Schade door wilde zwijnen voorkomen met akoestische methode

Onderzoekers van de ZHAW hebben een akoestische methode ontwikkeld om everzwijnen van akkers weg te houden en zo schade te voorkomen. De zogeheten everzwijnenschrik is getest en vergeleken met conventionele preventiemethoden. Samen met deze inzichten is nu een duurzaam everzwijnenbeheer mogelijk.

De aan de ZHAW ontwikkelde wildzwijnenverschrikker gebruikt alarm- en waarschuwingsroepen van wilde zwijnen om ze van akkers weg te houden. Extra geluiden die de dieren met gevaar associëren, vergroten de variatie. Omdat eerdere methoden vaak weinig effectief, arbeidsintensief en duur zijn, hebben de ZHAW-onderzoekers bovendien twee klassieke preventiemethoden getest: elektrische afrasteringen en jachtmiddelen. De werkzaamheid van deze drie methoden werd niet alleen beoordeeld aan de hand van de gemeten toename van schade, maar ook aan de hand van het ruimtelijk gedrag van de wilde zwijnen. Daartoe werden in de testgebieden Fanel, Klingnauer Stausee en het bovenste Fricktal meer dan honderd wilde zwijnen gevangen en gemarkeerd. Van hen kregen 36 wilde zwijnen een halsband met GPS-GSM-zender, waarmee hun ruimtelijk gedrag werd vastgelegd. Daarnaast werd de schade op de akkers bepaald met behulp van luchtfoto's van drones. Meer hierover leest u in het dossier Waarom recreatieve jacht als populatiebeheer faalt.

Schade van miljoenen

Door een uitzonderlijk hoog voortplantingsritme en een rijk voedselaanbod groeit de wildzwijnenpopulatie in Zwitserland al tientallen jaren en zal die ook in de toekomst toenemen. Met de groeiende populatie nemen ook de schade toe. “We weten nog veel te weinig over wilde zwijnen, maar ze zijn slim, aanpassingsvaardig en ontwijken de jachtdruk”, zegt Stefan Suter van de onderzoeksgroep Wildtiermanagement van de ZHAW. Bemoeilijkend komt daar nog bij dat de jacht op wilde zwijnen in veel gebieden – zoals water- en trekvogelreservaten, natuurbeschermingsgebieden, jachtbanngebieden en steden – niet mogelijk of bemoeilijkt is. Sinds 2013 zoekt Suter daarom naar nieuwe of verbeterde methoden om de dieren weg te houden van mais-, aardappel-, koolzaad- en andere akkers. De wildzwijnenverschrikker moet daar nu aan bijdragen. Hij bestaat uit twee luidsprekers op batterijen, die via een bedieningskast willekeurig geluidscombinaties afspelen met tijdsintervallen van wisselende lengte. Een geïntegreerde lichtsensor schakelt het apparaat bij zonsondergang in en bij zonsopgang uit.

Geen enkele methode biedt absolute bescherming

Uit de vergelijking blijkt dat geen van de onderzochte preventiemethoden absolute bescherming biedt tegen schade door wilde zwijnen. Op velden met preventiemethoden is de schade echter aanzienlijk kleiner dan op velden die niet worden beschermd. “Met de akoestische zwijnenverschrikker is er nu een extra, flexibele en intelligente preventiemethode”, aldus de ZHAW-onderzoeker. Deze methode is vooral geschikt voor de kritieke fasen direct na het zaaien en tijdens de melkrijpheid van mais en tarwe. Extra jachtdruk vergroot de effectiviteit van de preventiemaatregelen.

Jachtmiddelen alleen zijn niet voldoende

Volgens Stefan Suter kunnen de uitdagingen bij het beheer van wilde zwijnen niet alleen met jachtmiddelen worden aangepakt. Voor een succesvol zwijnenbeheer is in de toekomst een integrale aanpak belangrijk. Met preventiemethoden kan de gemakkelijke toegang tot energierijk voedsel immers worden bemoeilijkt en daarmee de bevolkingsgroei van het wilde zwijn worden beperkt. “Met de vergoedingen die boeren van het kanton ontvangen voor zwijnenschade, worden als het ware wilde zwijnen gekweekt. Als de schade toch wordt betaald, ontbreekt de motivatie om extra moeite te steken in preventie”, zegt Suter. Daar zou ook de recreatieve jacht nauwelijks iets aan veranderen. In gebieden met een hoge zwijnendruk zou bovendien moeten worden uitgeweken naar alternatieve gewassen zoals soedangras of schijnzonnehoed (Silphium perfoliatum), die door wilde zwijnen worden versmaad. “Innovatieve boeren zijn hier ook al mee begonnen. Boeren die daarbij een risico nemen en iets nieuws willen proberen, zouden daarvoor ook ondersteuning moeten krijgen”, is Suter overtuigd. Meer berichten over dit onderwerp vindt u in de categorie Milieu & Natuurbescherming.