Zeer giftige insecticiden aangetroffen in Zwitsers bos

In het Zwitserse bos werd in 2018 ongeveer 700 kilogram uiterst giftige insecticiden op geveld hout gespoten. Dat blijkt uit onderzoek van de Artsen voor Milieubescherming (AefU). Als het bos niet als houtopslag hoefde te dienen, zou het gifgebruik overbodig zijn, zoals het voorbeeld van Glarus laat zien. De AefU eist een verbod op de gifknuppel in het bos.

De letterkever houdt van ongeschild, geveld hout en kan het aantasten. Daartegen spuiten veel bosbouwbedrijven, juist nu in het voorjaar, de uiterst giftige insectenmiddelen uit de groep van de cypermethrinen (zie kader). De hoeveelheid gif die daarbij wordt gebruikt, is bij de Bondsoverheid niet bekend.

De Artsen voor Milieubescherming (AefU) maakten daarom op basis van een enquête onder de 25 kantonale bosbeheerders een extrapolatie. In 2018 werd ongeveer 700 kilogram uiterst giftige insecticiden op geveld hout in het Zwitserse bos gespoten (de zogenoemde rondhoutbespuiting). In het bos belandt dus ongeveer twaalf procent van de totale hoeveelheid cypermethrine die in Zwitserland werd verkocht.

Zelfs verboden insecticiden in het bos verspoten

De Onderzoek van de AefU toont ook aan: in het Zwitserse bos werden in 2018 zelfs al verboden insectengiffen gebruikt. In het Aargause bos belandden in 2018 vier bestrijdingsmiddelen op de boomstammen die sinds juli 2017 niet meer zijn toegestaan. Twee daarvan bevatten het uiterst giftige chloorpyrifos (zie kader). Ook houtopslagplaatsen in het Bernse bos kregen in 2018 een chloorpyrifos-product en twee andere verboden insecticiden te verwerken. In de kantons Fribourg, Luzern en Zug werd telkens één verboden middel toegepast.

Weliswaar bepaalt de Zwitserse bosbouwwet: “In het bos mogen geen stoffen worden gebruikt die gevaarlijk zijn voor het milieu” (art. 18 WaG). Uitzonderingen zijn mogelijk, maar die lijken eerder de regel te zijn: 22 van de 25 kantonale bosbouwdiensten gaven in 2018 toestemming voor het gebruik van zeer giftige insecticiden om in het bos geveld hout te ‘impregneren’.

FSC-label beschermt het bos niet tegen insecticiden

Verrassend genoeg staat ook het houtlabel FSC Zwitserland het gebruik van de zeer giftige cypermethrine-insecticiden toe. In Zwitserland «zouden de bosbezitters zonder de uitzonderingsregeling voor cypermethrine uit FSC stappen». Als het hout «ontschorst of permanent afgevoerd zou worden, dan zou het gebruik van cypermethrine niet nodig zijn», verklaart Hubertus Schmidtke, directeur van de vereniging FSC Zwitserland, op verzoek van de AefU. Vanaf deze zomer wil FSC Zwitserland cypermethrine mogelijk niet meer accepteren. Dat zou het label sieren.

Glarner bos zonder gif

Wat FSC Zwitserland pas van plan is, geldt in het kanton Glarus al minstens vijf jaar. Destijds hadden ze besloten om in het bos geen insecticiden meer te gebruiken, zegt Maurus Frei, hoofd van de Glarner dienst voor bosbeheer. Daarvoor moet in het Glarnerland het meeste hout meteen uit het bos worden gehaald. Lukt dat, dan zijn insecticiden overbodig. Dat is een organisatorische kwestie en het is ook in 2018 gelukt, ondanks storm ‹Burglind›.

Boemerang voor het ecologische imago van Zwitsers hout

De meeste kantons, evenals het Bundesamt für Umwelt BAFU (het Zwitserse Federale Bureau voor Milieu), rechtvaardigen het gebruik van insecticiden op de geoogste stammen met het argument dat de Zwitserse bos- en houtsector concurrerend moet blijven. Deze goedkeuring van insectengif bij de houtoogst zou zich echter wel eens als een boemerang kunnen ontpoppen voor het ecologische imago van het Zwitserse hout, waarop de sector zich beroept.

Stop de gifknuppel in het bos

De AefU eist een verbod op het gebruik van insecticiden in het gehele Zwitserse bos. Het voorbeeld Glarus toont aan: het kan ook zonder gif.

Ook de akkers van biologische boeren zijn belast met pesticiden

De akkers van de meeste biologische bedrijven op het Zwitserse Middenland zijn verontreinigd met pesticiden. Dat is de conclusie van een studie van de Universiteit van Neuchâtel, waarover de «NZZ am Sonntag»berichtte. Twee onderzoekers analyseerden 702 plant- en bodemmonsters van 62 boerderijen en publiceerden hun werk in het vakblad «Applied Ecology».

Daarnaast onderzochten de wetenschappers uit Neuchâtel ook ecologische compensatiegebieden. Daaruit bleek dat 81 procent van de bodem en 93 procent van de planten verontreinigd waren met neonicotinoïden.

De biologische boerenbedrijven zelf kunnen niets doen aan de vervuilde akkers. De belasting met gifresten is bij hen aanzienlijk lager dan bij conventionele bedrijven. De resten komen via verwaaiing en verspreiding vanuit conventionele bedrijven op de biologische akkers terecht.