Vossenjacht Luzern: 98 procent van de geschoten dieren gezond

Geadresseerde van de brief is Michael Kurmann, voorzitter van de kantonsraadcommissie voor Ruimtelijke Ordening, Milieu en Energie (RUEK).

Deze had op 23 april 2026 de petitie van Pascal Wolf van november 2025 ter bescherming van de rode vos behandeld. Voor de IG voldoet het rapport niet aan «de minimumeisen voor een serieuze parlementaire behandeling».

Het centrale procedurele verwijt weegt zwaar: de indiener van de petitie werd helemaal niet gehoord, hoewel het reglement van de kantonsraad dat had toegestaan. De enige geraadpleegde instantie was het departement voor Bouw, Milieu en Economie, dus juist die administratie wiens status quo de petitie bekritiseert. Een onbevooroordeeld onderzoek ziet er anders uit.

98 procent gezond: het cijfer dat het kanton zelf registreert

Luzern is/was het enige Zwitserse kanton dat ziekten bij de geschoten vos systematisch registreert. In het jachtjaar 2018/19 werden 2’217 vossen doodgeschoten. 39 daarvan waren ziek, dat is 1,76 procent. Meer dan 98 procent van de gedode dieren was gezond.

Daarmee stort het hoofdargument van het rapport in elkaar, namelijk dat de hobbyjacht op de vos zou dienen om ziekten in te dammen. Wie vrijwel uitsluitend gezonde dieren schiet, damt geen enkele ziekte in. Ook voor de vossenlintworm gaat de redenering niet op, want besmette vossen zijn uiterlijk meestal gezond en duiken in de ziektestatistiek helemaal niet op. Meer achtergronden hierover in het dossier De vos in Zwitserland: meest bejaagde predator zonder lobby.

Kritiek uit de eigen gelederen van de hobbyjagers

Opmerkelijk is dat de IG haar twijfels onderbouwt met stemmen uit de hobbyjacht zelf. In de Tagesanzeiger van 26 november 2025 bekende de al 13 jaar actieve Zürichse hobbyjager Franz Balmer: «Wij schaden het aanzien van de jacht zo meer dan dat wij het ten goede komen.» Wildbiologe Sandra Gloor verklaarde dat het afschieten van een vos uit een familieverband «absoluut niets» teweegbrengt. En Robert Brunold, voormalig verenigingsvoorzitter van de hobbyjacht in Graubünden, stelde vast: «De kleinwildjacht is niet nodig.» Drie onafhankelijke stemmen komen daarmee tot dezelfde conclusie: de vossenjacht dient geen zakelijk doel.

Geen enkele studie, geen blik richting Luxemburg

Het rapport citeert geen enkele wildbiologische studie. Daarbij is de stand van het onderzoek overweldigend: tientallen onderzoeken uit Groot-Brittannië, Scandinavië, Duitsland en Zwitserland komen sinds tientallen jaren tot hetzelfde resultaat. De hobbyjacht kan de vossendichtheid over de oppervlakte niet verlagen, omdat verliezen door instromende dieren en stijgende geboortecijfers snel worden gecompenseerd. Wordt er intensief gejaagd, dan stijgt bovendien het aandeel jonge vossen, en juist die dragen verreweg het grootste deel van de vossenlintwormlast in zich. Verschillende werken achten de bejaging voor het indammen van de parasiet daarom niet alleen ineffectief, maar zelfs contraproductief.

Het praktijkbewijs leveren jachtvrije gebieden. In nationale parken zoals het Beierse Woud of Berchtesgaden wordt de vos al tientallen jaren niet bejaagd, zonder dat de populaties exploderen. Integendeel, daar brengen de vossen gemiddeld zelfs minder welpen ter wereld dan in de bejaagde naburige gebieden. Ook het vossenjachtverbod in Luxemburg sinds 2015 wordt in het rapport niet vermeld, hoewel het besmettingspercentage met de vossenlintworm daar na het verbod terugliep van ongeveer 40 procent in 2014 tot onder de 20 procent in 2020. Hoe ongemakkelijk de internationale vergelijking is, blijkt tot in Frankrijk, waar natuurbeschermingsorganisaties eveneens de bescherming van de rode vos eisen.

Welke schade veroorzaakt de vos eigenlijk?

