Agroscope-studie negeert grondwet en volkswil

Een samenwerkingsverband van meer dan honderd wetenschappers wijst de studie van Agroscope over het drinkwaterinitiatief af als wetenschappelijk niet houdbaar en misleidend.

De studie bevestigt weliswaar dat het drinkwaterinitiatief de drinkwater- en waterbescherming alsook de biodiversiteit in eigen land positief zou beïnvloeden.

Tegelijkertijd rekent Agroscope het initiatief zware milieugevolgen in het buitenland aan, tot en met het kappen van regenwoud. Precies met dit argument van een «grotere ecologische voetafdruk» in het buitenland dan in eigen land motiveerde de Commissie voor economie en belastingen van de Kantonsraad (WAK-S) een opschorting van het landbouwbeleid.

«Vanuit wetenschappelijk oogpunt zijn de conclusies van de Agroscope-studie over het drinkwaterinitiatief niet houdbaar», bekritiseert 4aqua-vertegenwoordiger Martin Würsten. «Vooral bekritiseren wij dat Agroscope belangrijke geldende grondwetsbepalingen niet in acht heeft genomen.» Wie zich een beeld wil vormen van de Agroscope-studie, wordt aangeraden pagina 104 te lezen. Daar staat beschreven hoe de door de studie voorspelde «ongewenste gevolgen van het drinkwaterinitiatief (TWI) voorkomen zouden kunnen worden.» Onder andere worden genoemd:

• Efficiënt en locatiegericht gebruik van het binnenlandse landbouwareaal
• Vastleggen van standaarden in de huidige landen van herkomst van import, of alleen betrekken uit eco-efficiënte productiesystemen
• Keuze van specifieke landen van herkomst
• Voorkomen van voedselverspilling

Al deze aspecten zijn al verankerd als grondwettelijke doelstellingen in de artikelen over landbouw (art. 104 Grondwet) en voedselzekerheid (art. 104a Grondwet). Voordat de TWI in werking treedt (na een overgangsperiode van acht jaar) moeten deze zijn uitgevoerd. «Agroscope had deze factoren absoluut moeten meenemen in de analyse van de milieueffecten van de TWI. Alleen dan zou een realistische prognose mogelijk zijn geweest en zou het potentieel voor een succesvolle uitvoering van het initiatief zichtbaar zijn geworden», stelt Würsten. Wat de waterkwaliteit betreft, concludeert Agroscope (p. 103): «Een uitvoering van het Drinkwaterinitiatief zou met grote waarschijnlijkheid de waterkwaliteit in Zwitserland verbeteren. Vanuit mondiaal perspectief zou dit positieve effect echter tenietgedaan worden door een hogere waterbelasting in andere landen, en het zou gepaard gaan met verdere trade-offs op andere milieugebieden.» De tweede zin van deze conclusie wordt sindsdien telkens weer geciteerd en geïnstrumentaliseerd door tegenstanders van het Drinkwaterinitiatief – laatstelijk door de meerderheid van de WAK-S.

«Doeltreffende maatregelen om de waterbelasting door de landbouw te beperken zijn dringend nodig, want op dit moment krijgt ongeveer een miljoen mensen in het Zwitserse Mittelland drinkwater dat vanwege pesticideresten niet aan de levensmiddelenwetgeving voldoett», waarschuwt Martin Würsten. Daar komen nog belastingen door nitraat en antibioticaresistenties bij.

Agroscope suggereert met haar studie dat het verhelpen van deze misstanden zou moeten worden 'afgekocht' met hogere milieubelasting in het buitenland. 4aqua spreekt dit met klem tegen. Zwitserland heeft alle mogelijkheden om de eigen wateren te beschermen zonder het milieu in het buitenland te schaden. Zwitserland heeft daar zelfs de plicht toe, want het in 2017 met grote meerderheid door het volk aangenomen artikel over voedselzekerheid bepaalt dat de Bondsraad in de land- en voedingssector duurzame handelsrelaties tot stand moet brengen. Volgens Würsten zou dit bijvoorbeeld mogelijk zijn met een certificeringssysteem voor geïmporteerde levensmiddelen, waarmee gewaarborgd kan worden dat bij de productie van geïmporteerde levensmiddelen geen negatieve milieueffecten in het buitenland ontstaan.

Het grootste deel van de negatieve milieueffecten in het buitenland berust op de door Agroscope berekende behoefte aan bijkomende vleesimporten van circa 62.000 ton per jaar, oftewel bijna 12% van het huidige binnenlandse verbruik. Met andere woorden: een vermindering van het vleesverbruik met slechts 12% zou bijkomende importen dus overbodig maken, waardoor de milieueffecten in het buitenland zouden wegvallen. Zo'n vermindering vloeit alleen al voort uit de verlaging van voedselverspilling (bij rundvlees momenteel 30%), waartoe Zwitserland zich in artikel 104a over voedselzekerheid en in de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN heeft verplicht.

«Had Agroscope rekening gehouden met het geldende grondwettelijke recht, dan zou de totaalbalans van het Drinkwaterinitiatief zowel in binnen- als buitenland positief zijn uitgevallen», aldus de conclusie van Würsten. 4aqua wijst daarom de TWILCA-studie af als misleidend en eist dat deze wordt herzien.

De misleidende en onjuiste beweringen die de tegenstanders van de landbouwinitiatieven tegen het Drinkwaterinitiatief (TWI) inbrengen, hebben een omvang bereikt die de meeste eerdere stemcampagnes in de schaduw stelt.