Jachtakte in twee weken: hoe een verslaggeefster het wapenexamen haalde zonder ooit in het bos te zijn geweest

Wie een dodelijk wapen wil dragen, moet daarmee kunnen omgaan.

Wat voor politie en leger vanzelfsprekend is, blijkt voor de recreatieve jacht slechts in beperkte mate te gelden. Een onderzoek van de publieke omroep laat zien hoe een verslaggeefster in een zelfexperiment de vergunning voor wapenbezit verkreeg, en hoe weinig daarvoor nodig was.

Het examen gehaald zonder ooit in het bos te zijn geweest

Voor de reportage «Schieten, doden, posten: hoe gevaarlijk is de nieuwe jachthype?» onderzocht een verslaggeefster eerst hoe je eigenlijk aan een jachtakte komt. Ze stuitte al snel op commerciële aanbiedingen die beloven de vergunning in slechts twee weken te verstrekken. De zogenaamde crashcursus perst de volledige opleiding samen tot enkele dagen.

Haar eigen conclusie na het behaalde examen is vernietigend: ze zou het jachtexamen hebben gehaald zonder ook maar één keer in het bos te zijn geweest. De praktische realiteit van de recreatieve jacht, het opsporen, aanspreken en beoordelen van een levend dier in de open lucht, kwam in haar opleiding gewoonweg niet aan bod. Toch stond er aan het einde een document dat wettelijk recht geeft op de aanschaf en het bezit van wapens.

Een genegeerde veiligheidsregel, en toch geslaagd

Bijzonder alarmerend is het moment van het praktijkexamen. De verslaggeefster controleerde niet of de loop van het wapen vrij was, een van de meest elementaire veiligheidsregels bij de omgang met vuurwapens überhaupt. Zo'n fout kan in een noodgeval dodelijk aflopen. Toch slaagde ze voor het examen.

Toen hij hierop werd aangesproken over deze grove overtreding, zou een instructeur laconiek hebben verklaard dat de examinatoren aardig zijn en jagers willen opleiden. Deze ene zin brengt het structurele probleem haarscherp in beeld: waar het slagen voor het examen een formaliteit wordt omdat men de aanwas niet wil afschrikken, verliest het examen zijn eigenlijke doel. Het moet ervoor zorgen dat alleen bekwame personen een wapen dragen. Precies dat wordt in dit geval niet bereikt.

Negen van de tien schoten: dierenmishandeling met aankondiging

Het tweede schandaal betreft het dier. De verslaggeefster concludeerde na de schietoefeningen dat ongeveer één op de tien schoten goed raak was. Alle andere schoten waren zo slecht dat ze de dieren niet doodden, maar zwaar verwondden. Ze noemt dit zelf ondubbelzinnig bij de naam: dierenmishandeling.

Dit is geen bijzaak, maar de kern van het probleem. De recreatieve jacht rechtvaardigt zichzelf graag met het schone, weidmannelijke schot dat het dier lijden bespaart. Maar wie na een tweeweekse crashcursus negen van de tien dieren slechts aanschiet, berokkent hen precies dat leed dat de jacht zogenaamd wil voorkomen. Een aangeschoten dier vlucht en gaat vaak pas na lange, kwellende tijd dood. Zo wordt de gebrekkige opleiding direct een dierenwelzijnsprobleem.

De vergelijking die alles zegt

Stel je hetzelfde verloop voor bij de politie of het leger. Daar doorlopen mensen die een wapen zullen dragen een opleiding van maanden tot jaren, met psychologische geschiktheidstesten, regelmatige bijscholingen en voortdurend dienstig toezicht. Een kandidaat die tijdens het examen een essentiële veiligheidsregel overtreedt, zakt zonder discussie. Een instructeur die zo'n fout door de vingers ziet met de opmerking dat men nu eenmaal nieuwe aanwas wil, zou onhoudbaar zijn.

Bij de recreatieve jacht volstaat het om een tweeweekse cursus te volgen en welwillende examinatoren te treffen. De toegang tot dodelijke wapens is daarmee gekoppeld aan een van de laagste drempels die in een samenleving denkbaar zijn als het gaat om instrumenten die kunnen doden.

Een hype die de opleiding heeft ingehaald

De jacht is in trek, vooral bij jonge mensen, en op sociale media groeit de jachtcontent gestaag. De Duitse jagersvereniging meldt ledenrecords, bijna een half miljoen mensen bezitten een jachtakte, waaronder steeds meer jonge mensen en vrouwen. Voor de vereniging is deze boom een succes dat ze actief promoot.

Precies hier ligt de verantwoordelijkheid die ondersneeuwt in het gejuich over de recordcijfers. Wie de toegang tot de jacht vermarkt als een lifestyleproduct en de ledenaantallen viert, zou tegelijkertijd moeten waarborgen dat de opleidings- en veiligheidsnormen gelijke tred houden met deze groei. De zelfproef van de verslaggeefster laat zien dat dat precies niet gebeurt. De hype snelt de zorgvuldigheid ver vooruit.

Niet iedereen die via een crashcursus aan een diploma komt, wordt daardoor een gevaar. Maar dat de drempels zo laag zijn dat een verslaggeefster het examen kan halen zonder ooit in het bos te zijn geweest en zonder een elementaire veiligheidsregel te beheersen, is een schrale getuigenis voor een systeem dat beslist over leven en dood van wilde dieren. Zolang de recreatieve jacht dodelijke wapens gemakkelijker toegankelijk maakt dan elke andere instelling die met wapens omgaat, blijft zij geen serieus instrument van wildbeheer, maar een vrijetijdsvermaak met dodelijke gevolgen voor de dieren.