Spanje: Doñana droogt uit, de hobbyjacht-lobby roept om een comeback

Het Franse hobbyjacht-magazine Le Chasseur Français verspreidt een verhaal dat de afgelopen weken door de hele Spaanse en Franse jachtpers loopt: in het Zuid-Spaanse nationale park Doñana zouden wilde zwijnen sinds het jachtverbod in Spaanse nationale parken de nesten van beschermde vogelsoorten plunderen.

De kop luidt vrij vertaald: de hobbyjagers zijn na hun «verdrijving» te hulp geroepen. De gegevens van het Spaanse biodiversiteitsonderzoek schetsen een ander beeld.

Doñana sterft aan het water, niet aan wilde zwijnen

In januari 2024 noteerde het Doñana Biodiversity Report van de overheidsonderzoeksinstelling CSIC het laagste aantal watervogels sinds het begin van de metingen in 1973: nog maar 43’989 dieren. Het centrale lagunecomplex Santa Olalla viel voor het derde jaar op rij droog. De onderzoekers rond directeur Eloy Revilla noemen daarvoor een duidelijke oorzaak: aanhoudende droogte, een dalend grondwaterpeil, overexploitatie van het aquifer door industriële aardbeien- en bessenteelt rondom het park en de voortschrijdende klimaatcrisis. UNESCO overweegt al jaren om Doñana op de Rode Lijst van het werelderfgoed in gevaar te zetten.

In hetzelfde rapport staat een zin die de hobbyjacht-lobby consequent verzwijgt: de populatie wilde zwijnen in Doñana bereikte in 2024 eveneens een historisch dieptepunt. Ook de konijnen zijn sinds 2013 in vrije val, wat de prooibasis van de Iberische lynx bedreigt. Wie de vogels wil helpen, moet het water terugbrengen, niet het geweer.

Een studie met kunstnesten wordt een campagne

De sleutelstudie achter de huidige campagne komt niet uit Doñana, maar uit het eveneens uitdrogende nationale park Tablas de Daimiel in Castilië-La Mancha (Sebastián-Pardo et al., Ecosistemas 34/1, 2025). Ze werd uitgevoerd aan het IREC, het Instituto de Investigación en Recursos Cinegéticos, een in het jachtwezen ingebed onderzoeksinstituut. De methode: kunstmatig aangelegde namaak-eendennesten, 28 dagen observatie met fotovallen. Het wild zwijn was de op een na snelste nestpredator met een gemiddelde van 7,7 dagen tot de vernietiging.

Dat is een valide methodische observatie. Maar zij zegt niets over werkelijke broedverliezen, niets over populaties, en al helemaal niets over de vraag of hobbyjacht in beschermde gebieden daar iets aan zou veranderen. Een Finse vergelijkende studie (Miettinen et al.) die in 2025 in het European Journal of Wildlife Research werd gepubliceerd, kwam tot de conclusie dat wilde zwijnen nesten in vergelijkbare mate plunderen als andere middelgrote predatoren van de regio. Uit dergelijke bevindingen een «ecologische noodsituatie door jachtverbod» construeren is redactionele versterking, geen wetenschappelijke conclusie.

Wanneer de hobbyjacht het probleem juist zelf schept

De eigenlijke paradox: populaties wilde zwijnen in Spanje groeien vooral daar waar intensief wordt gejaagd. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft reeds in 2014 berekend dat een onttrekkingsquotum van meer dan 67 procent van de populatie per jaar nodig zou zijn om populaties duurzaam te reduceren. Vertaald betekent dat: meer dan twee van de drie wilde zwijnen zouden jaarlijks moeten worden afgeschoten, een waarde die in open populaties met instroom uit naburige gebieden praktisch nooit haalbaar is. In plaats daarvan reageren wilde zwijnen met compensatoire voortplanting: grotere worpen, eerder geslachtsrijpe biggen, ontbinding van de roedelstructuur door het afschieten van leidende zeugen. Daarbij komt de in Spanje zoals in Duitsland wijdverbreide praktijk van het bijvoeren via voederplaatsen en hegefoerage door hobbyjagers, die wilde zwijnen geconcentreerd aantrekt en daarmee aantoonbaar het nestpredatierisico in de omgeving verhoogt (Oja et al., PLoS One 2015).

Precies deze logica heeft Wild beim Wild in februari 2026 bij het Zürichse wildzwijnbeheer aangetoond en recentelijk nog bij het Bondner nachtjachtconcept in de Mesolcina: de Tessiner afschotcijfers zijn tussen 2015 en 2024 verdubbeld, de populatie groeide desondanks.

Wat Doñana werkelijk zou helpen

De vanuit natuurbehoud zinvolle stappen zijn al jaren bekend en worden juist niet gedragen door de hobbyjacht-lobby:

• Sanering van de aquifer, terugdraaien van illegale putten, beperking van de intensieve bessenteelt rond het park.
• Terugkeer van de natuurlijke predatoren. De Populatie van de Iberische lynx is sinds 2020 bijna verdubbeld, de Iberische wolf herkoloniseert delen van het schiereiland. Beide reguleren wilde zwijnen en edelherten zonder loodmunitie en zonder drijfjacht.
• Niet-letale vruchtbaarheidscontrole bij wilde zwijnen. Eerste veldproeven met orale anticonceptiva en immunocontraceptie lopen in Spanje sinds 2022. Ook Wild beim Wild pleit consequent voor deze weg.
• Streng verbod op bijvoeren en lokvoeren, omdat bijvoeren de populaties wilde zwijnen kunstmatig vergroot en nesten in gevaar brengt.

Een vertrouwd patroon

Of het nu de Zwitserse jagersbond, DJV, Jagd Österreich of de Spaanse jachtfederaties zijn, of het nu «Schweizer Jäger», «Wild und Hund» of «Le Chasseur Français» is: de jachtverenigingen en hun pers bedrijven in de DACH-regio zoals in Spanje al jaren systematische feitenverdraaiing, en de Doñana-zaak is slechts een ander actueel voorbeeld.

De DACH-regio kent dit scenario. Zodra een wildlevenscrisis zichtbaar wordt, of het nu de wolf in Zwitserland, het wilde zwijn in Barcelona of de vogelteruggang in Doñana is, formuleert de hobbyjacht-lobby dezelfde conclusie: wij zijn de oplossing. Dat het aantal Spaanse hobbyjagers sinds 2002 met bijna 50 procent is ingestort, dat Spaans wildzwijnenvlees in Italië en Portugal wordt geweigerd vanwege massale loodbelasting, dat de wolfsregio's van Portugal al eeuwenlang aantonen dat coëxistentie werkt, dat alles hoort niet bij de krantenkop.

Beschermde gebieden zonder hobbyjacht zijn geen ideologisch spelletje, maar wetenschappelijke standaard. Het Zwitserse Nationaal Park is sinds 1914 jachtvrij, het kanton Genève heeft de hobbyjacht in 1974 afgeschaft, Luxemburg in 2015 de vossenjacht. In alle drie de referentiegebieden functioneren de ecosystemen, zonder dat zeugen met nachtkijkers moeten worden doodgeschoten. De vogels van Doñana hebben water nodig. De zondebok levert de lobby er gratis bij.