WWF pleit voor preventieplan tegen pandemieën

«Waarschijnlijk tot zeer waarschijnlijk» is het coronavirus van de vleermuis op een ander dier en van dat dier op de mens overgesprongen, zo staat in een nieuw rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO van 29 maart 2021.

Naar aanleiding daarvan pleit de natuurbeschermingsorganisatie WWF voor een wereldwijd preventieplan tegen toekomstige pandemieën.

De illegale handel in wilde dieren en de vernietiging van leefgebieden behoren tot de grootste risicofactoren voor nieuwe pandemieën. Daarom moet de politiek de ecologische pandemievoorzorg ingrijpend verbeteren. Een intacte natuur is het beste bolwerk tegen nieuwe infectieziekten die van dieren op mensen overgaan. Daarom moet de illegale, ongereguleerde handel in wilde dieren onmiddellijk worden gestopt. Daarnaast is er een wereldwijd natuurbeschermingsverdrag nodig naar het voorbeeld van het klimaatakkoord van Parijs, om het verlies van waardevolle ecosystemen een halt toe te roepen en om te keren.

WWF-soortenbeschermingsexpert Georg Scattolin

Volgens een WWF-analyse van de situatie in Zuidoost-Azië ligt de helft van de geschatte 500 markten waar vaak met wilde dieren wordt gehandeld in regio's met een potentieel hoog zoönoserisico. Daarom moeten de daar geldende regels en de controles daarop sterk worden aangescherpt. „Soortenbescherming voor bedreigde wilde dieren en gezondheidsvoorzorg gaan hand in hand. Want grote markten met lage hygiënenormen waar wildvlees wordt verkocht, zijn bijzonder risicovol voor zoönosen“, waarschuwt WWF-expert Georg Scattolin. „Het ligt in ons eigen belang om onze ecosystemen beter te beschermen. Want het probleem zijn niet de wilde dieren, maar onze verkeerde omgang met hen.” Ook de massale ontbossing in Zuidoost-Azië bevordert virusoverdracht op de mens. „Wanneer leefgebieden worden vernietigd en natuurlijke barrières wegvallen, komen soorten met elkaar in contact die voorheen geen contact hadden. Worden daar nieuwe woongebieden gecreëerd, dan ontstaat er een nieuwe ruimtelijke nabijheid tot de mens en zijn landbouwhuisdieren”, legt Scattolin uit.

WWF Oostenrijk ziet vooral de Europese Unie in de verantwoordelijkheid om wereldwijd voorloper te worden op het gebied van ecologische pandemiepreventie. „Europa is per hoofd van de bevolking een van de grootste importeurs van landbouwgrondstoffen. Daarom moet een effectieve wet voor toeleveringsketens de import van producten die de natuur vernietigen verbieden”, eist WWF-expert Scattolin.

Achtergrond over zoönosen en levendedierenmarkten

Talrijke negatieve voorbeelden uit de hele wereld maken het risico duidelijk: varkenshouderijen en fruitplantages in Maleisië hebben de weg vrijgemaakt voor de overdracht van het nipahvirus van vleermuizen op mensen. De uitbreiding van rijstvelden en varkenshouderij in Vietnam heeft de verspreiding van Japanse encefalitis versneld. Ook andere infectieziekten worden door ontbossing aangejaagd: het kappen van vier procent van een bos ging volgens een Braziliaanse studie gepaard met een bijna 50 procent hogere incidentie van malaria bij mensen.

Op levendedierenmarkten, zoals die in grote delen van China en Zuidoost-Azië bestaan, worden wilde dieren en landbouwhuisdieren naast elkaar verkocht en geslacht. Restaurants die gerechten met wilde dieren bereiden, evenals online- en straatverkoop zijn eveneens potentiële smeltkroezen voor nieuwe ziekteverwekkers. Juist in landelijke gebieden van Azië zijn veel gemeenschappen voor hun voedselzekerheid nog altijd afhankelijk van wilde dieren, met name in afgelegen regio's met veel ondervoeding bij kinderen. Steeds vaker worden wilde dieren echter ook bejaagd voor verkoop op stedelijke markten. Maar niet alleen de markten vormen een risico: de coronauitbraken op Europese nertsenfokkerijen laten zien dat zulke bedrijven tikkende virusbommen zijn. En ook in Zuidoost-Azië zijn er naar schatting honderden wildfokkerijen.