Kantonaal volksinitiatief: kanton Schwyz

«Voor professionele wildbescherming»

Grondwetsinitiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp

Op basis van § 28 en § 29 van de Grondwet van het kanton Schwyz van 24 november 2010 en van de wet op verkiezingen en stemmingen

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Initiatieftekst

De ondergetekenden, stemgerechtigde personen in het kanton Schwyz, dienen het volgende grondwetsinitiatief in:

De Grondwet van het kanton Schwyz van 24 november 2010 wordt aangevuld met de volgende paragrafen:

§ [nieuw] Professionele bescherming van wilde dieren

1 De uitoefening van de jacht door particulieren (patentjacht, recreatieve jacht) is op het gehele grondgebied van het kanton Schwyz verboden.

2 De bescherming, de verzorging en, voor zover nodig, de regulering van in het wild levende dieren is uitsluitend voorbehouden aan vakkundig opgeleide wildbeheerders in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is alleen toegestaan als laatste maatregel, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Hiervoor is voorafgaande goedkeuring van de wildcommissie vereist.

4 Het kanton richt een onafhankelijke wildcommissie op, bestaande uit vertegenwoordigers van dier- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken autoriteiten. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wildpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 De verdere details worden geregeld bij wet.

§ [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde soorten wilde dieren

1 Het kanton ziet af van de regulering van bestanden van beschermde diersoorten overeenkomstig art. 7a van de federale wet op de jacht en de bescherming van wilde zoogdieren en vogels, en verleent geen afschotvergunningen voor individuele dieren van beschermde soorten overeenkomstig art. 12 lid 2 van deze wet, in het bijzonder niet voor wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere volgens federaal recht beschermde soorten. Lid 3 blijft voorbehouden.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen individuele wilde dieren die een onmiddellijk en aanzienlijk gevaar voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Deze moeten tot het minimum worden beperkt en door de bevoegde vakinstantie van het kanton worden uitgevoerd.

4 Het kanton zet zich in het kader van de interkantonale samenwerking en tegenover de Bond actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wildediersoorten.

Overgangsbepaling

1 De regeringsraad vaardigt de vereiste uitvoeringsbepalingen uit binnen twee jaar na aanvaarding van deze grondwetswijziging.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij het in werking treden van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar rato terugbetaald.

3 De regeringsraad waarborgt de continuïteit van het wildbeheer tijdens de overgangsfase.

Toelichtingen

1. Uitgangspositie

In het kanton Schwyz, een alpien kanton in Innerschweiz met ongeveer 160'000 inwoners op een oppervlakte van 908 km², is de huidige recreatieve jacht een systeem dat noch de soortenbescherming noch een eigentijds wildbeheer dient. Het is de uitoefening van een bloederig vrijetijdsvermaak ten koste van gevoelige levende wezens, gelegitimeerd door verouderde verhalen die een wetenschappelijke toetsing niet doorstaan. De bewering dat zonder recreatieve jacht het ecologische evenwicht zou instorten, wordt sinds meer dan 50 jaar empirisch weerlegd door het Genève-model (zie het uitgebreide Dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com).

De recreatieve jacht wordt in Schwyz georganiseerd als patentjacht. Particulieren kopen een kantonaal patent en jagen zonder vaste revierverantwoordelijkheid. In tegenstelling tot de veelverspreide bewering nemen patenthouders geen ecologische verantwoordelijkheid op zich, maar handelen zij binnen het kader van kantonale afschotplannen die primair gericht zijn op de belangen van de bosbouw en landbouw (zie de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Schwyz alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Parallel daaraan komen op federaal niveau steeds meer beschermde wilde diersoorten onder druk te staan. Het kanton Schwyz staat centraal in het nationale wolvendebat: in juli 2025 werd de eerste wolvenroedel in het kanton bevestigd aan de hand van fotovalbewijs. Slechts ongeveer vijf weken later diende het kanton bij het BAFU een verzoek tot regulering in en kreeg op 28 augustus 2025 toestemming om twee derde van de welpen af te schieten. Tot eind november 2025 werden drie van de vijf jonge wolven gedood. De tijd tussen de eerste bevestiging en de afschot illustreert hoe snel een biologisch feit verandert in een politiek doodvonnis. Sinds februari 2025 kunnen de kantons toestemming geven voor het afschieten van individuele bevers die aanzienlijke schade veroorzaken (art. 9d JSV). De lynx is inheems in het kanton (zie de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com en de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Het kanton Schwyz heeft de mogelijkheid om hier een duidelijk signaal af te geven: niet alleen voor professionele bescherming van wilde dieren in plaats van recreatieve jacht, maar ook voor de consequente bescherming van bedreigde wilde diersoorten op kantonaal niveau.

