Alternatieven voor recreatieve jacht tegen varkenspest

Om de verspreiding van deze ziekte succesvol in te dammen, zijn een onbevooroordeelde, wetenschappelijk onderbouwde aanpak en innovatieve oplossingen nodig.

Onderzoek toont aan dat de nadruk moet liggen op preventie en de strikte toepassing van bioveiligheidsmaatregelen – ten voordele van dieren, mensen en de biodiversiteit.

De Afrikaanse varkenspest (AVP) is een zeer besmettelijke en dodelijke virusziekte die zowel huis- als wilde zwijnen treft. Door sommigen wordt zij echter gezien als voorwendsel voor de bejaging van grote aantallen wilde zwijnen, waarvan de voorstanders beweren dat dit de verspreiding van de ziekte zal indammen. Natuurlijk gaat het om meer dan menselijke grillen, en humane alternatieven voor de jacht zijn waarschijnlijk doeltreffender, ethisch verantwoord en wetenschappelijk onderbouwd.

Het vaak dodelijk verlopende, snel verspreidende virus wordt vooral overgedragen door direct contact met besmette varkens, alsook door indirect contact met varkens, apparatuur en voer. De ziekte veroorzaakt groot leed en aanzienlijke economische verliezen. Vanuit Litouwen heeft zij zich alleen al tussen 2014 en 2021 verspreid naar negen landen.

Als gevolg daarvan worden in Europa jaarlijks honderdduizenden wilde zwijnen bejaagd om hun aantal te beperken en de verspreiding van het virus te voorkomen. Maar afgezien van de pijn en het leed die de dieren wordt aangedaan, toont de wetenschap aan dat het bejagen van wilde zwijnen om AVP in te dammen ineffectief is. Het virus komt zowel voor in populaties met een hoge als met een lage dichtheid, waardoor het verminderen van de populatiedichtheid waarschijnlijk geen effect heeft.

Daarbij komt dat de recreatieve jacht de populatie realistisch gezien niet met de 67% zou kunnen verminderen die nodig zou zijn om de wildzwijnenpopulaties te stabiliseren, en dat deze zich sowieso weer herstellen. Meer jacht betekent veel meer geboortes en leed en vormt een gevaar voor de biologische veiligheid.

DG SANTE meldt dat, ondanks wijdverbreide bewustmakingscampagnes voor recreatieve jagers, de biosecuritymaatregelen bij de recreatieve jacht niet altijd worden nageleefd. Dit leidt tot direct contact met bloed en indirect contact met besmette apparatuur, gereedschap en kledingstukken, wat serieus moet worden genomen. Niet te vergeten is de extra verspreidingskracht van de huidige intensieve landbouwpraktijken.

Wat zijn de alternatieven?

• De door de mens veroorzaakte verspreiding van het virus moet in de eerste plaats worden bestreden door middel van bewustmakingscampagnes en andere methoden waarbij dierenwelzijn centraal staat. Gedragsverandering en het naleven van biosecuritymaatregelen behoren tot de belangrijkste factoren.
• De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) benadrukt dat het naleven van biosecuritymaatregelen in landbouwbedrijven en het afzien van jachtactiviteiten die tot verspreiding kunnen leiden, de sleutel zijn tot het verminderen van het risico op verspreiding van ASP.
• Tot de veelbelovende maatregelen voor populatiebeheer behoort het gebruik van immunologische anticonceptie (GnRH GONACON), die veelbelovende resultaten heeft laten zien bij het verminderen van de vruchtbaarheid van wilde zwijnen die onder proefomstandigheden met één enkele injectie werden behandeld.
• Voorlopig onderzoek is veelbelovend voor een doeltreffend vaccin in de toekomst.

Gezien het feit dat de Jacht geen doeltreffende oplossing biedt, maar het risico verhoogt en de dieren ontegenzeggelijk leed berokkent, roepen wij de EU op om te investeren in onderzoek naar doeltreffende methoden voor vruchtbaarheidscontrole bij wilde zwijnen en om een veilig en doeltreffend vaccin tegen het virus te vinden.