Mindfulnessmeditatie kan pijn effectief verlichten

Al eeuwenlang gebruiken mensen mindfulnessmeditatie om pijn te verlichten.

Maar pas onlangs konden neurowetenschappers testen of en hoe dit werkt. Door de effecten van meditatie op de hersenactiviteit en de pijnbeleving te meten, heeft een onderzoeksteam van de universiteit van Californië, San Diego, ontdekt dat meditatie de communicatie onderbreekt tussen de hersengebieden die de pijnbeleving overbrengen en die welke het zelfbesef produceren.

Tijdens de meditatie worden er nog steeds pijnsignalen van het lichaam naar de hersenen doorgegeven, maar de betrokkenen voelen zich minder verantwoordelijk voor deze pijngewaarwordingen, waardoor hun pijn en lijden aanzienlijk minder zijn.

«Een van de centrale beginselen van mindfulness is het principe dat je niet je ervaringen bent«, zei de hoofdauteur van de studie, Fadel Zeidan, buitengewoon hoogleraar anesthesiologie aan de UC San Diego. «Men oefent zich erin gedachten en gewaarwordingen te ervaren zonder ze te verbinden met het eigen ego of zelfgevoel, en we zien nu eindelijk hoe zich dit in de hersenen uit tijdens de ervaring van acute pijn«.

Professor Zeidan en zijn collega's namen 40 deelnemers op van wie de hersenen werden gescand terwijl er pijnlijke hitte op hun benen werd toegepast, en die hun gemiddelde pijnbeleving tijdens het experiment moesten beoordelen. Vervolgens werden ze in twee groepen verdeeld: de ene groep moest vier afzonderlijke sessies van 20 minuten mindfulnesstraining volgen, terwijl de andere groep vier sessies besteedde aan het luisteren naar een luisterboek.

Op de laatste dag van het experiment werd bij alle deelnemers opnieuw de hersenactiviteit gemeten, waarbij de deelnemers van de mindfulnessgroep de opdracht kregen te mediteren terwijl de pijnprikkel op hun been werd toegepast. De deelnemers die actief mediteerden, meldden een vermindering van 32 procent in pijnintensiteit en een vermindering van 33 procent in pijngewaarwording.

«We waren erg blij dat we konden bevestigen dat je geen meditatie-expert hoeft te zijn om dit pijnstillende effect te ervaren«, aldus professor Zeidan. «Dit is een werkelijk belangrijke bevinding voor de miljoenen mensen die op zoek zijn naar een snelwerkende en niet-farmacologische behandeling tegen pijn.»

De hersenscans lieten zien dat de door mindfulness opgewekte pijnverlichting samenhing met een verminderde associatie tussen de thalamus, een hersengebied dat inkomende zintuiglijke informatie doorstuurt naar de rest van de hersenen, en enkele regio's van het default-mode-netwerk, een verzameling hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor zelfbewustzijn. Hoe meer deze hersengebieden ontkoppeld of gedeactiveerd raakten, hoe minder pijn de deelnemers rapporteerden.

Mindfulnessmeditatie zou dus een gratis en innovatieve methode voor pijnbehandeling kunnen zijn, die zich goed zou laten integreren in standaard ambulante procedures.

«We hebben het gevoel dat we op het punt staan een nieuw, niet-opioïd-gebaseerd pijnmechanisme te ontdekken, waarbij het default-mode-netwerk een cruciale rol speelt bij het opwekken van analgesie. We kijken ernaar uit om de neurobiologie van mindfulness en het klinische potentieel ervan bij verschillende aandoeningen verder te onderzoeken«, besloot professor Zeidan.