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ruim 70 procent van de stemmers in het kanton Genève voor de afschaffing van de recreatieve jacht door het milities systeem. Vóór het verbod was het grofwild in het kanton praktisch uitgeroeid: herten en wilde zwijnen waren al decennia verdwenen, en van het ree leefden nog slechts enkele tientallen exemplaren. Meer dan 400 recreatieve jagers zetten massaal fazanten, patrijzen en hazen uit voor de recreatieve jacht.

De ervaringen sinds het verbod op recreatieve jacht zijn eenduidig:

De biodiversiteit is aanzienlijk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is vervijfvoudigd van enkele honderden tot ongeveer 30’000. Genève herbergt tegenwoordig de grootste populatie veldhazen en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland.
De reeënpopulatie heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, bij een jaarlijks speciaal afschot door professionele wildbeheerders van slechts 20 tot 36 dieren.
Het verbod geldt al meer dan 50 jaar ononderbroken. Genève heeft het nooit opgeheven.
De totale kosten van het professionele wildbeheer in Genève bedragen jaarlijks ongeveer 1,2 miljoen frank, verdeeld in ongeveer 600.000 frank voor personeel (circa drie voltijdbanen, verdeeld over ongeveer een dozijn milieufunctionarissen), 250.000 frank voor preventie en 350.000 frank voor schadevergoeding. Dat komt neer op ongeveer 2,40 frank per inwoner per jaar.

De langdurige Geneefse fauna-inspecteur Gottlieb Dandliker (2001 tot 2025) noemde het verbod op recreatieve jacht het financieel voordeligste alternatief voor het kanton. Een uitgebreide uiteenzetting is te vinden in de Dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com.

De efficiëntie van het Geneefse model blijkt uit een directe vergelijking: een professionele wildbeheerder in Genève heeft voor een sanitair afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een recreatieve jager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen nodig. De dichtheid van veldhazen in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck kantonsregering Zürich).

3. Het concept: professioneel wildbeheer in plaats van recreatieve jacht

Het initiatief vervangt de recreatieve jacht niet door een vacuüm, maar door professioneel wildbeheer volgens het wildbeheerdersmodel. Dit model is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

Vakkennis in plaats van vrijetijdsvermaak. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke basis, met een biologische opleiding en binnen het kader van een kantonale prestatieovereenkomst (vgl. de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Ultima-ratioprincipe. Afschot is alleen toegestaan als alle niet-dodelijke maatregelen zijn uitgeput. Daartoe behoren elektrische afrasteringen, verjaging, habitatinrichting, verplaatsing, smaakafstotende middelen en bouwkundige beschermingsmaatregelen.

Democratische controle door een wildbeheercommissie. De onafhankelijke commissie voorkomt dat politieke druk het wildbeheer verwatert. Het initiatief verankert de vergunningsplicht constitutioneel.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke Studies aangetoond: populaties wilde dieren reguleren zich in de meeste gevallen zelfstandig. De recreatieve jacht verstoort dit natuurlijke proces.

