120 honden ingeslapen: dierenverwaarlozing in Ramiswil

Volgens de jaarverslagen van het Bundesamt für Lebensmittelsicherheit und Veterinärwesen (BLV) behoren dierenverwaarlozing, ontoereikende voeding, gebrek aan diergeneeskundige verzorging en gebrekkige huisvesting tot de meest voorkomende redenen voor ingrijpen door de autoriteiten.

In de meeste gevallen worden individuele dieren in beslag genomen of worden de houderijvoorschriften aangescherpt. Interventies waarbij tientallen of zelfs meer dan honderd dieren betrokken zijn, komen daarentegen slechts enkele keren per jaar voor.

In de kleine Solothurnse gemeente Ramiswil is een landbouwbedrijf ontruimd nadat er ernstige overtredingen van het dierenwelzijn waren vastgesteld. De veterinaire dienst van het kanton Solothurn trof op de boerderij meerdere tientallen paarden en ongeveer 120 honden aan in een zodanig verzwakte gezondheidstoestand dat de dieren moesten worden ingeslapen. Dat een bedrijf zo'n ernstige situatie op het gebied van dierhouderij en gezondheid kan bereiken voordat er wordt ingegrepen, wijst op systemische tekortkomingen.

Een vergelijkbaar, langlopend geval was de zaak Hefenhofen in het kanton Thurgau, waarbij jarenlang veel dieren onder erbarmelijke omstandigheden werden gehouden voordat er een ontruiming plaatsvond. De zaak in Ramiswil vertoont parallellen en zou aanleiding moeten zijn om te onderzoeken hoe dierenwelzijnsvoorschriften in de landbouwhouderij worden gecontroleerd.

De cijfers laten een duidelijk patroon zien: bovengemiddeld veel ontruimingen betreffen bedrijven of privépersonen die gedurende langere tijd dieren verzamelen en het overzicht verliezen. Deze zogenoemde "animal hoarding"-dynamiek is ook in Zwitserland bekend en wordt steeds vaker als probleem erkend. Veterinaire diensten melden dat dergelijke situaties zich vaak over maanden of jaren ontwikkelen en pas escaleren wanneer meldingen uit de bevolking of herhaalde controles de omvang zichtbaar maken.

De zaak Ramiswil sluit daarmee aan bij een klein aantal, maar ernstige incidenten, waaronder oudere voorbeelden zoals de zaak Hefenhofen. Gemeenschappelijk kenmerk is de aanzienlijke controle-inspanning, het hoge aantal dieren en de noodzaak van drastische maatregelen. Terwijl het totale aantal controles in Zwitserland jaarlijks meer dan 40.000 bedraagt, eindigt slechts een fractie daarvan in inbeslagnames en slechts een handvol in grote ontruimingsacties.

Dierenwelzijnsorganisaties eisen al jaren dat meldingen sneller worden opgevolgd en risicobedrijven nauwlettender worden gecontroleerd. Vakinstanties wijzen er op hun beurt op dat de wettelijke grondslagen weliswaar aanwezig zijn, maar dat preventie strandt op personele middelen, de bereidheid tot medewerking van dierhouders en de moeilijkheid om vroegtijdig juridisch houdbaar bewijs te verzamelen. De inzet in Ramiswil maakt deze structurele uitdagingen duidelijk: pas toen de toestand van de dieren onhoudbaar was, kon worden ingegrepen.

Het thans lopende onderzoek moet uitwijzen of eerdere maatregelen mogelijk waren geweest en hoe zaken van vergelijkbare omvang in de toekomst kunnen worden voorkomen. Zeker is dat overheid, politiek en vakorganisaties opnieuw moeten bespreken hoe preventieve controles kunnen worden versterkt en risicogevallen sneller kunnen worden geïdentificeerd, voordat dierenleed een omvang bereikt die alleen nog kan eindigen met een grote ontruiming en talrijke euthanasieën.