Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Fribourg

In het kanton Fribourg — tweetalig, landelijk van karakter en op jachtpolitiek vlak opmerkelijk wendbaar — wordt wildbeleid als een ambacht bedreven: men verlengt seizoenen, verhoogt contingenten, keurt afschot in beschermde gebieden goed en verklaart dat vervolgens tot zorgvuldige regulering. Wat daarbij als modernisering wordt verkocht, is in werkelijkheid de geleidelijke uitholling van de weinige overgebleven beschermingsmechanismen voor in het wild levende dieren. Met instemming van de Bond, uiteraard.

Redactie Wild beim Wild — 20 februari 2026

Psychologie van de jacht in het kanton Fribourg

Juridisch pikant is de praktijk om in eidgenössische jachtvrije gebieden afschot toe te staan: in het jachtvrije gebied Hochmatt-Motélon mogen tijdens het hertenseizoen bij wijze van uitzondering twintig dieren worden geschoten. Wat als uitzondering wordt geformuleerd, herhaalt zich jaar na jaar. Wie lang genoeg uitzonderingen maakt, schept een nieuwe normaliteit. De categorie «beschermd gebied» verliest haar betekenis wanneer ze regelmatig met speciale vergunningen wordt doorboord.

Waarom de recreatieve jacht als populatiebeheersing faalt

Contingenten, quota, controle: boekhouding in plaats van ecologie

Voor de gemsjacht in het kanton Fribourg werden in het seizoen 2025/26 in totaal 223 dieren toegewezen in het berggebied en de laaglandkolonie Kleine Saane, een verhoging ten opzichte van het voorgaande jaar (214). Voor het hert gelden precieze quota naar geslacht en leeftijd: 35 hertenstieren, 35 spitsers, 80 koeien of smaldieren, 70 kalveren. Dat klinkt als wetenschap. Het is boekhouding.

Vanuit het oogpunt van de dierethiek is de contingentering naar geslacht en leeftijd bijzonder problematisch: ze reproduceert de logica van een fokbedrijf, niet die van een ecosysteem voor wilde dieren. Wie voorschrijft hoeveel vrouwtjes, hoeveel kalveren en hoeveel bokken er geschoten moeten worden, stuurt geen populatie aan, maar vormt deze om naar jachtkundige voorkeuren. Het resultaat is een wildbestand dat overeenkomt met de wensen van de recreatieve jagers, niet met de eisen van een intacte leefomgeving.

De aalscholver als symptoom van de soortenhiërarchie

Het jachtseizoen 2025/26 bracht in het kanton Fribourg een opvallende nieuwigheid: de jachtperiode op de aalscholver werd verlengd, hij mag nu van september tot eind februari worden bejaagd, dus praktisch het hele winterhalfjaar. Motivering: het aalscholverbestand zou snel groeien en "reguleringsbehoefte" veroorzaken binnen de interkantonale perimeter.

Psychologisch illustreert het geval van de aalscholver de jachtkundige soortenhiërarchie. Niet de beschermingsstatus, wetenschappelijke inschatting van de bedreiging of ecologische functie bepalen welke dieren bejaagd mogen worden, maar de vraag of een dier concurreert met jachtbelangen. De aalscholver eet vissen die hobby-hengelaars willen vangen. Dus wordt hij tot bejaagbare soort verklaard. Zo construeert het jachtbestuur voortdurend nieuwe “regulatiebehoeftes”, die in werkelijkheid belangenconflicten zijn tussen hobbygroepen en wilde dieren.

Wolventegenstanders en de interkantonale petitie

Op 9 maart 2023 werd bij de Staatskanselarij van het kanton Fribourg een petitie van wolventegenstanders ingediend, die tegelijk aan het kanton Vaud was gericht en onmiddellijke maatregelen eiste om de wolven in de regio van de Broye te elimineren. De politieke reactie van de Fribourgse autoriteiten: galmende stilte tegenover het jachtkritische kamp en discrete openheid tegenover de petitionarissen.