4. Waarom Schwyz?

Het kanton Schwyz leent zich om meerdere redenen bijzonder goed voor de invoering van professionele bescherming van wilde dieren:

Schwyz staat centraal in het wolvendebat. In juli 2025 werd de eerste wolvenroedel in het kanton bevestigd. Vijf weken later lag er al een afschotvergunning. Tot november 2025 waren drie van de vijf welpen dood. De tijd tussen de eerste bevestiging en de afschot illustreert hoe snel een biologisch feit verandert in een politiek doodvonnis, en waarom grondwettelijke bescherming nodig is voordat het zover komt. Het initiatief biedt een grondwettelijk antwoord op het wolvendebat: professioneel wildbeheer in plaats van politiek gemotiveerde afschotbesluiten (zie de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Mythen en Muotatal: unieke wildernisgebieden. Het Muotatal en de Mythenregio herbergen enkele van de laatste wildernisgebieden van Centraal-Zwitserland. De lynx is hier inheems en de steenbok leeft op de rotskammen. Professioneel wildbeheer zou deze unieke leefgebieden consequenter beschermen dan de recreatieve jacht (zie wildbeimwild.com over nationale parken en beschermde gebieden).

2.000 handtekeningen. Bij 160.000 inwoners zijn 2.000 handtekeningen slechts 1,25 procent van de bevolking. In Schwyz, Freienbach, Küssnacht, Einsiedeln en Wollerau kan efficiënt worden ingezameld.

Bevers aan de Sihl en aan de zuidoever van het Zürichmeer. De bever is in het kanton gedocumenteerd. Sinds februari 2025 kunnen de kantons het afschieten van individuele bevers toestaan die aanzienlijke schade veroorzaken. Het initiatief beschermt de bever (zie wildbeimwild.com over roofdieren).

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding. De bestaande vergunningen vervallen en reeds betaalde vergoedingen worden naar rato terugbetaald.

Stedelijke achterban aan het Zürichmeer. De gemeenten Freienbach, Wollerau en Küssnacht behoren tot het invloedsgebied van Zürich en hebben een stedelijk karakter. Samen met de hoofdplaats Schwyz en Einsiedeln woont een aanzienlijk deel van de kantonsbevolking in agglomeraties.

Signaalwerking voor Centraal-Zwitserland. Een succes in Schwyz zou een signaalwerking hebben voor heel Centraal-Zwitserland (LU, OW, NW, UR, ZG). Schwyz is het kanton dat symbool staat voor het wolvendebat.

5. Over de initiatieftekst

Lid 1: Verbod op recreatieve jacht

Het verbod op de patentjacht door particulieren vormt de kern van het initiatief. Dit komt overeen met het Geneefse model. De kantonale bevoegdheid hiervoor staat buiten kijf: de federale jachtwet (JSG) laat de organisatie van de jacht uitdrukkelijk aan de kantons over (art. 3 lid 1 en 2 JSG). De drie jachtsystemen van Zwitserland (patentjacht, revierjacht en staats- respectievelijk regiejacht) zijn gelijkwaardig. Het kanton Genève past de regiejacht sinds 1974 toe, conform het federale recht.

Lid 2: Professioneel wildbeheer

In plaats van recreatieve jagers en jaagsters nemen vakkundig opgeleide wildbeheerders in kantonale dienst alle taken over. In Genève bewijst dit systeem zich al meer dan 50 jaar.

Lid 3: Afschot als ultimum remedium

Afschot is niet de regel, maar de uitzondering. Passieve maatregelen hebben voorrang. In Genève worden jaarlijks ongeveer 250 wilde zwijnen door wildbeheerders geschoten (volgens de BAFU-jachtstatistiek), voornamelijk jonge dieren, waarbij leiddieren expliciet worden ontzien.

Lid 4: Wildtierencommissie

De onafhankelijke wildbeheercommissie is gemodelleerd naar het Geneefse model. Zij zorgt ervoor dat natuur- en dierenbeschermingsorganisaties inspraak hebben en voorkomt dat de regeringsraad zelfstandig uitzonderingen kan goedkeuren. De betrokkenheid van de wetenschap waarborgt evidence-based besluitvorming (zie Jachtmythes gecheckt op feiten). Het wolvendebat in Schwyz heeft laten zien hoe snel politieke druk tot afschotvergunningen kan leiden: vijf weken tussen de eerste waarneming en de vergunning. Een grondwettelijk verankerde wildbeheercommissie had dit automatisme kunnen voorkomen.

