Waarom recreatieve jacht de bevolking niet beschermt, maar in gevaar brengt

Dat klinkt verantwoordelijk.

Maar de moderne wetenschap schetst een ander beeld. Op meerdere vlakken slaat dit beschermingsargument om in het tegendeel. Wie de bevolking echt wil beschermen, moet de roofdieren beschermen in plaats van ze te doden.

1. Teken: wie vossen doodt, kweekt het risico op borreliose

Vossen eten jaarlijks duizenden muizen, en juist deze knaagdieren zijn de belangrijkste gastheren voor teken. Een onderzoek van de Nederlandse bioloog Tim Hofmeester toonde aan: waar veel roofdieren leven, dragen aanzienlijk minder teken de borreliose-veroorzaker, omdat muizen zich vaker verschuilen en minder vaak door tekenlarven worden besmet. Waar de vos verdwijnt, stijgt dus niet alleen het aantal muizen, maar ook het infectierisico voor de mens. Ter herinnering: in Zwitserland krijgen jaarlijks naar schatting 6'000 tot 12'000 mensen borreliose, volgens het Bundesamt für Gesundheit. Meer hierover in het artikel «Vossen als bondgenoten in de strijd tegen borreliose».

2. Vossenlintworm: de bejaging verspreidt wat ze beweert te bestrijden

Het sterkste voorbeeld komt uit een vierjarige studie rond de Franse stad Nancy. Ondanks een met 35 procent verhoogde jachtdruk en 776 gedode vossen kromp de populatie niet, en steeg de prevalentie van de vossenlintworm van 40 naar 55 procent, terwijl deze in het controlegebied stabiel bleef. De reden: in leeggeschoten gebieden trekken jonge vossen bij, die bijzonder veel lintwormeieren uitscheiden. De recreatieve jacht verergert dus juist het gevaar dat ze beweert te bezweren. Details in de «Feitencheck over de vossenlintworm».

3. Lood in wildbraad: de jacht vergiftigt de voedselketen

Terwijl de recreatieve jacht waarschuwt voor parasieten, brengt zij zelf een zeer giftig zwaar metaal in ons voedsel. Loodhoudende kogels versplinteren bij inslag, piepkleine splinters dringen diep in het vlees door en zijn daar nauwelijks herkenbaar. Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung rekent wild zwijn, ree en hert tot de voedingsmiddelen met de hoogste loodbelasting. Voor lood bestaat geen onschadelijke dosis. De aanbeveling van de autoriteiten is dan ook duidelijk: kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen in de vruchtbare leeftijd zouden geen wild moeten eten dat met loodhoudende munitie is geschoten. Uitgerekend veelvuldige consumenten, dus recreatieve jagers en hun gezinnen, lopen het meeste risico.

4. De regulatiemythe: doden verlaagt de populaties niet

Het vermeende kernargument van de recreatieve jacht is biologisch weerlegd. Zwaar bejaagde vossenpopulaties compenseren verliezen door hogere geboortecijfers en immigratie. Een Franse langetermijnstudie toont aan dat intensieve bejaging de populatie juist doet toenemen en het infectierisico met circa 15 procent verhoogt. Wie schiet, oogst op de lange termijn meer vossen, niet minder. De “regulatie” is daarmee een zichzelf voedende kringloop.

5. Het kan ook bloedeloos, en zelfs effectiever

Dat gezondheidsbescherming zonder geweer werkt, is al lang bewezen. De terrestrische hondsdolheid is verslagen met vaccinatielokaas; Zwitserland geldt al decennialang als vrij daarvan. Tegen de vossenlintworm werken ontwormingslokazen: in behandelde gebieden daalde de prevalentie in het voorjaar van 13,3 naar 2,2 procent. En de meest effectieve muizen- en tekenbestrijding wordt geleverd door de vos zelf, gratis en de klok rond.

Conclusie

De beschermingsbelofte van de recreatieve jacht valt op elk afzonderlijk onderdeel uit elkaar. Ze verlaagt de populaties niet, ze verhoogt de lintwormbesmetting, ze bevordert teken en de ziekte van Lyme, en ze brengt lood in onze voeding. Bevolkingsbescherming ziet er anders uit. Dat betekent: roofdieren beschermen, inzetten op bewezen bloedeloze methoden en de recreatieve jacht stopzetten daar waar ze meer schade dan nut oplevert. Meer over onze eisen in het Dossier over jachtkritiek en over de Jachtwet.

Bronnen

• Comte, S., Umhang, G., Raton, V., Raoul, F., Giraudoux, P., Combes, B., Boué, F. (2017): Echinococcus multilocularis management by fox culling: an inappropriate paradigm. Preventive Veterinary Medicine 147, 178 tot 185. Studie bekijken
• Hofmeester, T. R., Jansen, P. A., Wijnen, H. J., Coipan, E. C., Fonville, M., Prins, H. H. T., Sprong, H., van Wieren, S. E. (2017): Cascading effects of predator activity on tick-borne disease risk. Proceedings of the Royal Society B 284: 20170453. Bekijk studie
• Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Loodbelasting van wildbraad door gebruik van loodhoudende munitie bij de jacht. Bekijk standpunt