Blijft de vraag tegen welke schade het doden van duizenden gezonde vossen eigenlijk zou moeten beschermen. Het wetenschappelijke antwoord is ontnuchterend. De vos voedt zich overwegend met muizen en houdt daarmee knaagdieren in toom die in de land- en bosbouw veel grotere schade aanrichten. Zijn invloed op bedreigde prooisoorten is volgens overeenstemmende studies gering. Waar haas, patrijs of weidevogels achteruitgaan, zijn de hoofdoorzaken de intensieve landbouw en het verlies van leefgebied, niet de vos. Het afschieten van predatoren helpt de bedreigde soorten aantoonbaar nauwelijks.

Daartegenover staat dat de schade aan de andere kant goed gedocumenteerd is. Op elke doodgeschoten vos komt volgens onderzoek minstens nog een ander dier dat slechts wordt aangeschoten en onvindbaar sterft. Wordt een ouderdier tijdens de paar- en opfokperiode gedood, dan dalen de overlevingskansen van de jongen drastisch. De holenjacht voldoet vanuit dierenwelzijnsrechtelijk oogpunt meermaals aan de delictsomschrijving van dierenmishandeling. Scherp geformuleerd: de aantoonbare schade wordt niet door de vos veroorzaakt, maar door de bejaging ervan.

«Aanzienlijke meerkosten» zonder een enkel cijfer

Het rapport waarschuwt voor «aanzienlijke meerkosten» bij een beschermingsstatus, maar noemt daarvoor geen enkel cijfer. De IG pareert met het Geneefse model: het kanton komt sinds 1974 zonder hobbyjacht uit en geeft voor het volledige wildbeheer ongeveer een miljoen frank per jaar uit, omgerekend ongeveer een kopje koffie per inwoner. Een economische bewering zonder vergelijkende berekening is simpelweg niet houdbaar.

Termijn tot 4 juni en de dreiging met het volksinitiatief

De IG eist van Kurmann een openbare verklaring uiterlijk op 4 juni 2026, in elk geval vóór de behandeling in de plenaire vergadering. Bovendien moet de RUEK het rapport intrekken en de procedure inhalen, met hoorzitting van de indiener van de petitie, met onafhankelijke deskundigen en met transparante openbaarmaking van de ziekte- en kostencijfers. Gebeurt dat niet, dan kondigt de organisatie voorstellen in de kantonsraad aan, een uitgebreide petitie en eventueel een kantonaal volksinitiatief.

Het juridische aangrijpingspunt ziet de IG in de dierenwelzijnswet: deze verbiedt om een dier «ongerechtvaardigd» leed toe te brengen, waardoor elke doding aan een zakelijke rechtvaardiging moet worden getoetst. En de politieke rugwind situeert de organisatie in de recente geschiedenis: op 27 september 2020 verwierp het stemvolk de herziene jachtwet met 51,9 procent, voor de IG een duidelijk signaal ten gunste van meer wildbescherming.

Bronnen

• Open brief van de IG Wild beim Wild aan kantonsraadslid Michael Kurmann, Acquarossa, 21 mei 2026
• RUEK-standpunt over de petitie Pascal Wolf, kanton Luzern, 23 april 2026
• Kantonale ziektestatistiek Luzern, jachtjaar 2018/19
• Tagesanzeiger: «Jachtseizoen in Zürich: strijd om de zin van de vossenjacht», 26 november 2025
• Dierenwelzijnswet (TSchG), art. 4 lid 2 en art. 26 (holenjacht)
• Federale stemming over de herziene jachtwet, 27 september 2020
• Gegevens over de prevalentie van de vossenlintworm na het vossenjachtverbod in Luxemburg (sinds 2015)
• Frommhold, D. (2016): De rode vos (Vulpes vulpes), korte samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, fuechse.info
• Populatiedynamiek (geen reductie door jacht): Baker & Harris (2006); Rushton et al. (2006); Baker et al. (2002, Nature); Hewson (1986)
• Stabiele, onbejaagde populaties: Nationaalparkbeheer Bayerischer Wald (2009), Wetenschappelijke reeks deel 18
• Vossenlintworm en aandeel jonge vossen: Deplazes et al. (2004); Tackmann et al. (1998); König et al. (2008)
• Geringe invloed op bedreigde prooisoorten: Côté & Sutherland (1997); Mooij (1998); Smith et al. (2005)
• Dierenwelzijn en verwondingsgraden: Fox et al. (2003, 2005); Bolliger, Gerritsen & Rüttimann (2010); Vergara (2001)