22.11.2026, 11:30

Szukaj

Koziorożec: karta informacyjna, rogi, historia i koziorożce w Szwajcarii

Koziorożec alpejski (Capra ibex) jest zwierzęciem herbowym kantonu Gryzonia i jedną z najbardziej zdumiewających historii ochrony gatunkowej w Europie. Na początku XIX wieku został w Szwajcarii wytępiony. Dzisiejsze koziorożce w Szwajcarii pochodzą od 59 koźląt, które od 1906 roku przemycano z Włoch.

Charakterystyka

  • Rodzina: Wołowate (Bovidae)
  • Wielkość samca: wysokość w kłębie od 85 do 92 cm, masa od 75 do 120 kg
  • Wielkość samicy: od 40 do 55 kg
  • Rogi: u samca do 1 m długości i do 15 kg wagi, z rocznymi przyrostami
  • Środowisko życia: skały i granie na wysokości od 1’600 do 3’200 m n.p.m.
  • Pokarm: trawy, zioła, porosty, zimą karłowate krzewy i kora
  • Potomstwo: ciąża trwa około 170 dni, zwykle jedno koźlę w czerwcu
  • Długość życia: od 15 do 20 lat

Koziorożec czy kozica?

  • Koziorożec: mocnej budowy, jednolicie szarobrązowy, samce z długimi, zakrzywionymi rogami z zgrubieniami, samice z krótkimi rogami.
  • Kozica: smuklejsza, z czarno-białym wzorem na pysku, krótkie rogi zakończone haczykiem. Więcej w portrecie Kozica.

Kryminał przemytniczy

W Gran Paradiso w północnych Włoszech przetrwało ostatnie 100 do 200 koziorożców alpejskich, ponieważ król zastrzegł sobie prawo do polowań. Od 1906 roku kłusownicy na zlecenie szwajcarskich przyrodników przemycali koźlęta przez granicę. Do 1933 roku do Szwajcarii trafiło 59 zwierząt, odchowanych w parku dzikich zwierząt Peter und Paul w St. Gallen. Od 1911 roku wypuszczano pierwsze potomstwo z hodowli.

Tryb życia

Koziorożce są aktywne w dzień i żyją w grupach rozdzielonych według płci: samce w grupach kawalerskich, samice z koźlętami w osobnych stadach. Tylko w okresie rui w grudniu i styczniu łączą się razem. Stare samce z dużymi rogami są ważne dla rozrodu i spójności stad. Naturalnymi wrogami są orzeł przedni, który zdobywa koźlęta, oraz wilk.

Koziorożce w Szwajcarii

Według Federalnej Statystyki Łowieckiej kantony naliczyły w 2024 roku 21’527 koziorożców, w całym obszarze alpejskim żyje około 40’000. Od 1875 roku koziorożec jest objęty ochroną, mimo to co roku zezwala się na odstrzały: w 2024 roku było ich 1’238. W Valais płacący goście spoza kantonu mogą strzelać wyłącznie do samców powyżej jedenastu lat, czyli właśnie tych z najpotężniejszymi rogami. Więcej w dossier „Koziorożec w Szwajcarii” oraz Łowiectwo trofeowe.

Co pokazują badania nad koziorożcem

Analiza 44’088 pomiarów rogów 8’355 koziorożców, odstrzelonych w Gryzonii w latach 1978–2013, pokazuje, że samce ze średnimi lub dłuższymi rogami były w tym samym wieku odstrzeliwane częściej (Büntgen et al. 2018). Łowiectwo rekreacyjne dokonuje zatem celowej selekcji według rogów. Autorzy jednocześnie oceniają ściśle kontrolowany system gryzoński jako przykład tego, że populacje mogą się zachować. Więcej na ten temat na naszej stronie poświęconej badaniom Łowiectwo w świetle faktów.

Często zadawane pytania o koziorożca

Ile lat żyje koziorożec?

Wiek można odczytać z rocznych przyrostów na rogach. Koziorożce dożywają od 15 do 20 lat.

Czy samice koziorożców mają rogi?

Tak, samice mają krótkie, lekko wygięte rogi. Długie rogi z poprzecznymi wałkami mają tylko samce.

Ile koziorożców żyje w Szwajcarii?

Według szwajcarskiej federalnej statystyki łowieckiej w 2024 roku było ich 21’527.

Czy koziorożec jest pod ochroną?

Tak, od 1875 roku. Mimo to kantony co roku zezwalają na odstrzał.

Kto zjada koziorożca?

Orzeł przedni łowi koźlęta i młode koziorożce, a wilk także dorosłe zwierzęta. W przeciwieństwie do łowiectwa trofeowego zabierają one przede wszystkim zwierzęta słabe i chore.

Co robi Wild beim Wild dla koziorożców?

Angażujemy się w to, aby populacje i ich siedliska zostały zachowane i połączone ze sobą. Naturalne korytarze umożliwiają wymianę genetyczną między poszczególnymi populacjami. Dzieje się to dzięki temu, że w miarę możliwości bronimy dzikich zwierząt przed zbędnym łowiectwem rekreacyjnym i kłusownictwem.