Lid 5: Natuurlijke regulering en coëxistentie

De bevordering van de coëxistentie omvat in Schwyz met name het veiligstellen en met elkaar verbinden van de wildernisgebieden in het Muotatal en de Mythenregio, het beschermingsbos op de steile hellingen en de voorlichting van de bevolking over gedrag ten opzichte van wilde dieren.

Overgangsbepalingen

De termijn van twee jaar geeft de regeringsraad voldoende tijd om de uitvoeringswetgeving uit te werken. Het bestaande Bureau voor Bos en Natuur kan als institutionele basis dienen. De systeemwijziging van patentjacht naar regiejacht is administratief eenvoudig.

6. Over de tweede paragraaf: bescherming van bedreigde en beschermde diersoorten

De tweede paragraaf is voor Schwyz van de hoogste actualiteit. Het geval van de eerste wolvenroedel van Schwyz in 2025 laat op exemplarische wijze zien waarom een grondwettelijke bescherming noodzakelijk is: vijf weken tussen de eerste waarneming en de afschotvergunning. Drie van de vijf welpen dood binnen enkele maanden. Zonder democratische controle door een wildbeheercommissie wordt elke wolvenwaarneming automatisch een afschotbesluit. De lynx is inheems in het kanton. De bever bevolkt de Sihl en de zuidoever van het Zürichmeer. De formulering “met name” beschermt ook toekomstige terugkeerders (zie de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

7. Kostengevolgen: Concreet budget voor Schwyz

Het referentiebudget van Genève

In Genève, dat met 282 km² ongeveer driemaal kleiner is dan Schwyz en zo'n 500’000 inwoners telt, bedragen de totale kosten circa 1,2 miljoen Zwitserse frank per jaar: ongeveer 600’000 frank voor personeel, ongeveer 250’000 frank voor preventie en ongeveer 350’000 frank voor schadevergoeding.

Conservatieve prognose voor Schwyz

Voor Schwyz, met een oppervlakte van 908 km² en circa 160’000 inwoners, levert dit de volgende bewust conservatieve kostenraming op:

Personeelskosten: 480’000 tot 840’000 frank per jaar. Er zijn 4 tot 6 voltijdbanen nodig. Schwyz is driemaal groter dan Genève en topografisch gevarieerd: stedelijk aan het Zürichmeer, alpien in het Muotatal en in de Mythenregio.

Materiële kosten: 100’000 tot 180’000 frank per jaar.

Schadevergoeding: 60’000 tot 150’000 frank per jaar.

Startinvestering kuddebescherming: 400’000 tot 700’000 frank. Eenmalige investering in de kuddebeschermingsinfrastructuur voor de Mythenregio en het Muotatal, gespreid over drie tot vijf jaar.

Totale kosten: 640’000 tot 1’170’000 frank per jaar (bruto). Dat komt neer op ongeveer 4,00 tot 7,30 frank per inwoner per jaar.

Compenserende voortplanting en overgangsbeheer

De compensatoire voortplanting door jachtdruk speelt ook in het kanton Schwyz een rol. De recreatieve jacht zorgt door de jachtdruk voor méér geboorten dan er dieren worden geschoten. Na de systeemwijziging is in de eerste jaren een gericht overgangsmanagement nodig, wat is meegerekend in het hogere aantal functies (zie studies op wildbeimwild.com).

