Europa's walvissen en dolfijnen met uitsterven bedreigd

Wie schokkende beelden ziet van dolfijnen in visnetten of van gestrande of geharpoeneerde walvissen, denkt in eerste instantie aan verre regio's.

Een alarmerend rapport

Helaas gebeurt dit alles ook hier in Europese wateren. Het nieuwe rapport «UNDER PRESSURE» van vooraanstaande wetenschappers uit heel Europa brengt deze bittere en alarmerende realiteit aan het licht.

In de Europese zeegebieden leven 33 soorten walvissen en dolfijnen: van de reusachtige blauwe vinvis in de Noord-Atlantische Oceaan en dolfijnen en bruinvissen in de Noordzee tot orka's in de Straat van Gibraltar en potvissen in de Middellandse Zee. Deze Europese walvissen en dolfijnen behoren – althans op papier – tot de juridisch best beschermde wilde dieren ter wereld. In werkelijkheid worden ze echter blootgesteld aan tal van bedreigingen die zowel hun individuele welzijn als hun voortbestaan als populaties in gevaar brengen.

Veelvoudige bedreigingen in Europese wateren

Ondanks hun formele beschermingsstatus, met name in het natuurbeschermingsrecht van de EU en in internationale soortenbeschermingsverdragen, worden walvissen en dolfijnen in Europese wateren nog steeds bij duizenden bejaagd, liggen ze voortdurend in conflict met de visserij en ondergaan ze een gruwelijke dood als bijvangst of in ronddrijvend vistuig («spooknetten»). Ze lijden onder permanent lawaai van schepen, olie- en gasexploratie, bouwwerkzaamheden en militaire activiteiten. En hun leefgebied is vervuild met enorme hoeveelheden plastic. De dieren zijn belast met chemische verontreinigende stoffen, die hun immuunsysteem en hun voortplantingssucces aantasten. Bovenop al deze bedreigingsfactoren komen nu ook nog de gevolgen van de klimaatverandering bij.

Wij Europeanen roemen onszelf graag als vooruitstrevend en milieubewust. Het mag daarom verbazen dat sommige soorten in Europa sterker met uitsterven worden bedreigd dan in andere delen van de wereld. Europese wateren behoren tot de meest vervuilde en voor walvissen levensgevaarlijkste zeegebieden ter wereld. Als we willen dat walvissen en dolfijnen voor onze kusten kunnen overleven, moeten de strenge beschermingsregels ook consequent worden uitgevoerd en moeten overtredingen streng worden bestraft. We hebben al veel te lang gewacht.

Nicolas Entrup, medehoofd Internationale Samenwerking bij OceanCare

Meer dan 50.000 walvissen en dolfijnen in 10 jaar gedood

Voor hun bevindingen hebben wetenschappers officiële statistieken uit Noorwegen, IJsland en de tot Denemarken behorende autonome regio's Faeröer en Groenland geanalyseerd.

«Bruinvissen, orka's en dolfijnen worden in extreem grote aantallen gedood». Hij is bij OceanCare medehoofd Internationale Samenwerking. "Er wordt gejaagd met een doel dat verder gaat dan alleen voedselvoorziening." Zo worden walvissen bejaagd vanuit de misvatting dat ze anders de vangst van vissers zouden opeten. Een mogelijke illegale handel richting Azië, waar walvlees deels als delicatesse geldt, is bij OceanCare niet bekend.

«Het is het publiek waarschijnlijk niet bekend dat de afgelopen 10 jaar meer dan 50.000 walvissen en dolfijnen gericht zijn gedood in Noord-Europese wateren: in de tot Denemarken behorende autonome regio's Faeröer en Groenland, evenals in Noorwegen en IJsland. Bovendien bestaat er voor veel van deze jachten geen enkel beheer of internationaal vastgelegde quota", vult Fabienne McLellan aan, medehoofd Internationale Samenwerking bij OceanCare, die een einde aan de bejaging eist.

Gezien de uitgebreide en diepgaande wetenschappelijke behandeling van het onderwerp zal het rapport "UNDER PRESSURE" de komende jaren een standaardwerk zijn. Het rapport moet dienen als richtsnoer voor beleidsmakers in heel Europa, die de nodige maatregelen moeten nemen om de druk op Europa's walvissen en dolfijnen te verlichten en hun voortbestaan te waarborgen.

«Ongetwijfeld moeten we onze inspanningen massaal opvoeren om walvis- en dolfijnpopulaties en -soorten niet te verliezen. Daartoe hoort met name ook een betere bescherming van hun leefgebieden, waardoor tegelijkertijd de gezondheid en veerkracht van de Europese zeegebieden als geheel worden versterkt», besluit Fabienne McLellan, de coördinator van het rapport.