22.11.2026, 11:50

Szukaj

Sarna: profil gatunku, koźlęta, tryb życia i sarny w Szwajcarii

Sarna (Capreolus capreolus) to najmniejszy i najpospolitszy jeleń w Szwajcarii. Żyje od Wyżyny Szwajcarskiej aż po Alpy, zarówno w lesie, jak i na otwartych terenach rolniczych. Jednocześnie jest to dzikie zwierzę, do którego w Szwajcarii strzela się najczęściej.

Charakterystyka

  • Rodzina: Jeleniowate (Cervidae)
  • Jak rozpoznać: rudobrązowe futro letnie, szarobrązowe futro zimowe, jasna plama na zadzie (lusterko)
  • Poroże: tylko kozioł nosi niewielkie poroże, które co roku zrzuca
  • Pokarm: pąki, młode pędy, zioła i liście
  • Rykowisko: lipiec i sierpień
  • Koźlęta: najczęściej bliźnięta w maju lub czerwcu
  • Wiek: na wolności rzadko dożywają więcej niż 8 lat
  • Populacja w Szwajcarii: 135’600 (2025, szacunek kantonów)

Sarna czy jeleń szlachetny?

  • Sarna: mała i delikatna, krótkie poroże z co najwyżej trzema odnogami na tyczce, żyje najczęściej samotnie lub w małych grupach.
  • Jelen szlachetny: znacznie większy, byki z potężnym, rozgałęzionym porożem, żyje w stadach. Więcej w portrecie Jeleń szlachetny.

Diapauza zarodkowa: rykowisko latem, poród wiosną

Sarny łączą się w pary w lipcu i sierpniu, ale zarodek rozwija się dalej dopiero od stycznia. Dzięki tej diapauzie zarodkowej koźlęta przychodzą na świat w maju lub czerwcu, gdy jest dość pokarmu. W pierwszych tygodniach koźlęta leżą nieruchomo i niemal bezwonnie w wysokiej trawie, podczas gdy matka żeruje w pobliżu.

Tryb życia

Sarny są smakoszami: celowo wybierają bogate w białko części roślin, takie jak pąki, młode pędy i zioła. Lato spędzają zazwyczaj samotnie lub jako koza z koźlętami, zimą łączą się w małe grupy, zwane skokami. Kozły znaczą swój rewir, ocierając poroże o młode drzewa.

Sarny w Szwajcarii

W 2025 roku myśliwi rekreacyjni zastrzelili według Statystyka łowiecka Szwajcarii 2025 42’530 saren, kolejne 259 zabito w ramach odstrzału specjalnego. 14’233 sarny znaleziono martwe, większość padła ofiarą ruchu drogowego, kosiarek lub psów, 101 miało rany postrzałowe. Około jednej czwartej odstrzałów dotyczy koźląt. Wiosną ochotnicy ratują za pomocą dronów ponad 6’400 koźląt przed śmiercią pod kosiarką, jesienią zastrzela się ponad 10’000 koźląt (Ratowanie koźląt w Szwajcarii). Nawet urząd kantonu Gryzonia przyznaje, że polowanie na koźlęta działa «silnie kompensacyjnie». Więcej w dossier „Sarna w Szwajcarii”.

Co pokazują badania na temat sarny

Łowiectwo rekreacyjne zmienia to, gdzie przebywają sarny. Badanie z południowo-zachodnich Alp pokazuje, że w sezonie łowieckim sarny unikają obszarów o wysokim ryzyku polowania. Podczas polowań naganianych na dziki uciekały nawet na tereny z dużą liczbą wilków oraz w pobliże budynków. Badania z użyciem kamer wykazują ponadto, że im większa presja łowiecka, tym silniej sarny unikają osób szukających wypoczynku. U gatunków o ścisłej więzi matki z młodym, takich jak sarna, odstrzał kozy oznacza dla zależnego od niej koźlęcia śmierć. Więcej badań znajdziesz na naszej stronie z badaniami Łowiectwo w świetle faktów.

Częste pytania o sarnę

Znalazłem koźlę. Co robić?

Nie dotykać i iść dalej. Koźlę nie jest porzucone, matka wraca tylko po to, by je karmić. Ludzki zapach może sprawić, że przestanie je akceptować.

Czy sarna to żona jelenia?

Nie. Sarna i jeleń szlachetny to dwa różne gatunki. Samica sarny nazywa się kozą, a samica jelenia szlachetnego łanią.

Ile saren zabija się w Szwajcarii?

W 2025 roku było to 42’530 saren, do tego 259 w ramach odstrzału specjalnego.

Ile lat żyje sarna?

W warunkach naturalnych rzadko dożywa więcej niż ośmiu lat.

Czy łowiectwo rekreacyjne na sarny jest potrzebne?

Tam, gdzie żyją ryś i wilk, regulują one liczebność populacji. W Surselvie, według urzędu kantonu Gryzonia, od 2021 roku nie jest już potrzebne polowanie specjalne na sarny.

Co robi Wild beim Wild dla saren?

Angażujemy się w to, aby populacje i ich siedliska zostały zachowane i połączone ze sobą. Naturalne korytarze umożliwiają wymianę genetyczną między poszczególnymi populacjami. Dzieje się to dzięki temu, że w miarę możliwości bronimy dzikich zwierząt przed zbędnym łowiectwem rekreacyjnym i kłusownictwem.