Bondsdag: wilde dieren als infectierisico

60 procent van de bekende infectieziekten bij de mens is van dierlijke oorsprong – net als minstens 75 procent van de nieuw bij mensen optredende infectieziekten. Met deze cijfers van de Wereldorganisatie voor diergezondheid hebben deskundigen in het kader van de coronapandemie in de Duitse Bondsdag gediscussieerd.

Hun unanieme oproep: om dergelijke crises te voorkomen moeten mens, dier en milieu samen in het oog worden gehouden. Concreet ging het om zoönosen. Dat zijn infectieziekten die worden veroorzaakt door bacteriën, parasieten, schimmels, prionen of virussen en tussen dieren en mensen kunnen worden overgedragen. De afgevaardigden wilden oorzaken, verspreiding en preventie bespreken. De zitting, waarbij de deskundigen via video waren aangesloten, werd in de Bondsdag geleid door Sylvia Kotting-Uhl (Bündnis 90/Die Grünen).

«Hoge bevolkingsdichtheid en wereldwijde mobiliteit»

Professor Franz J. Conraths van het Bundesforschungsinstitut für Tiergesundheit (het Duitse federale onderzoeksinstituut voor diergezondheid) noemde drie aspecten die van bijzonder belang zijn voor het ontstaan van nieuwe zoönosen. Ten eerste noemde hij de wisselwerking tussen wilde dieren, landbouwhuisdieren en mensen, bijvoorbeeld op markten voor levende dieren. Ten tweede wees hij op de hoge bevolkingsdichtheid en de wereldwijde mobiliteit. De wereldwijde regels voor de handel in dieren en producten van dierlijke oorsprong kunnen de illegale handel niet in kaart brengen. Een oplossing zou kunnen liggen in de One Health-benadering, die de gezondheid van mens, dier en milieu benadrukt.

„De legale handel in soorten beter controleren“

Arnulf Köhncke (WWF Duitsland) eiste dat om de risico's van zoönosen te verminderen een kordate aanpak van de illegale handel in wilde dieren en betere controles op de legale handel in soorten noodzakelijk zijn. Bovendien moet de biodiversiteit worden beschermd en moet worden erkend dat zij onmisbaar is voor ecosystemen en de menselijke gezondheid. De gezondheid van mensen, wilde dieren en milieu moet in de toekomst consequent in samenhang worden bekeken.

„Soortenbescherming uitbreiden met gezondheidsbescherming“

Professor Isabella Eckerle (Universiteit van Genève) was – en dat gold voor alle deskundigen – niet verrast dat opnieuw een virus de overstap naar de mens heeft gemaakt. Zij wees erop dat de controle op en beperking van de handel in wilde dieren tot nu toe vooral gericht is op Soortenbescherming. Dit moet beslist worden uitgebreid met het aspect gezondheidsbescherming. Vanuit humaangeneeskundig en virologisch oogpunt lijkt een algeheel importverbod op wilde dieren gepast, gezien de onvoorspelbare risico's. Ook vestigde zij de aandacht op het houden van wilde dieren, bijvoorbeeld op pelsdierfokkerijen, en op exotische huisdieren. De daaraan verbonden risico's zijn nog niet opgehelderd.

„Het importverbod uitbreiden tot alle wilde dieren“

Voor Sandra Altherr (Pro Wildlife) behoort tot de preventieve maatregelen tegen zoönosen in Duitsland dat het importverbod voor wilde vogels wordt uitgebreid tot alle wilde dieren. De houding van huisdieren moet landelijk uniform worden geregeld in een positieflijst. Naast een verplichte herkomstregistratie van dieren zijn strikte voorwaarden nodig voor internethandel en verkoop via dierenbeurzen. De deskundige pleitte voor een sterkere internationale inzet voor het behoud van leefgebieden en ecosystemen en voor de strijd tegen illegale, maar ook legale handel in wilde dieren. Preventieve soorten-, natuur- en klimaatbescherming moeten het uitgangspunt van het beleid zijn.

«Pandemieën zijn door de mens gemaakt»

Professor Simone Sommer (Universiteit Ulm) was van mening dat pandemieën door de mens worden veroorzaakt. Zoönosen hangen meestal samen met het eten van Wildvlees, dus met de handel in wilde dieren, met de bio-industrie of met milieuvernietiging en veranderingen in landgebruik. De mensheid staat op een keerpunt. Zij moet de resterende natuurgebieden behouden. Milieu- en soortenbescherming moeten eindelijk de noodzakelijke plaats krijgen in politieke en economische beslissingen, in de geest van OneHealth/EcoHealth en niet in de laatste plaats ten behoeve van de klimaatbescherming.