De toekomst van het Zwitserse bos baart zorgen

Dit toont het Bosrapport 2025 van het Federaal Bureau voor het Milieu BAFU en het Zwitserse Federale Onderzoeksinstituut voor Bos, Sneeuw en Landschap WSL.

Het Zwitserse bos vervult diverse functies waarvan mens en milieu profiteren. Het beschermt mensen, eigendommen en infrastructuur tegen natuurgevaren zoals aardverschuivingen, lawines en steenslag, door het ontstaan daarvan te voorkomen of te vertragen. Het zuivert water en slaat momenteel nog meer CO₂ uit de atmosfeer op dan het uitstoot. Met het hout kunnen energie-intensieve bouwmaterialen zoals gewapend beton worden vervangen. Bovendien is de bos- en houtsector een belangrijke werkgever.

Om een volledig beeld van het Zwitserse bos te krijgen, wordt dit op de lange termijn gevolgd. Als resultaat van de afgelopen tien jaar hebben het Federaal Bureau voor het Milieu BAFU en het Zwitserse Federale Onderzoeksinstituut voor Bos, Sneeuw en Landschap WSL op 18 maart 2025 het Bosrapport 2025 gepubliceerd. Het rapport informeert over de toestand en de ontwikkeling van het bos en toont de uitdagingen. Meer over het milieu- en natuurbescherming.

Gezondheid van het bos op veel plaatsen verzwakt

In de afgelopen tien jaar waren er meer extreme weersgebeurtenissen, ook als gevolg van de klimaatverandering. De frequentere droogtes, stormen en bosbranden, in combinatie met schadelijke organismen en hoge stikstofdeposities, tasten het bos aan, zodat zijn algemene toestand vandaag als verzwakt wordt beschouwd. Regionaal, zoals in het Jura-gebied, wordt het zelfs als ‘kritisch’ ingeschat.

Dit heeft ook gevolgen voor het beheer en dus voor de hele waardeketen van de houtindustrie. Verzwakt bos verliest veerkracht en is gevoeliger voor ziekten en plagen zoals de schorskever. Daarom waren er ook meer gedwongen kappingen, waarbij beschadigde of omgevallen bomen eerder dan oorspronkelijk gepland moeten worden geoogst, bijvoorbeeld voor energieopwekking door verbranding in plaats van voor de productie van houtproducten.

De biodiversiteit in het bos ontwikkelt zich over het algemeen positief

Het bos is een belangrijke leefomgeving voor dieren en planten. Ongeveer 40 procent van de in Zwitserland aangetroffen soorten leeft in of van het bos. De biodiversiteit in het bos heeft zich licht positief ontwikkeld, vooral het aantal bosvogels, slakken en mossen is toegenomen. Door stormen en droogte ontstaat er meer dood hout, dat voor veel soorten van levensbelang is. Bovendien laten boseigenaren dit vaker in het bos liggen. De beschermde gebieden in het bos zijn de afgelopen tien jaar uitgebreid van 5 procent naar 7 procent van de bosoppervlakte.

Ondanks deze positieve ontwikkeling zijn 13 procent van de bosplanten en bijna de helft van de houtbewonende keversoorten bedreigd. Daarom is het belangrijk om de biologische diversiteit te bevorderen. Daarvoor moeten bossen natuurvriendelijk worden benut, bedreigde leefgebieden worden beschermd en bosgebieden beter met elkaar worden verbonden.

Aanpassingsvermogen als grootste uitdaging

Om het bos op de lange termijn als gezond en veerkrachtig ecosysteem en houtleverancier te behouden, zijn boomsoorten nodig die beter bestand zijn tegen klimaatverandering en schadelijke organismen. Bovendien moet het bosbeheer de diversiteit aan bosstructuren bevorderen, bijvoorbeeld door de keuze van toekomstbestendige, klimaatbestendige boomsoorten of door bosverjonging. Om wildvraat te verminderen (het opeten van jonge planten of delen daarvan), moet de wildstand worden gereguleerd. De recreatieve jacht is daarbij echter geen duurzame oplossing, zoals de ervaring leert. Zoals studies aantonen, faalt de recreatieve jacht als populatiebeheersing.

Het bosrapport vormt een wetenschappelijk onderbouwde basis voor de uitwerking van de Integrale Bos- en Houtstrategie 2050, waarover de Bondsraad in 2025 zal beslissen.