VS: dierentuinolifant voor de rechter

Het hoogste gerechtshof van New York zal binnenkort beslissen of een Aziatische olifant dezelfde rechten heeft als een mens en vrijgelaten kan worden naar een opvangcentrum.

Het Nonhuman Rights Project vertegenwoordigt Happy, die al veertig jaar in de Bronx Zoo in Amerika leeft, en stelt dat het dier een «cognitief complex niet-menselijk dier» is dat vrijgelaten zou moeten worden.

De 51-jarige Aziatische olifant woont sinds 1977 in de dierentuin. Sinds ongeveer 2006 wordt Happy gescheiden van andere olifanten gehouden in een 0,4 hectare groot verblijf.

Vier jaar geleden begon de in Florida gevestigde groep New Yorkse rechtbanken te verzoeken om Happy vrij te laten naar een van de twee olifantenreservaten in de Verenigde Staten, omdat het dier onrechtmatig zou zijn opgesloten.

De hele geschiedenis van de mensheid toont aan dat de enige manier om de fundamentele belangen van mensen werkelijk te beschermen, erin bestaat hun rechten te erkennen. Bij niet-menselijke dieren is dat niet anders.

Het Nonhuman Rights Project heeft verklaard dat Happy recht heeft op «Habeas Corpus», een juridische procedure waarbij onrechtmatig vastgehouden personen, of iemand die namens hen optreedt, kunnen vragen naar de reden van hun opsluiting.

De New Yorkse Habeas Corpus-wet bevat geen definitie van het begrip «persoon», en volgens de groep zou Happy als zodanig erkend moeten worden.

Zou het toekennen van mensenrechten aan een olifant betekenen dat mensen geen honden meer als huisdier mogen houden?

Het toekennen van mensachtige rechten aan dieren zou volgens sommige wetgevers een gevaarlijk pad kunnen zijn. De rechters van het hof van beroep in Albany toonden zich tijdens de hoorzitting sceptisch.

Sommigen vroegen zich af waarom het Habeas Corpus-beginsel van toepassing zou moeten zijn, aangezien de groep probeerde de onderbrenging van Happy in een dierentuin in te wisselen voor onderbrenging in een opvangcentrum.

Andere rechters toonden zich bezorgd dat het uitbreiden van bepaalde wettelijke rechten naar olifanten andere vragen zou kunnen oproepen: «sBetekent dit dat ik geen hond mag houden?», vroeg plaatsvervangend rechter Jenny Rivera.

De advocate van het Nonhuman Rights Project, Monica Miller, bracht daartegen in dat er voor de cognitieve vaardigheden van honden niet zoveel bewijs bestaat als voor olifanten.

«Wetenschappers zijn het erover eens dat olifanten niet alleen autonoom zijn, maar ook cognitief complex en emotioneel intelligent», zei ze.

Volgens een studie uit 2006 slaagde Happy voor een test voor «spiegelzelfherkenning», wat wordt beschouwd als een indicator voor zelfbewustzijn. De dierenrechtenorganisatie stelt dat dit een van de vele cognitieve vaardigheden is die Happy met de mens deelt.

Het Nonhuman Rights Project beweert dat Happy het gezelschap van andere olifanten nodig heeft.

«De ontneming van de lichamelijke vrijheid bestaat eruit dat hij opgesloten en alleen leeft in een verblijf van 1 hectare», zei Miller tijdens de zitting.

Happy's langdurige metgezel, Grumpy, werd begin jaren 2000 aangevallen door twee andere olifanten. Grumpy herstelde nooit van de verwondingen en werd ingeslapen. Een andere metgezel van Happy, Sammie, stierf later.

De andere olifant van de dierentuin, Patty, leeft in een aangrenzend verblijf dat door een hek van Happy is gescheiden.

De liefdadigheidsorganisatie verzet zich tegen de bewering van de dierentuin dat het olifantenwijfje «niet met andere olifanten kan opschieten», en daarom niet naar een opvangcentrum zou moeten worden gebracht. Ze zeggen dat Happy's gedrag een gevolg is van haar lange gevangenschap en met de tijd kan veranderen in een opvangcentrum.

De Bronx Zoo, die wordt beheerd door de Wildlife Conservation Society, heeft verklaard dat Happy niet in isolatie wordt gehouden; Happy kwijnt niet weg; Happy wordt niet het halve jaar op stal gehouden. De dierenartsen, verzorgers en curatoren van de Bronx Zoo zijn van mening dat het voor Happy het beste is om in de vertrouwde omgeving te blijven.

Eerdere pogingen om dieren, waaronder chimpansees, rechtspersoonlijkheid toe te kennen, zijn mislukt.

Het hof van beroep heeft nog niet aangegeven wanneer het een beslissing zal nemen.