Fabeltje: kippenvlees is allesbehalve duurzaam

De industriële houderij van vleeskuikens laat zijn sporen na op de planeet en moet worden aangepakt als de Europese Commissie haar doelstellingen op het gebied van dierenwelzijn en duurzamere voedsel- en landbouwsystemen wil bereiken.

U heeft de argumenten waarschijnlijk al eerder gehoord. Wit vlees is niet zo erg voor de planeet. Kippenhouderij is “duurzaam”. Dit soort beweringen worden vaak naar voren gebracht door vertegenwoordigers van de sector, die er belang bij hebben dat de vleeskuikenindustrie in Europa en daarbuiten blijft groeien te midden van een woedende klimaatcrisis – maar ze zijn opzettelijk misleidend.

Op het eerste gezicht lijken de gegevens deze beweringen in sommige gevallen te bevestigen (een enkel vleeskuiken produceert bijvoorbeeld niet zoveel ammoniak als een enkele koe), maar er bestaat een nauw verband tussen de manier waarop vleeskuikens in massale veehouderijen worden grootgebracht, en de klimaat- en natuurcrisis waarmee we momenteel worden geconfronteerd.

In Europa worden veel meer vleeskuikens gefokt dan enige andere landdiersoort

Vleeskuikens worden in heel Europa met miljarden tegelijk gefokt in industriële houderijsystemen, en meer dan 95% van hen behoort tot snelgroeiende rassen – gefokt om ongelooflijk snel te groeien, zodat ze in slechts vijf tot zes weken hun slachtgewicht bereiken.

Ten eerste heeft de pluimvee-industrie een grote ecologische voetafdruk vanwege de enorme hoeveelheid vleeskuikens die worden gefokt. Ook al zijn de gevolgen van één enkele kip vergelijkenderwijs klein in vergelijking met andere landbouwhuisdieren, deze arme vogels worden in veel grotere aantallen gefokt dan enige andere diersoort, wat hun impact nog vergroot. In 2020 werden in Europa 11,5 miljard kippen geslacht, tegenover 328 miljoen varkens, 67 miljoen schapen en 39 miljoen koeien. Hoe kan het dat deze industrie, met zo'n extreme hoeveelheid kippen die jaarlijks worden grootgebracht en gedood, geen sporen achterlaat?

Deze gedachte wordt nog duidelijker als je bedenkt op welke wrede manier vleeskuikens in de bio-industrie worden grootgebracht. In heel Europa heerst een zeer hoge bezettingsdichtheid in de kippenstallen, wat leidt tot enorme hoeveelheden strooisel en dus tot hoge ammoniakemissies. Zoals reeds vermeld, wordt de grote meerderheid van de vleeskuikens zo gefokt dat ze zeer snel groeien – en om die groei te bevorderen, worden ze doorgaans gevoerd met niet-duurzaam geproduceerd diervoeder. Bovendien worden ze, vanwege de problemen die gepaard gaan met zo'n onnatuurlijk groeitempo en hoge bezettingsdichtheid, vaker ziek, wat leidt tot een hoger antibioticagebruik in deze houderijsystemen – een ongelooflijk onduurzame praktijk die volgens onderzoek jaarlijks meer dan 35.000 sterfgevallen in de EU veroorzaakt.

De meeste industrieel gefokte vleeskuikens worden gevoerd met geïmporteerde soja

Een andere belangrijke reden waarom de vleeskuikenindustrie bijdraagt aan Klimaatverandering, is de manier waarop zij haar diervoeder betrekt.

Veel vleeskuikens worden gevoerd met sojameel, gemaakt van soja die wordt geïmporteerd uit landen zoals Brazilië en andere delen van Latijns-Amerika. Om de omvang van deze productie te verduidelijken: ongeveer 76% van de momenteel geteelde soja wordt gebruikt voor diervoeder, waarvan het grootste deel voor kippen.

De sojaproductie voor diervoeder gaat gepaard met hoge kosten voor de planeet. Om ruimte te maken voor de teelt van dit gewas en om miljarden dieren in de landbouw te creëren, worden wildernisgebieden en bossen in een alarmerend tempo gekapt, wat gevolgen heeft voor het verlies van biodiversiteit, bodemerosie, de uitstoot van broeikasgassen en meer. Als een van de grootste afnemers van diervoeder op sojabasis houdt de productie van vleeskuikens rechtstreeks verband met ontbossing en de verschrikkelijke gevolgen daarvan voor natuur en klimaat.

Ontelbare vleeskuikens worden jaarlijks kriskras door Europa vervoerd

En ten slotte wordt jaarlijks een schokkend aantal pluimveedieren de EU in, rond de EU en uit de EU geëxporteerd, wat de toch al enorme milieuvervuiling door deze sector nog verder vergroot.

In 2019 maakte pluimvee 98% uit van de totale export van levende dieren, waarmee het de meest verhandelde landbouwdiersoort was. Bovendien kampt de sector met problemen die de Dierenbescherming en de Milieu aantasten. Zo bestaan er in de sector nog geen strenge beperkingen voor transporttijden, waardoor voertuigen lang en zeer vaak ingezet kunnen worden (wat de uitstoot flink verhoogt). Ook worden de arme vogels in deze voertuigen samengepakt, waardoor ze blootgesteld worden aan extreme temperaturen en verwondingen. Er moet iets gebeuren.

Kippenvlees mag niet langer als “duurzame” voedselbron worden gepromoot

In heel Europa worden gewoonweg te veel kippen gefokt op een manier die slecht is voor het milieu en het welzijn van de dieren, waardoor deze sector niet duurzaam genoemd kan worden. Om te komen tot voedsel- en landbouwsystemen die werkelijk beter zijn voor mens, dier en planeet, moet de Europese Commissie de pluimvee-industrie in de vergelijking betrekken en:

• de omvang van de kippenmesterij in de hele EU aanzienlijk verkleinen
• de dierenwelzijnsnormen in de sector verbeteren, onder meer door de bezettingsdichtheid in vleeskuikenstallen te beperken en snelgroeiende rassen te verbieden. Studies tonen aan dat langzamer groeiende rassen zoals Hubbard Norfolk Black en Ranger Gold duurzamer zijn, omdat ze bijdragen aan lagere ammoniakemissies en veel minder antibiotica nodig hebben.
• Aanzienlijke veranderingen in de sector voor levend diervervoer, onder meer door het verbod op de uitvoer van dieren buiten de EU en de verkorting van de transporttijden voor verschillende diersoorten – voor pluimvee zouden de transporten niet langer dan vier uur mogen duren
• Het vaststellen van doelstellingen om de consumptie van rood en wit vlees en van producten van dierlijke oorsprong te verminderen in hun voedsel- en landbouwwetgeving, bijvoorbeeld door de verplichting om bij het opstellen van hun kader voor duurzame voedselsystemen een meer plantaardige voedselomgeving te bevorderen.
• Hogere dierenwelzijnsnormen en een omschakeling naar een duurzamer voedingspatroon zullen de impact van de veehouderij, en met name van de pluimveesector, aanzienlijk verminderen. Gezien de klimaatverandering en het verlies aan natuur, die steeds dringender problemen vormen, is het van cruciaal belang dat beleidsmakers de nauwe samenhang tussen dierenwelzijn, handel, voeding en niet-duurzame voeding en landbouw erkennen en dienovereenkomstig handelen om de impact van de sector te verminderen en een betere toekomst voor iedereen te bereiken.

De meeste statistieken in dit artikel zijn afkomstig uit ons rapport «Geen dier wordt achtergelaten» uit 2021 en het rapport «Externe kosten van levensmiddelen van dierlijke oorsprong in de EU» uit 2023.

U kunt met barmhartigheid alle dieren en onze planeet helpen. Kies mededogen op uw bord en in uw glas. Go vegan.