Psychologisch is deze petitie een leerstuk in collectieve vijandbeeldcultivering. “Onmiddellijke maatregelen tot eliminatie” zijn geen eis voor de rechten van wilde dieren, het is een gedragsopdracht aan de autoriteiten om een beschermde predator uit te roeien. Wanneer een kantonsbestuur dergelijke eisen in ontvangst neemt zonder ze publiekelijk tegen te spreken, zendt het een signaal uit: voor wolventegenstanders staan de deuren open. Dat ondergraaft niet alleen de rechtsbescherming van de wolf, maar ook de geloofwaardigheid van het gehele systeem van wilde dierenbescherming.

Wolventegenstanders lijden schipbreuk
Wolf in Zwitserland: feiten, politiek en de grenzen van de jacht

Tweetaligheid als gemiste kans

Fribourg is het enige kanton dat systematisch in twee talen communiceert en daarmee jachtpolitieke boodschappen verspreidt in een grotere culturele ruimte dan eentalige kantons. Dit bereik wordt niet benut om de uiteenlopende filosofieën over de rechten van wilde dieren uit het Duits- en Franstalige gebied met elkaar te verbinden. In plaats daarvan brengt de bestuurscommunicatie in beide talen hetzelfde narratief over: regulatie is noodzakelijk, recreatieve jacht is natuurbescherming, dieren zijn populaties.

De Romandie kent jachtkritische standpunten uit directe aanschouwing: Genève heeft de jacht verboden en het werkt. Als tweetalige kanton zou Freiburg de mogelijkheid hebben deze ervaring naar het Duitstalige deel van Zwitserland te vertalen en jachtkritische argumenten politiek gewicht te geven. In plaats daarvan kiest men de gemakkelijkere rol van de beherende instantie, die in beide talen hetzelfde klinkt: nuchter, zakelijk en volkomen onaantastbaar.

Zomervergunning wild zwijn: recreatieve jacht zonder onderbreking

In het kanton Freiburg is de jacht op wilde zwijnen in de zomer op bepaalde dagen van de week (maandag, dinsdag, donderdag, zaterdag) in het laagland en in het gebergte buiten het bos toegestaan in de maand juli. Daar komen nog afschoten ter regulering in beschermde gebieden met toestemming van de bond bij. De facto bestaat er voor het wilde zwijn in het kanton Freiburg geen echte gesloten tijd meer.

Psychologisch is deze ontwikkeling symptomatisch voor de sluipende normalisering van de jacht het hele jaar door. Wat begint als een «uitzondering voor schadegevallen» wordt staande praktijk, de zomerjacht wordt een bijkomend contingent, en uit het contingent ontstaat een aanspraak. De grens tussen gesloten tijd en jachttijd wordt jaar na jaar een stukje verder verschoven, tot ze enkel nog op papier bestaat.

Studies over de uitwerking van de recreatieve jacht op wilde dieren

Freiburg als spiegel van een beheerde tegenstrijdigheid

De psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Freiburg is geen lokaal bijzonder geval, maar een brandglas voor de tegenstrijdigheid tussen beschermingsbelofte en jachtpraktijk. Beschermde gebieden die jaarlijks met uitzonderingen worden doorboord, een aalscholver die jachtdoel wordt omdat hij vissen eet, en een wolvenpetitie die zonder publieke afwijzing in ontvangst wordt genomen: dat voegt zich samen tot een beeld van institutionele dubbele moraal en politiek gemak.

Waar wetenschap, dierenethiek en democratische controle serieus genomen zouden worden, zou dit systeem fundamenteel in vraag moeten worden gesteld. Het kanton Freiburg zou met zijn tweetaligheid en de nabijheid tot het jachtvrije Genève de beste voorwaarden hebben om een eerlijk maatschappelijk debat over de recreatieve jacht aan te zwengelen. In plaats daarvan kiest het de taal van het bestuur en noemt het wildbeheer.

Initiatief eist «wildhoeders in plaats van recreatieve jagers»
Zwitserland jaagt, maar waarom eigenlijk nog?
Modelteksten voor jachtkritische initiatieven in kantonnale parlementen

Meer hierover in het dossier: Psychologie van de jacht

Kantonnale psychologie-analyses:

Meer over recreatieve jacht: In het dossier Psychologie van hobbyjagen plaatsen wij onderzoek, motieven en maatschappelijke gevolgen in een breder perspectief. Het wetenschappelijk bewijs staat in het overzicht Studies over de gevolgen van de recreatieve jacht.

Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.