Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Vaud

In het kanton Vaud wordt het wildbeleid met twee gezichten gevoerd: naar buiten toe presenteert men zich als een progressief milieukanton dat wolvenstroperij veroordeelt en beschermingsgebieden aanwijst. Intern worden afschotcontingenten vervuld, leidende dieren van roedels neergeschoten en wolventegenstanders met interkantonale petities gepaaid. Deze tegenstrijdigheid is geen bedrijfsongeval. Het is opzet.

Redactie Wild beim Wild — 20 februari 2026

Psychologie van de jacht in het kanton Vaud

Juridisch pikant is daarbij: in het kanton Vaud werd in het kader van de door de Bond sinds 1 december 2024 goedgekeurde preventieve afschoten gericht het leidende dier van het roedel bij de Mont-Tendre geviseerd. Het afschieten van leidende dieren heeft veel verstrekkender gevolgen dan het afschieten van jonge dieren, omdat het tot het uiteenvallen van hele roedels kan leiden. Dat is geen regulatie. Dat is doelgerichte vernietiging van een sociale structuur.

De waanzinnige jacht op wolven in Zwitserland

Wolvenstroperij als symptoom van een jachtcultuur

Begin 2024 werden in de Broye, nabij Avenches, de resten van een neergeschoten wolf gevonden, een 32 kilo zware mannelijke wolf, illegaal gedood met een vuurwapen, ongeveer een week voordat hij werd gevonden. De Staatsraad veroordeelde de stroperij publiekelijk en deed aangifte. Een dader is er tot op heden niet.

Psychologisch is deze zaak veelzeggend, niet vanwege de daad zelf, maar vanwege het klimaat dat haar mogelijk maakt. Wie in een regio waar interkantonale petities tot de eliminatie van wolvenpopulaties worden ingediend, illegaal een wolf neerschiet, handelt niet in een maatschappelijk vacuüm. Hij handelt in een milieu dat wolven als vijanden definieert en het afschieten als legitiem antwoord heeft genormaliseerd. De officiële veroordelingen veranderen niets aan dit klimaat, zolang de politieke communicatie hetzelfde vijandbeeld bedient.

Stroperij van een wolf in het kanton Vaud

Petities als politiek drukmiddel

Op 9 maart 2023 werd bij de Staatskanselarij van het kanton Fribourg een interkantonale petitie van wolventegenstanders ingediend, die zich ook richtte tot het kanton Vaud en onmiddellijke maatregelen voor de eliminatie van de wolven in de regio van de Broye eiste. «Eliminatie» is geen biologisch begrip, maar een politiek: het bestempelt de wolf niet als wild dier in een ecosysteem, maar als probleem dat moet worden weggewerkt.

Psychologisch gezien werken zulke petities als een collectieve afleiding van agressie. Wie ondertekent, behoort tot de groep van betrokkenen en handelingsbekwamen. Wie niet ondertekent, verstoort de gemeenschap. De petitie schept sociale druk die ver uitstijgt boven de administratieve waarde van de handtekeningen: ze normaliseert de roep om uitroeiing als uiting van democratische participatie. Voor een zakelijk wildbeleid dat zich oriënteert op wetenschap en evenredigheid is dat een terugval in feodale denkstructuren.

Wolventegenstanders lijden schipbreuk

Drie roedels en de wiskunde van het afschot

In het kanton Vaud bestaan er drie wolvenroedels in de Vaudoise Jura. Tot het moment van de stroperijvondst begin 2024 werden in het kanton al zes wolven door regulatieafschot gedood. Daar komen de afschoten in de Jura-boog bij, waar de Groep Wolf Zwitserland (GWS) onrechtmatige afschoten documenteerde: leidende dieren van de roedels Marchairuz en Risoux werden in 2022 gedood, wat de gehele regionale wolvenpopulatie acuut in gevaar bracht.

