Hoe beelden van de natuur pijn kunnen verlichten

Een nieuw neuro-imaging-rapport stelt dat het simpelweg bekijken van natuur kan helpen om de pijnbeleving te verlichten, doordat de met pijnwaarneming samenhangende hersenactiviteit wordt verminderd.

Ook gevoelens van angst en depressie kunnen daardoor aantoonbaar verminderen, en het rapport herinnert eraan hoe goed de vrije natuur kan doen aan de zwaar met medicatie behandelde Amerikaanse bevolking.

Onderzoek toont genezend potentieel van natuur aan

Het onderzoek, gepubliceerd in het vakblad Nature Communications en geleid door een team van de Universiteit van Wenen en de Universiteit van Exeter, biedt een «veelbelovende basis voor nieuwe niet-farmacologische pijnbehandelingen».

«Dit onderzoek laat zien hoe virtuele ontmoetingen het genezend potentieel van de natuur naar mensen kunnen brengen wanneer zij niet naar buiten kunnen gaan», verklaarde dr. Alex Smalley, medeauteur van de Universiteit van Exeter, bij de publicatie van het onderzoek.

«Maar we hopen dat onze resultaten ook opnieuw als bewijs dienen voor het belang van het beschermen van gezonde en goed functionerende natuurlijke omgevingen, en van het aanmoedigen van mensen om tijd in de natuur door te brengen – ten goede van de planeet en van de mens.» Meer over milieu- en natuurbescherming.

«Het feit dat dit pijnstillende effect kan worden bereikt met een virtuele natuurervaring, die eenvoudig toe te dienen is, heeft belangrijke praktische gevolgen voor niet-medicamenteuze behandelingen en opent nieuwe wegen voor onderzoek om beter te begrijpen hoe de natuur onze psyche beïnvloedt.»

Hersenactiviteit verandert bij het kijken naar natuur

In de studie observeerden de onderzoekers de hersenactiviteit van 49 deelnemers in Oostenrijk met een fMRI-scanner, terwijl hun pijn werd toegebracht door een reeks kleine elektroshocks. Wanneer zij video's van een natuurlijke scène bekeken in vergelijking met een stad of een kantoor, gaven de deelnemers niet alleen aan minder pijn te ervaren, maar bleek uit de scans ook dat de specifieke hersenreacties die met de verwerking van pijn samenhangen, veranderden.

In de studie werd geavanceerde machine learning ingezet om de hersennetwerken te analyseren die met de verwerking van pijn samenhangen.

Het team ontdekte dat de rauwe sensorische signalen die de hersenen ontvangen wanneer iets pijn doet, verminderden bij het bekijken van een zorgvuldig samengestelde, hoogwaardige, vijf minuten durende virtuele natuurscène. Bovendien werd de vijf minuten durende video van de stedelijke scène ook beoordeeld als een prachtige ruimte, omdat deze (net als de natuurscène) water bevatte dat door windgolven werd verstoord, maar dan omringd door kunstmatige elementen zoals muren, stoelen en paden in plaats van bomen en heuvels.

Dit resultaat suggereert dat schoonheid of orde geen sleutelfactor waren voor het waargenomen pijnstillende effect.

Eerste eenduidige bewijs van het effect

De studie bevestigt eerdere bevindingen die erop wijzen dat de natuur de subjectieve pijnbeleving kan verminderen, en is ook het eerste eenduidige bewijs van hoe natuurlijke omgevingen de hersenen beïnvloeden en helpen om onaangename ervaringen te verzachten.

«Talrijke studies hebben aangetoond dat mensen keer op keer melden dat zij minder pijn ervaren wanneer zij in de natuur verblijven», zegt Max Steininger, promovendus aan de Universiteit van Wenen en hoofdauteur van de studie. Tot nu toe waren de redenen voor dit effect echter onduidelijk.

«Onze studie is de eerste die met behulp van hersenscans aantoont dat het niet alleen om een placebo-effect gaat dat wordt veroorzaakt door het geloof en de verwachting van mensen dat de natuur goed voor hen is, maar dat de hersenen minder reageren op informatie over waar de pijn vandaan komt en hoe sterk deze aanvoelt.»

«Onze resultaten wijzen erop dat het pijnstillende effect van de natuur echt is.» De studie draagt ook bij aan het ontrafelen van een lang bestaand mysterie over het genezende potentieel van natuurlijke omgevingen.

Meer dan veertig jaar geleden toonde een baanbrekende studie van de Amerikaanse pionier Roger Ulrich aan dat ziekenhuispatiënten minder pijnstillers nodig hadden en sneller herstelden wanneer hun raam uitzicht bood op een groene ruimte in plaats van op een bakstenen muur.

De nieuwe bevindingen leveren de eerste “solide” verklaring voor waarom Ulrichs patiënten minder pijn hadden, en laten zien hoe virtuele natuurervaringen deze voordelen voor iedereen en overal zouden kunnen brengen – en zo een niet-invasieve, toegankelijke manier van pijnbestrijding bieden. De biodiversiteit van onze natuurlijke omgevingen te behouden, is daarom ook cruciaal voor onze gezondheid.