Wat weidedieren in de zomerhitte nodig hebben

Belangrijk is volgens de Schweizer Tierschutz STS ook onbeperkte toegang tot fris water in de stal en op de weide. Zijn er op de weide geen natuurlijke schaduwbronnen, dan moeten bouwkundige maatregelen zoals onderkomens die plaats bieden aan alle dieren, dit compenseren.

Koeien houden over het algemeen van koelte (tussen 4 en 16°C) en kunnen al bij buitentemperaturen vanaf 24°C, en met stijgende luchtvochtigheid, in hittestress raken. Koeien kunnen warmte uitademen, maar bij hoge temperaturen laat dit de ademhalingsfrequentie stijgen. Normaal ligt deze op 20-30 per minuut. In de zomerhitte stijgt deze echter tot wel 100 per minuut, wat belastend is voor de dieren belastend is. Ook de lichaamstemperatuur van de dieren stijgt, waardoor ze meer vocht nodig hebben. Deze behoefte ligt, afhankelijk van het lactatiestadium, gemiddeld tussen 80 en 140 liter per dag in de normale range – bij hitte hebben koeien echter veel meer water nodig, 180 liter en meer per dag. De toegang tot koel, vers water moet daarom onbeperkt mogelijk zijn. Bij aanhoudend hete zomerdagen wordt aangeraden om de dieren 's nachts te laten grazen, adviseert de Schweizer dierenwelzijn STS.

Een zwetende, zwaar ademende, hijgende koe verkeert in hittestress en heeft zo snel mogelijk verlichting nodig door geschikte verkoelingsmaatregelen, bijvoorbeeld door haar meerdere keren met koud water te overgieten (met korte pauzes tussen de beurten voor verdamping) en de mogelijkheid om zich onmiddellijk terug te trekken in de koele stal met voldoende watervoorziening. Om dit efficiënt te laten verlopen, zijn ventieldrinkbakken met minstens 20 liter doorstroming per minuut of drinkbakken met minstens 30 liter per minuut nodig.

In de zomer moet er in de koeienstal voor verkoeling worden gezorgd. Er zijn al enkele volledig geklimatiseerde stallen, maar dit is nog lang niet de norm. Daarom moet er voor voldoende frisse lucht met wat luchtstroming worden gezorgd, zodat de koeien ook in de stal kunnen afkoelen. Daarbij moet er rekening mee worden gehouden dat koeien bij hitte minder liggen – ze staan vaak op plekken in de stal waar een briesje waait. Er zouden voldoende van dit soort plekken beschikbaar moeten zijn, zodat alle dieren kunnen afkoelen, ook de lager in rang staande dieren. Bovendien kunnen plafond-, wand- en grotere staande ventilatoren nuttig zijn. Moderne stallen beschikken over sproei-installaties die water als fijne nevel in de lucht verspreiden. Hierdoor ontstaat verdampingskoude, die de dieren helpt af te koelen. Om te voorkomen dat het al te heet wordt in de stal, zouden stallen in de buurt van schaduwrijke bomen moeten staan of zouden staldaken begroeid moeten worden.

Varkens kunnen nauwelijks zweten

Aangezien varkens alleen zweetklieren hebben rond de snuitschijf en tussen de tenen, zijn deze niet voldoende om het dier buiten op de weide bij 25°C en meer (in de schaduw) af te koelen. Daarom hebben weidevarkens een koele ondergrond nodig om op te liggen, of beter nog, een diepe, modderige kuil waarin ze zich kunnen suhlen en zo tegelijkertijd kunnen afkoelen. Na het modderbad beschermt ook de verdampingskoude tegen de hitte en beschermt de modder op de huid tegen zonnebrand.

Bovendien hebben weidevarkens volgens de Zwitserse Dierenbescherming STS voldoende schaduwplekken en toegang tot ruim voldoende vers water nodig. Omdat varkens gevoelig zijn voor hitte, worden ze bij ons voornamelijk in geklimatiseerde stallen gehouden. Als weides echter zo worden ingericht dat ze genoeg schaduwplekken en drinkwaterplaatsen bieden, kunnen varkens zeker vaker buiten worden gehouden, ook in de zomer.

Kippen spreiden hun vleugels en openen hun snavel

Ook kippen raken snel in hittestress, waardoor frisse lucht en luchtbeweging in kippenstallen helpen tegen oververhitting. Buiten gehouden kippen hebben eveneens voldoende, bij voorkeur natuurlijke schaduwplekken en steeds toegang tot vers water nodig. Want vanaf temperaturen van 28°C en toenemende luchtvochtigheid hebben kippen moeite om hun lichaamstemperatuur te reguleren. Ze kunnen niet zweten en proberen via de tong, slijmvliezen, vleugels en hun huid warmte af te geven.

Op hete dagen is vaak te zien dat kippen hun vleugels spreiden. Zo laten ze lucht onder hun veren bij de huid en het lichaam komen, wat de warmteafgifte via luchtcirculatie mogelijk maakt. Door te hijgen met een licht geopende snavel kunnen kippen wat warme lucht uitademen. Bij hoge temperaturen en zonder luchtbeweging is dat echter niet voldoende, waardoor natuurlijke schaduwplekken in buitenrennen en meerdere drinkbakken de snelste en efficiëntste verlichting bieden.

Ongeschoren schapen kunnen in de zomer een hittedood ervaren

Volgens de Schweizer Tierschutz STS zouden schapen voor de weideperiode in de zomer uiterlijk in juni geschoren moeten worden. Hun vlies wordt steeds dichter en leidt door de hoge wollast op zomerse dagen al vanaf 25°C tot hittestress en -opstapeling, wat de kwellende dood van de dieren tot gevolg kan hebben. Met scheren alleen is het echter nog niet gedaan: de schapen hebben op de wei veel schaduwplekken nodig die ruimte bieden aan alle dieren, vooral ook omdat de kortgeschoren vacht de onderliggende huid te weinig bescherming biedt tegen zonnebrand. Zijn er geen natuurlijke schaduwplekken beschikbaar, dan moeten er kunstmatige worden aangelegd.

Omdat ook de waterbehoefte van weideschapen in de zomer toeneemt, moet hierin worden voorzien met onbeperkt toegankelijke, schone waterbronnen voor dieren van alle leeftijdsgroepen. Schapen hebben een waterbehoefte van ongeveer 2-4 liter per dag. Zogende schapen en de zomerhitte verhogen dit tot meer dan 10 liter per dag en per dier. Weideschapen zouden daarom verschillende drinkmogelijkheden ter beschikking moeten hebben, omdat de leden van de kudde uiteenlopende behoeften hebben.

Wat te doen als men dieren op de wei zonder schaduwmogelijkheden waarneemt?

Probeer altijd eerst de dierhouder te bereiken. Als deze niet bereikbaar is, waarschuw dan de politie en de veterinaire dienst. Ook de regionale dierenbeschermingsvereniging kan vaak helpen, evenals de adviezen van dierenartsen.

Ga nooit een koeienkudde binnen, vooral niet een kudde met zoogkoeien! Ook niet een schapenkudde (Kuddebeschermingshonden, schapenrammen, maar ook ooien kunnen agressief zijn). In de tussentijd kan men eventueel proberen van buitenaf aan vers water te komen en dit aan de dieren te geven.