Ganzenlever: Migros en Denner ontmaskerd als belangrijkste verkopers

Aangezien de productie van foie gras in Zwitserland verboden is, wordt dit omstreden product uit het buitenland geïmporteerd, voornamelijk uit Frankrijk.

In haar rapport belicht VIER PFOTEN een productiecyclus die wordt gecontroleerd door Franse voedingsconcerns, en wijst het op de verantwoordelijkheid van de belangrijkste spelers in de Zwitserse detailhandel – vooral Migros en Denner.

In 2023 werd 194 ton foie gras naar Zwitserland geïmporteerd. Dit komt overeen met meer dan 300'000 dieren die werden vetgemest en gedood om alleen al aan de vraag in ons land te voldoen. VIER PFOTEN heeft geprobeerd de leveranciers van de Zwitserse markt en de belangrijkste detailhandelaren te identificeren. Het onderzoek toont om te beginnen aan dat de Franse foie-gras-productie grotendeels wordt gedomineerd door vier grote industriële concerns, die regelmatig in opspraak komen als het gaat om Dierenbescherming. Volgens het onderzoek zijn de meeste merken die op de Zwitserse markt verkrijgbaar zijn, gelieerd aan deze giganten van de ganzenlever-industrie, wat vanuit ethisch oogpunt zorgwekkend is.

De verantwoordelijkheid van de Zwitserse detailhandelaren: focus op Migros en Denner

Volgens een studie in opdracht van het Bundesamt für Lebensmittelsicherheit und Veterinärwesen (BLV) en het Staatssekretariat für Wirtschaft (SECO) wordt ongeveer de helft van de verkoop van ganzenlever afgehandeld via restaurants, terwijl de andere helft voornamelijk wordt verspreid door de twee grote detailhandelsketens Denner en Migros. Het rapport van het BLV noemt de beide spelers echter niet, en ondanks navraag wilde geen van beide bedrijven de hoeveelheden of de omzet van de door hen verkochte ganzenleverproducten prijsgeven.

Om het aandeel van de verantwoordelijkheid van elk bedrijf te bepalen, voerde VIER PFOTEN een schatting uit van het aantal verkooppunten van elk merk. Het onderzoek toont aan dat Migros en Denner de belangrijkste verkooppunten voor foie gras in de Zwitserse detailhandel zijn.

Nicolas Roeschli, campagnemanager bij VIER PFOTEN: «De Migros-groep benadrukt dat het welzijn van de dieren waarvan hun vlees-, vis-, zuivel- en eiproducten worden gemaakt hen zeer aan het hart ligt en dat zij ernaar streven de hoogste dierenwelzijnsnormen te bereiken. Dat is echter geenszins te verenigen met de dierenmishandeling van de dwangvoedering. Gezien de stijgende verwachtingen van de consumenten roept VIER PFOTEN de Migros-groep daarom op om meer transparantie en verantwoordelijkheid te tonen en dit op wrede wijze geproduceerde product uit hun schappen te verbannen.»

Een consumptie gestimuleerd door commerciële strategieën

In tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen, is de consumptie van foie gras in Zwitserland niet terug te voeren op een historische traditie. De importstatistieken tonen aan dat de invoer van ganzen- en eendenlever in Zwitserland pas sinds de jaren negentig echt is toegenomen, samen met de opkomst van de industriële productie. Het rapport belicht de sterke invloed van marketingstrategieën en verkoopbevorderende maatregelen op de ontwikkeling van de binnenlandse vraag naar dwangvoederlever.

Bondsraad tegen invoerverbod

Dierlijke producten die volgens de Zwitserse Dierenwelzijnswetgeving als dierenmishandeling worden beschouwd, mogen in principe Zwitserland niet binnenkomen. Vanuit politiek oogpunt is het dan ook duidelijk dat een invoerverbod voor dwangvoederlever de beste oplossing is, zoals voorgesteld door het volksinitiatief «Ja tegen het invoerverbod voor dwangvoederlever (initiatief dwangvoederlever)».

In zijn gisteren gepubliceerde boodschap adviseert de Bondsraad om het initiatief af te wijzen, omdat hij in plaats van een verbod een declaratieplicht wil invoeren, wat een veel minder strenge maatregel is. De Bondsraad voert aan dat een importverbod niet verenigbaar zou zijn met internationale verplichtingen. Aangezien stopmesten in Zwitserland al meer dan 40 jaar verboden is, zou een invoerverbod echter geen discriminatie ten opzichte van buitenlandse productie betekenen. Bovendien is de declaratieplicht een ontoereikende oplossing. Zoals het precedent van de declaratieplicht voor bont al heeft aangetoond, werd deze gebrekkig of helemaal niet nageleefd, en het is vanuit dierenwelzijnsoogpunt niet te verantwoorden dat hetzelfde scenario zich nu bij stopleverpaté herhaalt. De Bondsraad voert verder aan dat de keuzevrijheid van consumenten door een importverbod te sterk zou worden beperkt. Gezien de wrede en dierenmishandelende procedures waaraan ganzen en eenden bij de productie worden onderworpen, en gezien de vele diervriendelijke alternatieven, is het importverbod echter aanvaardbaar voor consumenten.

Hoewel art. 20 lid e van de Zwitserse dierenwelzijnsverordening het stopmesten van pluimvee uitdrukkelijk verbiedt, blijkt uit een in opdracht gegeven enquête dat slechts 38% van de Zwitsers op de hoogte is van dit verbod. Uit de enquête blijkt eveneens dat 79% van de Zwitserse bevolking zich er niet van bewust is dat foie gras een product is dat door dwangvoedering wordt geproduceerd. Zij consumeren mogelijk een product dat op dierenmishandelende wijze is geproduceerd, zonder het te weten.

Bewustwording en oproep tot transparantie

Met haar rapport «De Zwitserse detailhandel en de verkoop van stopleverpaté in 2024: gevolgen voor het dierenwelzijn» wil VIER PFOTEN het bewustzijn vergroten en Zwitserse consumenten transparante informatie bieden, zodat zij weloverwogen beslissingen kunnen nemen. De dierenwelzijnsorganisatie roept detailhandelaren op om hun rol te heroverwegen en het publiek beter te informeren over de herkomst en de gevolgen van de producten die zij verkopen. Bovendien heeft VIER PFOTEN op haar website 40 diervriendelijke alternatieven voor foie gras opgesomd. Ongeveer 20 daarvan zijn al verkrijgbaar in Zwitserland.