarenlange systematische wetsovertreding blijkbaar loont.

Jachtromantiek versus realiteit

In de publieke communicatie doen jachtverenigingen zich graag voor als natuurverbonden, wetsgetrouw en verantwoordelijk. Ook de zaak Vérignon vertelt een ander verhaal.

• 60 levende vogels in privébezit wijzen niet op een incidentele “misstap”, maar op systematische wildvang.
• Honderden diepgevroren dierenkarkassen tonen dat hier gedurende langere tijd een privéslachthuisje werd geëxploiteerd.
• Verboden lijmroeden en illegale bouwwerken in een beschermd gebied wijzen op een overduidelijke verachting voor het natuurbeschermingsrecht.

Het zou naïef zijn te geloven dat deze recreatieve jager een volstrekt uitzonderlijk geval is. Integendeel: de inspanning van de autoriteiten om met meerdere diensten één enkel jachtgebied te controleren, wijst erop dat er aanwijzingen waren en dat zulke structuren in de regio bekend zijn.

Wanneer jachtautoriteiten, politiek goed verbonden verenigingen en de lokale politiek al decennialang een oogje dichtknijpen, ontstaan op jachtterreinen parallelle werelden waarin wapens, vallen en dierenleed de normaalste zaak van de wereld worden.

Waarom de recreatieve jacht zo vatbaar is voor misbruik

Dat het precies een recreatieve jager is, en niet zomaar een “gewone burger”, die 18 wapens, illegale vallen en tientallen dieren bij zich verzamelt, verbaast nauwelijks. Dat ligt in de logica van het systeem:

1. Toegang tot wapens en munitie
   Recreatieve jagers beschikken over legale vuurwapens, kennen de jachtgebieden en kunnen hun aanwezigheid daar altijd verklaren met zogenaamd revieronderhoud.
2. Grijze zones bij wilde dieren
   In veel rechtsstelsels gelden wilde dieren als ‘niemands eigendom’ totdat ze worden gedood of gevangen. Deze constructie nodigt er bijna toe uit om dieren te beschouwen als een hulpbron waarmee men naar believen kan handelen.
3. Traditie als dekmantel
   Zowel in Frankrijk als in Zwitserland wordt wrede jachtpraktijk graag verdedigd met het woord ‘traditie’. Precies dat argument heeft de Conseil d’État in de context van de lijmjacht verworpen. Traditie alleen rechtvaardigt geen dierenleed.
4. Tekortschietende controle
   Jachtgebieden zijn vaak afgelegen, controles zeldzaam. Wie de bergen of bossen als privéterritorium beschouwt, voelt zich onbespied en onaantastbaar.

Parallellen met Zwitserland

De zaak speelt zich af in Frankrijk, maar de mechanismen zijn veel Zwitserse dierenbeschermers bekend:

• Ook hier komen steeds weer illegale vallen, kadaverdepots of niet-wetsconforme afschoten aan het licht.
• Ook hier wordt kritiek op de jacht graag afgeweerd als een aanval op ‘cultureel erfgoed’, terwijl dieren lijden.
• Ook hier zijn het vaak betrokken individuen of ngo's die misstanden documenteren en de autoriteiten überhaupt tot handelen dwingen.
• In het kanton Graubünden worden al jaren jaarlijks meer dan 1’000 aangiften en boetes wegens jachtovertredingen geregistreerd. Tijdens de hoogjacht worden in het kanton Graubünden elk jaar zo'n 10’000 herten, gemzen, reeën en wilde zwijnen doodgeschoten. Ongeveer negen tot bijna tien procent van deze afschoten gebeurt onrechtmatig. Alleen al in de vijf jaar voor 2016 betaalden recreatieve jagers meer dan 700’000 Zwitserse frank aan boetes wegens foutieve afschoten. Bijzonder ernstig zijn de cijfers over aangeschoten dieren. Als men dit doorrekent naar heel Zwitserland, doen de structuren eerder denken aan een criminele organisatie en dierenmishandeling.

De boodschap uit Vérignon luidt daarom: zonder onafhankelijke controles en zonder maatschappelijke druk blijft het milieu van de recreatieve jacht een black box, waarin dierenmishandeling gemakkelijk onzichtbaar blijft.

Fuchsjagd ohne Fakten: JagdSchweiz erfindet Probleme

Wat er nu nodig is

Vanuit dierenwelzijnsperspectief volstaat het niet om één enkele recreatieve jager voor de rechter te brengen en een paar vogels vrij te laten. Ten minste noodzakelijk zouden zijn:

1. Systematische controles van jachtterreinen
   Vooral in regio's waar vroeger lijmjacht en andere ‘traditionele’ vangmethoden gangbaar waren, moeten terreinen, hutten en volières regelmatig worden gecontroleerd.
2. Consequente ontwapening bij overtredingen
   Wie betrapt wordt op illegale vallen, verboden jachtmethoden of dierenmishandeling, zou zijn jachtvergunning en wapens permanent moeten verliezen.
3. Transparantie in plaats van jachtgeheim
   Gegevens over controles, veroordelingen en in beslag genomen dieren moeten openbaar toegankelijk zijn. Alleen zo kunnen media en het maatschappelijk middenveld een realistisch beeld van de recreatieve jacht krijgen.
4. Versterking van preventieve dierenbescherming
   In plaats van het systeem van de recreatieve jacht klakkeloos als “wildbeheer” te accepteren, is er een wetenschappelijk debat nodig over alternatieve, niet-dodelijke manieren om met wilde dieren om te gaan.

Een symboolzaak voor een achterhaald systeem

De naam Vérignon zal in Frankrijk waarschijnlijk binnenkort weer uit de krantenkoppen verdwijnen. Voor de 60 vogels die in krappe kooien op de dood wachtten, voor de honderden dieren die al gedood zijn en voor de ontelbare dieren die op een pijnlijke manier zijn omgekomen aan lijmstokken, komt elke stap van justitie te laat.

Wat overblijft, is een symboolzaak. Ze laat zien hoe broos het façade van de recreatieve jacht is zodra autoriteiten er serieus naar kijken. En ze herinnert eraan dat dierenmishandeling niet alleen aan de rand van de samenleving plaatsvindt, maar midden in het officieel erkende systeem van de recreatieve jacht.

Zolang wilde dieren vooral als bewegende schietschijven worden beschouwd, zullen dergelijke schandalen geen uitzondering blijven, maar slechts toevallige momenten waarop het gordijn even opengaat.

Dossier: Jacht en dierenwelzijn