Besparingen en medefinanciering

Daar staan besparingen tegenover: geen jachtexamens, geen vergunningenbeheer, geen afschotplanning, geen jachttoezicht. Eén enkele zinloos gedode wolf kost de samenleving ongeveer 35’000 frank. In 2025 werden in Schwyz binnen enkele maanden na de eerste vaststelling van het roedel drie jonge wolven afgeschoten: kosten die bij professioneel wildbeheer gericht op coëxistentie achterwege blijven.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de recreatieve jacht vervallen de patentgelden van geschat 400'000 tot 600'000 Zwitserse frank per jaar. Daar staan echter de nooit begrote externe kosten van de milities jacht tegenover (wildongevallen, jachtgerelateerde verbijtschade in beschermingsbossen, administratiekosten, politie- en justitie-inzet), die een veelvoud van deze inkomsten bedragen. In het kanton Genève vervallen deze inkomsten al sinds 1974, zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 recreatieve jagers actief, tegenwoordig doen drie voltijdse functies hetzelfde werk beter. Sanitaire en therapeutische afschotacties door professionele wildbeheerders zijn niet hetzelfde als een regulerende bejaging op basis van jagerslatijn of verkeerd begrepen "natuurbeleving" van recreatieve jagers. Een integrale kostenberekening laat zien: de milities jacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan ze oplevert (vgl. «Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Recreatieve jagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De lobby van de recreatieve jacht bestrijdt systematisch initiatieven voor biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed zij het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 sneuvelde de jachtwet, waaraan zij had meegewerkt, bij het referendum (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessijnse jagersvereniging het Nationaal Park Parc Adula. In de zittingsperiode 2015 tot 2019 stemden recreatieve jagers in het parlement grotendeels tegen milieubelangen. Wie beweert dat recreatieve jagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessijnse jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

De De netto meerkosten liggen vermoedelijk tussen de 350'000 en 800'000 Zwitserse frank per jaar bedragen, wat neerkomt op ongeveer 2,20 tot 5,00 Zwitserse frank per inwoner overeenkomt. Zelfs ruim berekend: dat is minder dan 0,05 procent van het kantonnale budget van ongeveer 1,6 miljard Zwitserse frank (Staatsrekening 2024, EFV). Minder dan een kop koffie per persoon per jaar, voor professionele bescherming van wilde dieren in het kanton dat symbool staat voor het wolvendebat (vgl. Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

8. Verenigbaarheid met hogere regelgeving

Eerste paragraaf: afschaffing van de recreatieve jacht

In overeenstemming met federaal recht. Art. 3 lid 1 en 2 JSG. Drie gelijkwaardige jachtsystemen. In Genève sinds 1974 zonder bezwaar.

Tweede paragraaf: bescherming van beschermde soorten

Art. 7a JSG maakt preventieve regulering mogelijk, maar verplicht er niet toe. Hetzelfde geldt voor afschotvergunningen van individuele dieren volgens art. 12 lid 2 JSG. Het afzien hiervan is noch in strijd met federaal recht, noch met de Conventie van Bern.

Eenheid van materie

Gewaarborgd, aangezien alle bepalingen betrekking hebben op het kantonnale wildbeheer en de bescherming van wilde dieren.

9. Anticiperen op voorzienbare bezwaren

“Schwyz is een alpien kanton, het Geneefse model past daar niet”

De feiten: Schwyz is topografisch gevarieerd: de gemeenten aan het Meer van Zürich (Freienbach, Wollerau, Küssnacht) zijn stedelijk. Het dalbekken van Schwyz en het stroomgebied van Einsiedeln lijken op het Middelland. De alpiene gebieden (Muotatal, Mythenregio) zijn dunbevolkt met minder conflictzones. In het stedelijke deel is de situatie direct vergelijkbaar met Genève. In het alpiene deel zijn er minder mensen en dus minder conflicten, niet meer (vgl. de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Schwyz).

Korte communicatieve formule: “Freienbach en Küssnacht zijn net zo stedelijk als Genève. En in het Muotatal is professionele bescherming van wilde dieren nodig, geen recreatieve jacht.”

“De wolf moet gereguleerd worden”

De feiten: Vijf weken tussen de eerste vaststelling en de afschotvergunning. Drie dode welpen. Dat is geen regulering, dat is politiek activisme met het geweer. Professioneel wildbeheer zou de wolf als natuurlijke regulator benutten en de veestapels beschermen door professionele preventie, niet door reflexmatig afschot. De wolf vermindert de verbijtdruk in het beschermingsbos, wat juist in een kanton met steile hellingen ecologisch en economisch van groot belang is.

Korte communicatieve formule: «Vijf weken van eerste bewijs tot afschot. Drie dode welpen. Dat is geen regulering, dat is een politieke doding.»

«De kosten zijn te hoog voor een kleine kanton»

De feiten: Zelfs ruim berekend: ongeveer 2,20 tot 5,00 Franken per inwoner per jaar. Minder dan een kop koffie per persoon per jaar. Minder dan 0,1 procent van het kantonsbudget. Schwyz heeft bovendien een van de hoogste belastingcapaciteiten van alle kantons.

Korte communicatieve formule: «Minder dan een kop koffie per persoon per jaar. Minder dan 0,1 procent van het kantonsbudget. Betaalbaar voor een van de financieel sterkste kantons van Zwitserland.»

10. Samenvatting

Dit initiatief geeft de bevolking van Schwyz de mogelijkheid zich uit te spreken voor een modern, op bewijs gebaseerd wildbeheer en een uitgebreide bescherming van bedreigde wilde diersoorten. De eerste paragraaf volgt het sinds meer dan 50 jaar bewezen Geneefse model. De tweede paragraaf is een direct antwoord op de zaak van de Schwyzer wolvenroedel in 2025: hij voorkomt dat elke wolvenwaarneming automatisch leidt tot een afschotbesluit, en beschermt ook de lynx, de bever en toekomstige terugkeerders. Als kanton in het centrum van het wolvendebat zou een succes in Schwyz een signaalwerking hebben die ver buiten de kantonsgrenzen reikt.

Initiatiefcomité «Voor professionele wildbescherming»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden conform kantonaal recht, woonachtig in het kanton Schwyz)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Aanvullende documentatie

De volgende dossiers en bronnen onderbouwen de argumentatie van dit initiatief:

Het Genèvemodel in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Uitgebreide weergave van het Geneefse wildbeheer sinds 1974.

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien. Verzameling wetenschappelijke studies over de zelfregulatie van populaties wilde dieren.

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz. Doorlopend bijgewerkt overzicht van het Zwitserse jachtbeleid.

Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Schwyz: wildbeimwild.com: Psychologie van de recreatieve jacht in kanton SZ. Kantonspecifieke analyse.

Psychologie van de recreatieve jacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd. Overkoepelende bijdragen.

Wilde dieren in bewoond gebied: wildbeimwild.com/tag/stadtwildtiere. Coëxistentie van mens en wild dier.

Nationale parken en beschermde gebieden: wildbeimwild.com/tag/schweizerischer-nationalpark. Natuurlijke zelfregulering in beschermde gebieden.

Jachtmythes: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen. Feitencheck.

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt. De blauwdruk voor de hele initiatievenreeks.

Opmerking over de procedure

Het initiatiefcomité dient de tekst van het initiatief vóór de start van de handtekeningenverzameling in bij de staatskanselarij van het kanton Schwyz voor een voorafgaande toetsing. Voor de geldigheid van het initiatief zijn 2'000 geldige handtekeningen vereist. De indieningsmodaliteiten zijn gebaseerd op de wet inzake verkiezingen en stemmingen.

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Voor professionele bescherming van wilde dieren», kanton Schwyz Intern werkdocument, stand maart 2026

Samenvatting

Schwyz is het kanton van het wolvendebat. De eerste wolvenroedel werd in juli 2025 bevestigd, vijf weken later lag de afschotvergunning er al, en tot november waren drie van de vijf welpen dood. Het initiatief is een directe reactie daarop. 2.000 handtekeningen bij 160.000 inwoners zijn haalbaar. De stedelijke achterban aan het Zürichsee (Freienbach, Wollerau, Küssnacht) levert het mobilisatiepotentieel. De Mythenregio en het Muotatal zijn unieke wildernisgebieden die professionele bescherming verdienen.

1. Waarom juist Schwyz?

Centrum van het wolvendebat. Eerste wolvenroedel in 2025. Vijf weken van bevestiging tot afschot. Drie dode welpen. De soortenbeschermingsparagraaf is een directe reactie.

Mythen en Muotatal. Unieke wildernisgebieden van Innerschweiz. Lynx, steenbok, adelaar.

2.000 handtekeningen bij 160.000 inwoners. 1,25 procent. Haalbaar.

Stedelijke achterban aan het Zürichmeer. Freienbach, Wollerau en Küssnacht hebben een stedelijk karakter.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

Signaalwerking voor Centraal-Zwitserland. Schwyz symboliseert het wolvendebat.

2. De lessen uit Zürich: wat we anders doen

Positieve titel. «Voor professionele bescherming van wilde dieren» in plaats van «Wildbeheerders in plaats van jagers».

Concrete begrotingsberekening. Ongeveer 2,20 tot 5,00 frank per hoofd. Minder dan een koffie per persoon per jaar.

Wolvendebat als mobilisatiethema. De Schwyzer wolvenroedel van 2025 is het meest emotionele argument van de serie.

Vroegtijdig steun van partijen zeker stellen. SP, Groenen, GLP vroeg betrekken. In Schwyz is de achterban kleiner, maar de drempel ook (slechts 2.000 handtekeningen).

3. Analyse van tegenstanders en voorbereide antwoorden

Tegenargument 1: «Schwyz is een alpien kanton»

De feiten: Freienbach en Küssnacht zijn net zo stedelijk als Genève. In het Muotatal: minder mensen, minder conflicten.

Korte communicatieve formule: «Freienbach is net zo stedelijk als Genève. En in het Muotatal is professionele bescherming van wilde dieren nodig, geen recreatieve jacht.»

Tegenargument 2: «De wolf moet gereguleerd worden»

De feiten: Vijf weken van eerste bevestiging tot afschot. Drie dode welpen. Dat is geen regulering, dat is politiek activisme met het geweer.

Korte communicatieve formule: «Vijf weken van eerste bevestiging tot afschot. Drie dode welpen. Dat is geen regulering.»

Tegenargument 3: “De kosten zijn te hoog”

De feiten: Ongeveer 2,20 tot 5,00 frank per inwoner per jaar. Minder dan een koffie. Schwyz heeft een van de hoogste belastingcapaciteiten van alle kantons.

Korte communicatieve formule: «Ongeveer 2 tot 5 frank. Voor een van de belastingkrachtigste kantons draagbaar.»

4. Communicatiestrategie: De drie kernboodschappen

«Vijf weken van eerste bevestiging tot afschot. Zo kan het niet verder.» Het wolvendebat emotioneel en feitelijk.

«Genève doet het al 50 jaar voor.» Sinds 1974 nooit opgeheven, stabiele populaties, minimale kosten.

«Professioneel in plaats van recreatief.» Vakmensen in plaats van recreatieve schutters.

5. Tijdschema en volgende stappen

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Vorming comité & voorlopige toetsing tekst	Jurist(e) inschakelen; comitéleden met woonplaats in SZ rekruteren	Maand 1–3
Indiening voor voorlopige toetsing	Staatskanselarij Schwyz	Maand 3–4
Publicatie & start inzameling	Doel: 2.500+ handtekeningen als buffer	Maand 4
Contacten met partijen & coalitievorming	SP, Groenen, GLP; Pro Natura Schwyz; BirdLife; Wolvenvrienden	Maand 1–12
Indiening van de handtekeningen	Staatskanselarij, officiële controle	Na verzameltermijn
Debat in de kantonsraad	Parlementaire verankering; mediawerk	Volgende maanden
Stemcampagne	Laatste mobilisatie, wolf-argument, Muotatal als visueel element	Vóór de stemming

6. Campagnemateriaal

Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentatiekader.
De Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Schwyz als achtergrondmateriaal.
Lokale media: Bote der Urschweiz, Einsiedler Anzeiger, March-Anzeiger, Höfner Volksblatt, Tele 1.
Infografiek: tijdlijn «Juli–november 2025: van eerste waarneming tot afschot». Muotatal en Mythen-regio als visueel element. Kostenvergelijking SZ versus GE.

7. Verdere bronnen

Dit document is een modeltekst van IG Wild beim Wild. Het kan vrij worden gebruikt door activisten, organisaties of initiatiefcomités en worden aangepast aan de situatie in het kanton Schwyz.

Feitencheck: de beweringen van de lobby van de recreatieve jacht

De brochure “De jacht in Zwitserland beschermt en nut” van JagdSchweiz leest als een wervende folder, maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien narratieven onder de loep, van “staatstaak” via “biodiversiteit” tot “80% instemming”: Dossier: Feitencheck JagdSchweiz-brochure →