Vanuit wildbeschermingsperspectief is deze afschotwiskunde verontrustend. Wanneer er binnen een kleine perimeter drie roedels bestaan en tegelijkertijd leidende dieren worden afgeschoten, preventieve afschoten worden goedgekeurd en stropers actief zijn, dan is de vraag niet meer of, maar wanneer deze roedels instorten. Dat deze ineenstorting in de politieke communicatie van het kanton Vaud niet als risico, maar als impliciet doel verschijnt, is het eigenlijke schandaal.

Wolf in Zwitserland: feiten, politiek en de grenzen van de jacht
De miserabelste schutters van Zwitserland moeten op wolvenjacht

Patentjacht en het theater van de regulering

De Vaudoise patentjacht volgt het in heel Zwitserland bekende schema: aankoop van een patent, toegang tot het volledige kantonsgebied, afschot van een vastgesteld aantal dieren binnen een beperkt seizoen. Wat administratief overzichtelijk lijkt, heeft ecologisch fundamentele zwakheden: de tijdelijke verdichting van de jachtdruk tot enkele herfstweken veroorzaakt massapaniek en stressgolven in de wildpopulatie, die uitwerking hebben op winteroverleving en voortplanting.

Psychologisch biedt het vergunningssysteem de hobbyjagers een gemakkelijke legitimatie: men heeft betaald, dus heeft men recht. De vergunning veredelt het doden tot een rechtshandeling. Dat het betrokken dier geen contractpartner is en zijn «onttrekking» uit puur recreatieve motieven gebeurt, blijft buiten beeld. De bestuurstaal doet de rest: «contingent», «vervullingsgraad» en «buit» vervangen de woorden dier, pijn en dood. Zo ontstaat een systeem dat zich moreel immuun heeft gemaakt door zijn eigen taal te controleren.

Waarom de hobbyjacht als populatiebeheersing faalt

De Romandie en de slapende kritiek

Het kanton Vaud ligt in de Romandie, dus in dat deel van Zwitserland waaraan men een grotere openheid voor dierenwelzijnsdebatten zou kunnen toeschrijven. Genève heeft de jacht volledig verboden en het functioneert. Ook Neuchâtel en de Jura kennen jachtkritische stemmen. Vaud daarentegen handelt, ondanks deze geografische nabijheid van een jachtvrij kanton, alsof het Genève-model niet bestaat.

Psychologisch is dit zwijgen veelzeggend. Het Genève-model weerlegt de kernthese dat zonder hobbyjagers de wilddierenpopulaties en landbouwstructuren zouden instorten. Het zou een voor de hand liggend argument zijn voor elk jachtkritisch initiatief in het parlement van Vaud. Dat het nauwelijks ooit wordt gebruikt, wijst op een politiek milieu waarin jachtbelangen diep in het bestuur en de politieke netwerken zijn verankerd, en waarin jachtkritische argumenten systematisch uit het Overton-venster worden geduwd.

Initiatief eist «boswachters in plaats van hobbyjagers»
Voorbeeldteksten voor jachtkritische initiatieven in kantonsparlementen

Vaud als spiegel van een verdeeld wilddierenbeleid

De psychologie van de hobbyjacht in het kanton Vaud is geen lokaal bijzonder geval, maar een brandglas voor de tegenstrijdigheid tussen publieke beschermingsbelofte en privaat jachtprivilege. Wolvenstroperij zonder dadercriteria, wederrechtelijke afschoten van leiderdieren, interkantonale eliminatiepetities en een vergunningsjacht die dieren als contingenten beheert: dat voegt zich tot een beeld van institutionele dubbele moraal en politieke lafheid.

Waar wetenschap, dierethiek en democratische controle serieus zouden worden genomen, zou dit systeem fundamenteel in twijfel moeten worden getrokken. Een verantwoordelijke publieke opinie in het kanton Vaud zou het Genève-model allang als maatstaf neergezet. In plaats daarvan kijkt men weg, ondertekent men petities en noemt men het wildbeheer.

Zwitserland jaagt, maar waarom eigenlijk nog?
Studies over de gevolgen van de hobbyjacht voor wilde dieren

Meer hierover in het dossier: Psychologie van de jacht

Kantonnale psychologie-analyses: